Khối 'tài sản sinh học' hàng trăm tỷ đồng của Chủ tịch MSN Nguyễn Đăng Quang

Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 của CTCP Masan MEATLife (mã: MML) ghi nhận việc bóc tách khoản mục "Tài sản sinh học" quy mô hơn 634 tỷ đồng ra khỏi hàng tồn kho. Vậy khoản mục này là gì?

Bóc tách khối tài sản sinh học và phương pháp khấu hao đặc thù

Theo số liệu tại ngày 30/9/2026, tổng giá trị tài sản sinh học (ngắn hạn và dài hạn) của MML đạt 634 tỷ đồng.

Động thái tách biệt khoản mục này xuất phát từ việc áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC và Thông tư 43/2026/TT-BTC có hiệu lực từ đầu năm 2026.

Trước thời điểm điều chỉnh (1/1/2026), số dư hàng tồn kho của công ty ghi nhận 844 tỷ đồng do bao gồm cả đàn vật nuôi. Việc hồi tố đã chuyển 557 tỷ đồng sang tài sản sinh học ngắn hạn và 68 tỷ đồng sang tài sản sinh học dài hạn, đưa hàng tồn kho thuần đầu kỳ về mức 405 tỷ đồng.

Cấu trúc đàn vật nuôi của doanh nghiệp phân chia thành hai mảng chăn nuôi là lợn (tại Nghệ An) và gà (3F Việt). Nhóm súc vật nuôi lấy sản phẩm một lần (thịt thương phẩm) có giá trị sổ sách lớn nhất, trong đó đàn lợn thịt đạt 329 tỷ đồng và đàn gà thịt đạt 109 tỷ đồng.

Đối với súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ (đàn giống), đàn gà giống ghi nhận giá trị 134 tỷ đồng, được phân loại là tài sản ngắn hạn do vòng đời khai thác sinh sản ngắn.

Đàn lợn giống được phân loại dài hạn, bao gồm lợn hậu bị (gần 10 tỷ đồng) và lợn đang khai thác với nguyên giá 91 tỷ đồng (giá trị thuần sau khấu hao là 52 tỷ đồng).

Trong 9 tháng đầu năm 2026, công ty tăng thêm lợn giống trị giá 35 tỷ đồng và thanh lý đàn cũ nguyên giá 43 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý trong hạch toán của MML là phương pháp khấu hao áp dụng cho đàn gà giống.

Thay vì khấu hao đường thẳng (từ 2 đến 4 năm) như tài sản cố định hoặc lợn giống, công ty khấu hao đàn gà giống dựa trên số trứng thực tế nở trên tổng số trứng ước tính có thể nở, nhằm phản ánh chu kỳ sinh sản và tạo ra giá trị kinh tế của ngành chăn nuôi gia cầm. Chi phí trích khấu hao đàn lợn giống trong kỳ ghi nhận 22 tỷ đồng.

Cơ cấu hàng tồn kho và chênh lệch trong trích lập dự phòng

Sau khi tách tài sản sinh học, tổng giá gốc hàng tồn kho của MML tại 30/9/2026 đạt 577 tỷ đồng, tăng 30% so với đầu năm. Nguyên vật liệu (chủ yếu là thức ăn chăn nuôi, phụ liệu) chiếm 47%, đạt 270 tỷ đồng.

Sự gia tăng hàng tồn kho thể hiện ở nhóm thành phẩm (đạt 110 tỷ đồng), hàng gửi đi bán (91 tỷ đồng) và sản phẩm dở dang (33 tỷ đồng). Các chỉ tiêu này phản ánh việc mở rộng các mẻ chế biến thực phẩm, giết mổ tại tổ hợp Hà Nam, Sài Gòn và đẩy mạnh lượng thịt phân phối qua kênh bán lẻ.

Báo cáo cho thấy sự đối lập trong việc trích lập dự phòng giữa hai khoản mục. Tổng dự phòng giảm giá hàng tồn kho là 48 tỷ đồng, trong đó tập trung 39 tỷ đồng vào nhóm thành phẩm (tương đương 35,6% giá gốc thành phẩm).

Ngược lại, đối với khối tài sản sinh học trị giá hơn 634 tỷ đồng, công ty chỉ trích lập dự phòng tổn thất 998 triệu đồng cho đàn gà thịt, và không phát sinh dự phòng cho đàn lợn thịt và đàn giống.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, chi phí trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và tài sản sinh học ngắn hạn tính vào giá vốn là 16 tỷ đồng, giảm 53% so với cùng kỳ năm 2025.

Chi tiết giao dịch nội bộ và dòng tiền với WinCommerce, Zenith Investment

Chuỗi siêu thị và cửa hàng WinMart/WinMart+ thuộc CTCP Dịch vụ Thương mại Tổng hợp WinCommerce (WCM) là đối tác thương mại đóng vai trò đầu ra cốt lõi của MML.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu bán hàng sang WCM đạt 2.919 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ và chiếm 37% tổng doanh thu thuần hợp nhất.

Để duy trì kênh tiêu thụ này, MML đã ghi nhận khoản chiết khấu thương mại cho WCM lên tới 231 tỷ đồng, chiếm 87% tổng chiết khấu thương mại toàn công ty. Ở chiều ngược lại, MML mua hàng hóa và dịch vụ từ WCM (phí dịch vụ trưng bày, phân phối, tiếp thị) trị giá 342 tỷ đồng.

Tại ngày 30/9/2026, WCM là bên nợ thương mại lớn nhất với số dư phải thu 352 tỷ đồng (chiếm 48% tổng nợ phải thu khách hàng). Khoản thu này có thời hạn 30-60 ngày, không có bảo đảm, không tính lãi suất và MML không trích lập dự phòng khó đòi.

Các giao dịch vận chuyển nội bộ thông qua The Supra cũng ghi nhận chi phí 236 tỷ đồng, tăng 66% so với cùng kỳ 2025.

Về cấu trúc tài chính đầu tư, MML đang duy trì khoản cho vay 1.655 tỷ đồng đối với Công ty TNHH Zenith Investment, được phân loại là "Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn – dài hạn" sau khi điều chỉnh hồi tố theo Thông tư 99 và Thông tư 43.

Khoản vay không có tài sản bảo đảm này mang lại thu nhập lãi 97 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2026 (chiếm 85% tổng thu nhập lãi tiền gửi và cho vay), với dòng tiền lãi thực nhận là 44tỷ đồng. Trong kỳ, MML thu hồi nợ gốc 415 tỷ đồng và giải ngân thêm 48 tỷ đồng cho Zenith.

Đồng thời, MML đã phát hành 2 lô trái phiếu dài hạn (đáo hạn năm 2031, lãi suất 9%/năm trong 5 năm đầu) với tổng mệnh giá 1.200 tỷ đồng để tái cơ cấu nợ vay.

Các tài liệu giao dịch với bên liên quan thể hiện Zenith Investment đã rót 500 tỷ đồng và Công ty TNHH The Sherpa rót 700 tỷ đồng để mua toàn bộ khối lượng trái phiếu này.

Lũy kế 9 tháng năm 2026, MML đạt doanh thu thuần 7.808 tỷ đồng, lợi nhuận gộp đạt 2.214 tỷ đồng. Tuy nhiên, chi phí bán hàng ghi nhận 1.446 tỷ đồng, trong đó chi phí quảng cáo, khuyến mại, hỗ trợ bán hàng lên tới 1.057 tỷ đồng và chi phí vận chuyển là 281 tỷ đồng.

Công ty ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất 436 tỷ đồng (giảm 6% so với cùng kỳ), với lãi cơ bản trên cổ phiếu (EPS) đạt 1.055 đồng.

Tại thời điểm 30/9/2026, tổng tài sản của MML đạt 11.359 tỷ đồng. Trong cơ cấu tài sản dài hạn (8.720,66 tỷ đồng), mục Tài sản cố định thuê tài chính (nguyên giá 278 tỷ đồng, giá trị còn lại 190 tỷ đồng) hoàn toàn là 4 trang trại thuê dài hạn.

Bên cạnh đó, công ty ghi nhận một tài sản cố định vô hình là "Mối quan hệ khách hàng" phát sinh từ các thương vụ mua lại công ty con. Khoản mục này có nguyên giá 123 tỷ đồng, được khấu hao trong 16 năm và đã khấu hao lũy kế 45 tỷ đồng.

Về nguồn vốn, Nợ phải trả đạt 5.675 tỷ đồng (chiếm 40% nguồn vốn), giảm 492 tỷ đồng so với đầu năm. Dư nợ vay ngắn hạn giảm do tất toán lô trái phiếu 1.995 tỷ đồng, trong khi nợ vay dài hạn tăng lên 1.491 tỷ đồng nhờ đợt phát hành mới.

Vốn chủ sở hữu đạt 5.684 tỷ đồng, thặng dư vốn cổ phần ghi nhận 2.137 tỷ đồng, số lỗ lũy kế chưa phân phối thu hẹp về mức âm 118 tỷ đồng.