Khơi thông điểm nghẽn thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh: Cắt giảm đúng, thực chất

Tháo gỡ ngay khó khăn, vướng mắc do người dân, doanh nghiệp phản ánh

Bà Nguyễn Thị Ân, chủ hộ kinh doanh tại Hoàng Mai (Hà Nội) phản ánh, khi nghe thông tin sẽ đơn giản hóa, cắt bỏ thủ tục xây dựng cho người dân, doanh nghiệp, bà rất vui mừng. Nhưng khi sửa chữa cửa hàng kinh doanh, dù không cơi nới, chỉ sửa lát gạch, trát lại tường trong cửa hàng và sửa mái tôn cũ hỏng nhưng vẫn bị cán bộ xây dựng yêu cầu dừng để kiểm tra giấy phép.

Chị Nguyễn Thị Hoa, một hộ kinh doanh thịt lợn nhiều năm nay chia sẻ, những thủ tục phải “chạy theo” định kỳ, chẳng hạn như giấy an toàn thực phẩm mỗi năm phải đi làm lại. “Có lần tôi đi nộp hồ sơ, thiếu một giấy xác nhận tập huấn là phải về bổ sung, đi lại mất 2–3 ngày. Mỗi lần như vậy vừa mất công, vừa phải nghỉ bán, coi như mất luôn thu nhập”.

Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để giảm chi phí cho doanh nghiệp, tạo sức bật cho tăng trưởng kinh tế. Ảnh minh họa: H.H

Ông Nguyễn Thanh Hùng, chủ một doanh nghiệp làm cơ khí chia sẻ, để hoàn tất các thủ tục liên quan đến phòng cháy chữa cháy, môi trường và giấy phép xây dựng. Có những nội dung gần giống nhau nhưng vẫn phải làm riêng cho từng cơ quan. Chi phí không chính thức thì không nói, nhưng riêng chi phí thời gian là rất lớn.

Ông Tô Hoài Nam, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam chia sẻ, chi phí tuân thủ các điều kiện kinh doanh hiện nay vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng chi phí hoạt động của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Điều mà cộng đồng kinh doanh cần nhất là một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, thời gian thực hiện thủ tục nhanh, chi phí tuân thủ thấp và gửi gắm, cách triển khai như thế nào để tránh xảy ra trường hợp "bình mới rượu cũ".

Chỉ trong vòng chưa đầy 1 tháng (kể từ ngày 29-4-2026), Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết (trong đó bao gồm chùm 8 Nghị quyết ban hành ngày 29-4-2026); đồng thời, các Bộ đã ban hành các văn bản theo thẩm quyền để đồng bộ với các Nghị quyết. Tính đến thời điểm này đã thực hiện bãi bỏ 56 ngành, nghề; sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với quy định của Luật Đầu tư năm 2025.

Bên cạnh đó, Chính phủ, Thủ tướng quyết liệt chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ tiếp tục phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, điều kiện kinh doanh thông qua sửa đổi các Nghị định, Thông tư và con số về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, điều kiện kinh doanh thời gian tới sẽ tiếp tục tăng lên.

Thủ tướng cũng nghiêm cấm các Bộ, ngành, địa phương quy định thêm TTHC, điều kiện kinh doanh hoặc ban hành các biện pháp quản lý khác làm tăng chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp sau khi đã bãi bỏ, đơn giản hóa. Thủ tướng nhấn mạnh, số lượng là quan trọng, nhưng bản chất, nội hàm bên trong các điều kiện còn quan trọng hơn; phải thực sự cắt giảm được thời gian và chi phí tuân thủ.

Thí điểm đánh giá, chấm điểm công tác cải cách TTHC

Nhìn sâu vào nội dung của 11 Nghị quyết đã được ban hành, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, có 3 chuyển dịch lớn mang tính chiến lược của Chính phủ trong cách thức vận hành: Từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ tập trung sang phân quyền và từ kiểm soát sang kiến tạo.

TS Nguyễn Sĩ Dũng chỉ ra, chuyển sang hậu kiểm đòi hỏi một hệ thống dữ liệu và năng lực giám sát hiện đại. Nếu không có công cụ phù hợp, việc giảm tiền kiểm có thể dẫn đến rủi ro trong quản lý. Bên cạnh đó, phân quyền đòi hỏi phải thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực mới. Nếu không, có thể xuất hiện tình trạng buông lỏng hoặc “đẩy trách nhiệm” giữa các cấp.

Ở góc nhìn của ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), việc chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" cần một cơ chế giám sát chặt chẽ, tránh tình trạng điều kiện kinh doanh bị "biến tướng" dưới hình thức các quy chuẩn kỹ thuật phức tạp hơn.

Những bước đi mạnh mẽ vừa qua cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ không nằm ở số lượng thủ tục hay điều kiện được cắt giảm, mà ở mức độ thay đổi thực chất trong trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp. Khi cải cách đi vào thực thi một cách đồng bộ và nhất quán, đây mới thực sự trở thành động lực khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Theo tinh thần các Nghị quyết 68-NQ/TW, Nghị quyết số 66/NQ-CP, thể chế không được phép là "điểm nghẽn" mà phải trở thành "điểm mạnh", là lợi thế cạnh tranh và là bệ đỡ cho tăng trưởng bên cạnh các yếu tố về vốn và lao động.

Theo Nghị quyết 89/NQ-CP ngày 5-4-2026 của Chính phủ, trong năm 2026 sẽ cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính; 50% chi phí tuân thủ TTHC; phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện; 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Bên cạnh việc yêu cầu các bộ ngành cắt giảm TTHC, Thủ tướng cũng yêu cầu, Bộ Tư pháp khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành trong tháng 6-2026 Đề án thí điểm đánh giá, chấm điểm công tác cải cách TTHC của các bộ, cơ quan, địa phương, đưa vào áp dụng từ tháng 7-2026.

Nội dung của Đề án phải quy định rõ tiêu chí để đánh giá tính thực chất của việc cắt giảm, đơn giản hóa và cơ chế kiểm soát chặt chẽ, tuyệt đối không để phát sinh thêm TTHC, điều kiện kinh doanh, ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không cần thiết kể từ thời điểm ban hành 11 Nghị quyết; bảo đảm sự tham gia đánh giá của người dân, cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương.