Khơi thông động lực kinh tế biển

Công ty cổ phần Cảng quốc tế Nam Vân Phong (Khu kinh tế Vân Phong) đang chờ những quyết định về quy hoạch để mở rộng kho bãi và nâng khả năng tiếp nhận tàu lên 70.000DWT cập cảng.

Theo các doanh nghiệp cảng biển, dù lượng hàng hóa qua cảng không ngừng tăng, song những nút thắt về quy hoạch, thủ tục đầu tư và hạ tầng kết nối vẫn là lực cản lớn.

Đằng sau nhịp tàu hàng liên tục cập bến là một nghịch lý: Tiềm năng kinh tế biển đang rộng mở, nhưng dư địa khai thác vẫn bị hạn chế bởi những điểm nghẽn về thể chế và hạ tầng.

Vì vậy, các doanh nghiệp kiến nghị tỉnh sớm tháo gỡ các vướng mắc về quy hoạch, đất đai, đầu tư và hạ tầng giao thông để mở rộng kho bãi, nâng công suất cảng và đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng lớn.

Ông Lê Văn Toàn, Phó Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam (HVS) cho biết, trở ngại lớn nhất của công ty nằm ở khu vực lấn biển rộng 18,9ha phía đông nhà máy.

Vướng mắc quy hoạch khiến doanh nghiệp chưa thể hoàn thiện thủ tục đầu tư mở rộng mặt bằng lưu chứa block, trong khi nhu cầu nâng cao năng lực đóng mới tàu ngày càng cấp thiết.

Không chỉ vậy, tuyến đường ĐT.652D tiếp giáp Bến cảng mở rộng số 4 cũng trở thành một “nút cổ chai”. Cao độ nền đường hiện thấp hơn mặt cảng dự tính, kết cấu chưa đáp ứng yêu cầu vận chuyển những block siêu trường, siêu trọng.

Doanh nghiệp đề xuất tự bỏ kinh phí làm đường tạm trong phạm vi đất của mình để duy trì hoạt động sản xuất khi tỉnh chưa thể triển khai việc nâng cấp tuyến đường.

Tại Khu kinh tế Vân Phong, Công ty cổ phần Cảng quốc tế Nam Vân Phong cũng đang chờ những quyết định về quy hoạch để mở rộng hoạt động.

Giai đoạn 1 với quy mô 7ha đã hoàn thành đầu tư hạ tầng; tuy nhiên, 11,89ha của giai đoạn 2 vẫn chưa thể triển khai do vướng việc cập nhật quy hoạch và xác định cơ quan tiếp nhận hồ sơ.

Nếu thủ tục được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ có cơ sở lập báo cáo nghiên cứu khả thi, mở rộng kho bãi và nâng khả năng tiếp nhận tàu lên 70.000DWT. Trong khi đó, tại cảng Ba Ngòi (Cam Ranh), bài toán không còn nằm ở nhu cầu hàng hóa mà ở hạ tầng khai thác.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Cam Ranh cho biết, sản lượng hàng hóa qua cảng đã tăng từ 2 triệu tấn năm 2020 lên 4,22 triệu tấn năm 2025 và đạt 4,48 triệu tấn chỉ sau 8 tháng năm 2026.

Tuy nhiên, hai bến cảng hiện phải dùng chung một cầu dẫn hẹp, khiến phương tiện thường xuyên ùn tắc, làm giảm hiệu quả khai thác và tiềm ẩn nguy cơ tê liệt toàn bộ hoạt động nếu cầu dẫn duy nhất phải sửa chữa hoặc gặp sự cố.

Dự án xây dựng cầu dẫn mới cho Bến số 2 lại đang mắc kẹt ở thủ tục chuyển đổi chủ đầu tư. Doanh nghiệp kiến nghị tỉnh hỗ trợ hoàn tất việc sang tên trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và hướng dẫn hoàn thiện các thủ tục về quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường, hàng hải và quốc phòng để sớm triển khai dự án.

Theo Sở Xây dựng, trong 8 tháng đầu năm 2026, khu vực do Cảng vụ Hàng hải Nha Trang quản lý (gồm Vân Phong, Nha Trang và Cam Ranh) có 4.918 lượt tàu ra vào, đạt gần 68% kế hoạch năm và tăng 5,7% so cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, lượng hàng hóa thông qua các cảng đạt hơn 13 triệu tấn, hoàn thành gần 87,4% kế hoạch năm và tăng tới 37,4% so cùng kỳ.

Ở khu vực cảng Cà Ná, sản lượng cũng vượt 1,2 triệu tấn, tăng 46% so với năm 2025. Những con số ấy phản ánh một thực tế: Nhu cầu vận tải biển và logistics đang tăng nhanh hơn tốc độ hoàn thiện hạ tầng và thủ tục đầu tư. Nếu các “điểm nghẽn” được tháo gỡ kịp thời, dư địa tăng trưởng của ngành còn rất lớn.

Hai bến cảng của cảng Ba Ngòi (Cam Ranh) hiện phải dùng chung một cầu dẫn hẹp.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Chu Văn An cho biết, trước các kiến nghị của doanh nghiệp, để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và thúc đẩy ngành dịch vụ cảng biển, logistics tăng trưởng đạt kế hoạch năm 2026, Sở kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan xử lý theo từng nhóm vấn đề: Giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp các sở, ngành liên quan khẩn trương rà soát hồ sơ đề nghị điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (chuyển đổi tên nhà đầu tư từ Tổng công ty Hàng hải Việt Nam sang Công ty cổ phần Cảng Cam Ranh), đồng thời, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các thủ tục pháp lý theo đúng quy định hiện hành; đối với HVS, giao Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh chủ trì rà soát, tháo gỡ vướng mắc quy hoạch khu vực lấn biển 18,9ha; giao Sở Xây dựng nghiên cứu phương án nâng cấp tuyến đường ĐT.652D và xem xét thủ tục cho phép doanh nghiệp xây dựng đường tạm nhằm bảo đảm hoạt động vận tải không bị gián đoạn.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Huyền khẳng định, tỉnh sở hữu nhiều lợi thế nổi trội để phát triển cảng biển và logistics, coi đây là một trong những ngành kinh tế quan trọng đóng góp vào tăng trưởng của tỉnh.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Ủy ban nhân dân tỉnh giao Sở Xây dựng xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống nhất về hoạt động cảng biển, phục vụ công tác điều hành và hoạch định chính sách lâu dài.

Đồng thời, Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh sẽ là đầu mối tiếp nhận, xử lý kiến nghị của doanh nghiệp trong Khu kinh tế Vân Phong, còn Sở Xây dựng phụ trách các doanh nghiệp ngoài khu kinh tế, nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Việc tháo gỡ khó khăn trước mắt không chỉ nhằm giải quyết từng hồ sơ đầu tư, mà còn mở đường cho một chiến lược dài hạn: Phát triển hệ sinh thái cảng biển hiện đại, xanh và bền vững.

Theo đồng chí Lê Huyền, định hướng của tỉnh là cùng với việc cải thiện thủ tục hành chính, sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng giao thông kết nối, phát triển mạng lưới logistics và các khu công nghiệp gắn với hệ thống cảng biển để phát huy lợi thế của nền kinh tế biển. Công nghiệp đóng tàu tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng.

Năm 2025, HVS đã bàn giao 17 tàu và 9 cabin, đạt doanh thu hơn 674 triệu USD. Năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu đóng mới 17 tàu và 4 cabin, hướng tới doanh thu khoảng 691 triệu USD; đến nay doanh thu ước đạt 71% kế hoạch và dự tính cả năm đạt khoảng 694 triệu USD. Những con số ấy cho thấy tiềm năng tăng trưởng vẫn rất lớn.

Nhưng để những con tàu tiếp tục vươn khơi từ các cảng biển Khánh Hòa, điều doanh nghiệp cần lúc này không phải là mặt nước rộng hơn hay cầu cảng dài hơn, mà là những thủ tục được tháo gỡ nhanh hơn, hạ tầng được kết nối đồng bộ hơn và một môi trường đầu tư đủ thông suốt để kinh tế biển thật sự trở thành động lực phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.