Khơi nguồn sáng tạo từ trong nhà trường

Từ những hiệu quả bước đầu của Đề án sân khấu học đường, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục mở rộng mô hình, tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và các đơn vị nghệ thuật, để nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ, qua đó khơi nguồn sáng tạo từ trong nhà trường.

Đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội:

Sớm hình thành nguồn nhân lực sáng tạo từ nhà trường

Tôi cho rằng, Đề án sân khấu học đường là một hướng đi đúng và thiết thực trong đổi mới giáo dục nghệ thuật. Giá trị của đề án không chỉ ở việc đưa các chương trình nghệ thuật đến với học sinh mà quan trọng hơn là tạo ra một phương thức tiếp cận mới, giúp các em cảm nhận văn học và nghệ thuật một cách sinh động, trực tiếp và giàu cảm xúc.

Khi tác phẩm văn học được sân khấu hóa, học sinh không chỉ đọc, phân tích nhân vật, tình huống hay tư tưởng tác phẩm mà còn được cảm nhận qua diễn xuất, âm nhạc, hình thể và ánh sáng. Đặc biệt, những tác phẩm văn học dân gian về đề tài lịch sử của Việt Nam và thế giới khi được sân khấu hóa sẽ giúp lịch sử trở nên gần gũi, sống động, giúp các em hiểu hơn về quá khứ, về những con người và sự kiện đã làm nên lịch sử.

Qua đó, các em không chỉ củng cố kiến thức mà còn hình thành tình yêu quê hương, ý thức về cội nguồn, đồng thời có cái nhìn rộng mở hơn về lịch sử và văn hóa của nhân loại. Từ đó, kiến thức trở nên gần gũi, dễ nhớ hơn. Quan trọng hơn, sân khấu tạo cơ hội để học sinh tương tác, bày tỏ suy nghĩ và tham gia vào quá trình sáng tạo. Qua nghệ thuật, các em được bồi dưỡng khả năng cảm thụ cái đẹp, tư duy sáng tạo, kỹ năng giao tiếp, sự tự tin, lòng đồng cảm và nhân ái.

Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh chúng ta thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Hai nghị quyết này đều đặt ra yêu cầu phát triển con người toàn diện về đức, trí, thể, mỹ và coi văn hóa là nền tảng, động lực của phát triển. Giáo dục nghệ thuật vì thế không phải là phần phụ mà là một thành tố quan trọng của giáo dục toàn diện.

Đặc biệt, Nghị quyết 80-NQ/TW nhấn mạnh nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa. Tôi cho rằng nguồn nhân lực ấy cần được hình thành từ sớm, ngay trong nhà trường. Sân khấu học đường giúp học sinh có nền tảng văn hóa, thẩm mỹ, khả năng sáng tạo; đồng thời có thể phát hiện những em có năng khiếu, đam mê để tiếp tục được bồi dưỡng chuyên sâu.

Tôi kỳ vọng thời gian tới, đề án không chỉ dừng ở việc tổ chức các buổi biểu diễn mà từng bước hình thành một hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật trong nhà trường, với sự phối hợp giữa ngành giáo dục, văn hóa, các nhà hát, nghệ sĩ và nhà trường. Học sinh cần được thưởng thức nghệ thuật nhưng cũng cần có cơ hội trực tiếp tham gia sáng tạo. Nếu được triển khai lâu dài, bài bản, chú trọng cả chất lượng nghệ thuật và giáo dục, sân khấu học đường sẽ góp phần hình thành một thế hệ học sinh có đời sống tinh thần phong phú, biết trân trọng văn hóa, có năng lực sáng tạo và trở thành nền tảng quan trọng để phát triển nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa trong tương lai.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Yên Thường (xã Phù Đổng) Nguyễn Ngọc Lan:

Đưa nghệ thuật đến gần hơn với học sinh

Sân khấu học đường không nên chỉ được tiếp cận như một hoạt động biểu diễn ngoại khóa mà cần đặt trong các câu chuyện lớn hơn: Đổi mới phương pháp dạy học, giáo dục toàn diện, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng hệ sinh thái sáng tạo cho thế hệ trẻ.

Thực tế, tại Trường Tiểu học Yên Thường, nhằm đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên cũng đã chuyển thể một số trích đoạn trong các tác phẩm văn học, phù hợp với học sinh tiểu học, huy động học sinh tham gia biểu diễn trong các sự kiện như khai giảng, ngày hội và ngoại khóa. Việc sân khấu hóa các tác phẩm văn học đã góp phần tạo hứng thú học tập và nâng cao khả năng cảm thụ văn học, nghệ thuật của học sinh.

Học sinh và giáo viên của trường từng tham dự những buổi workshop do các nghệ sĩ, diễn viên hướng dẫn. Các em rất thích thú, còn giáo viên được trang bị những kỹ năng cơ bản về sân khấu và tổ chức các hoạt động nghệ thuật trong trường học. Tôi cho rằng, việc đưa nghệ thuật vào trường học chỉ bền vững khi có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, ngành văn hóa và các đơn vị nghệ thuật. Nếu chỉ dừng ở những buổi biểu diễn đơn lẻ, hiệu quả giáo dục và khả năng lan tỏa sẽ hạn chế.

Do đó, nhà trường mong muốn được tham gia Đề án sân khấu học đường trong năm học tới, qua đó tạo điều kiện để học sinh tiếp xúc với nghệ sĩ, diễn viên, từng bước nâng cao năng lực cảm thụ nghệ thuật và thẩm mỹ cho học sinh, giáo viên.

Học sinh Vũ Ngân Hà - lớp 12D6, Trường Trung học phổ thông Việt Đức:

Khơi mở sức sáng tạo qua trải nghiệm sân khấu

Hai tháng hè vừa qua là một khoảng thời gian rất đặc biệt với em khi được tham gia Đề án sân khấu học đường. Trước đây, em đã tham gia Câu lạc bộ Sân khấu - Điện ảnh của trường và rất yêu thích nghệ thuật.

Tuy nhiên, chỉ đến khi trực tiếp đứng trên sân khấu, đảm nhận một vai diễn trong vở kịch “Bánh chưng bánh giầy”, được các nghệ sĩ chuyên nghiệp chuyển thể từ tác phẩm văn học, em mới thực sự cảm nhận được sức hấp dẫn đặc biệt của sân khấu. Em cũng có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với các nghệ sĩ, diễn viên chuyên nghiệp và hiểu hơn về sự nghiêm túc, tâm huyết, niềm đam mê mà họ dành cho mỗi vai diễn, mỗi tác phẩm.

Điều em thích nhất là chúng em không chỉ được xem các nghệ sĩ biểu diễn mà còn được trực tiếp tham gia vào quá trình làm sân khấu. Từ xây dựng nhân vật, thể hiện cảm xúc, phối hợp với bạn diễn đến dàn dựng và biểu diễn, em đều được hướng dẫn tận tình.

Qua đó, em hiểu rằng phía sau một vở diễn hay là rất nhiều công sức, sự sáng tạo và tình yêu nghề. Những trải nghiệm ấy cũng giúp em tự tin hơn, biết cách làm việc cùng tập thể và có ý thức trách nhiệm với phần việc của mình.

Với em, đây không chỉ là một hoạt động hè mà còn là một hành trình khám phá bản thân, khám phá nghệ thuật. Em cảm thấy mình học được nhiều điều mà trước đây chỉ biết qua sách vở hoặc những buổi sinh hoạt ở câu lạc bộ. Em biết cách làm quen với sân khấu, kiểm soát giọng nói, biểu cảm, hình thể và thể hiện cảm xúc của nhân vật tự nhiên hơn.

Quan trọng hơn, em học được sự kiên trì, kỷ luật và tinh thần nghiêm túc trong quá trình tập luyện. Những kỹ năng đó không chỉ giúp em tiến bộ trong nghệ thuật mà còn hữu ích trong học tập và cuộc sống.