Khơi thông 'điểm nghẽn' để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt 74 tỷ USD

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản chịu nhiều sức ép khi tình hình kinh tế, chính trị thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp. Cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn, xung đột địa chính trị, chi phí logistics ở mức cao cùng xu hướng gia tăng các rào cản kỹ thuật và thương mại đã tác động trực tiếp đến chuỗi sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản.

Trong bối cảnh đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường vẫn giữ được đà tăng trưởng tích cực. Tăng trưởng GDP toàn ngành 6 tháng đầu năm ước đạt 3,8 - 3,85%, vượt mục tiêu 3,5% Chính phủ giao; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 36 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2025. Nhiều nhóm hàng chủ lực như rau quả, thủy sản, hạt tiêu, gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục duy trì mức tăng trưởng khả quan, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Một điểm nhấn đáng chú ý là từ ngày 1/7/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, lâm sản và thủy sản đã chính thức vận hành trên phạm vi cả nước. Theo Thứ trưởng, đây là nền tảng quan trọng để nâng cao tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu, đồng thời gia tăng năng lực cạnh tranh và giá trị của nông sản Việt Nam.

Tại Hội nghị, đại diện các hiệp hội ngành hàng cho rằng doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều khó khăn như thiếu vùng nguyên liệu đạt chuẩn, năng lực chế biến còn hạn chế, chi phí logistics cao, việc cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ. Đây là những “điểm nghẽn” cần sớm được tháo gỡ để nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nhiều ý kiến đề xuất tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) và đẩy nhanh đàm phán mở cửa thị trường cho các mặt hàng nông sản chủ lực. Đồng thời, phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn quốc tế, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý chuỗi sản xuất, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, kết quả xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt được trong 6 tháng đầu năm là tiền đề quan trọng để toàn ngành phấn đấu hoàn thành mục tiêu cả năm, song không được chủ quan trước những biến động khó lường của kinh tế thế giới, xu hướng gia tăng các rào cản thương mại và yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu.

Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ, địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp chuyển mạnh từ tư duy tăng trưởng theo sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản; chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu. Đồng thời, đẩy nhanh chuyển đổi số, hoàn thiện và mở rộng Hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia, chuẩn hóa vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng, vùng nuôi và cơ sở đóng gói nhằm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.

Bộ trưởng cũng yêu cầu khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đặc biệt tại những khu vực còn nhiều dư địa như EU, Nhật Bản, thị trường Halal, châu Phi và Mỹ Latinh; đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường cho các mặt hàng chủ lực, phát triển công nghiệp chế biến sâu và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam. Bên cạnh đó, các địa phương cần chủ động rà soát, quy hoạch vùng nguyên liệu, bảo đảm nguồn cung ổn định, chất lượng đồng đều, đáp ứng kịp thời nhu cầu của doanh nghiệp xuất khẩu trong những tháng cuối năm, qua đó góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP toàn ngành khoảng 4% và kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trên 74 tỷ USD trong năm 2026.