Khơi thông 'huyết mạch' giao thông, tạo đà bứt phá

Tiềm năng hội tụ

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, tiềm năng của tỉnh Quảng Trị rộng mở về cả vị trí địa lý và không gian phát triển kinh tế. Quảng Trị là một trong số ít các địa phương hội tụ đầy đủ các loại hình giao thông chính: Đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, đường biển và hàng không, tạo nên hệ thống vận tải đa phương thức, đóng vai trò quan trọng trong liên kết vùng và quốc tế. Trong đó, đường bộ giữ vai trò chủ đạo với vị trí nằm trên trục giao thông Bắc - Nam và là cửa ngõ ra biển gần nhất của khu vực Trung Lào, Đông Bắc Thái Lan và tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, toàn tỉnh hiện có hơn 20.000km đường bộ, gồm khoảng 200km cao tốc, gần 1.700km quốc lộ, 700 đường tỉnh… Hiện nay, tuyến đường bộ trên địa bàn tỉnh đã hình thành cơ bản các trục dọc quốc gia, như: Cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Quốc lộ 1, tuyến ven biển, đồng thời đang từng bước hoàn thiện các trục ngang chiến lược gồm Quốc lộ 9, Quốc lộ 15D, Quốc lộ 12A kết nối các cửa khẩu (Lao Bảo, La Lay, Cha Lo); hệ thống cảng biển nước sâu Mỹ Thủy (công suất thiết kế khoảng 30 triệu tấn/năm), Hòn La (công suất thiết kế trên 12 triệu tấn/năm) và 2 cảng hàng không Đồng Hới, Quảng Trị.

Có thể khẳng định, tỉnh Quảng Trị có điều kiện rất thuận lợi để phát triển các hành lang vận tải, logistics liên vùng và quốc tế. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định logistics là một trong 4 trụ cột phát triển trong những năm tới, hướng đến mục tiêu năm 2045 sẽ trở thành trung tâm logistics của cả nước.

Cầu Gianh trên Quốc lộ 1 được mở rộng đã giải quyết “bài toán” về giao thông và kết nối đến các khu kinh tế - Ảnh: X.P

Khơi mở “huyết mạch” Đông - Tây

Những năm qua, Quảng Trị nỗ lực huy động các nguồn lực đầu tư để HTGT luôn “đi trước một bước”, tăng tính kết nối và lan tỏa, tạo động lực để phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, các dự án giao thông trọng điểm phát triển Hành lang kinh tế Đông - Tây đóng vai trò cấp thiết. Việc sớm đầu tư hoàn thành các dự án đưa vào sử dụng sẽ đem lại hiệu quả kinh tế rất lớn cho đất nước nói chung và Quảng Trị nói riêng.

Dự án xây dựng Quốc lộ 15D được Thủ tướng Chính phủ quy hoạch có chiều dài khoảng 92km (bao gồm đoạn tuyến đi trùng với đường Hồ Chí Minh nhánh Tây dài khoảng 24km) với quy mô quy hoạch đường cấp III-IV, mặt cắt ngang 2-4 làn xe, kết nối từ cảng biển quốc tế Mỹ Thủy đến Cửa khẩu quốc tế La Lay.

Đây là tuyến ngắn nhất, hiệu quả nhất để vận chuyển hàng hóa từ Lào và đông bắc Thái Lan ra Biển Đông. Dự án hoàn thành sẽ rút ngắn cự ly vận chuyển hàng hóa trên Hành lang kinh tế Đông - Tây đến cảng nước sâu Mỹ Thủy khoảng hơn 30km, giảm thời gian vận chuyển khoảng 45 phút.

Là một doanh nghiệp chuyên xuất nhập khẩu hàng hóa qua Cửa khẩu quốc tế La Lay, ông Đỗ Minh Hoàng, Giám đốc Công ty TNHH XNK Hoàng Dũng, phường Đông Hà nhận định, dự án Quốc lộ 15D sau khi hoàn thành sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí vận chuyển cho doanh nghiệp. Từ đó, doanh nghiệp có cơ hội mở rộng quy mô và hướng đến các thị trường lớn hơn.

Trong khi đó, Quốc lộ 12A với chiều dài 117km là tuyến giao thông huyết mạch từ Quốc lộ 1 đến Cửa khẩu quốc tế Cha Lo, kết nối với các cảng Hòn La (xã Phú Trạch), Vũng Áng (tỉnh Hà Tĩnh). Những năm gần đây, nhu cầu vận tải qua tuyến đường này gần như quá tải do diện tích mặt đường hẹp, độ dốc lớn, thường xuyên xảy ra ùn tắc và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông cao.

Hiện, UBND tỉnh đang kiến nghị đầu tư nâng cấp Quốc lộ 12A đoạn từ Cửa khẩu quốc tế Cha Lo đến đường Hồ Chí Minh (ngã ba Khe Ve) với chiều dài 38,5km đạt quy mô đường cấp III, 2 làn xe, đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính huy động nguồn vốn vay ODA để thực hiện dự án. Việc hoàn thiện kết cấu hạ tầng đường 12A sẽ góp phần mở rộng không gian, thúc đẩy phát triển, thu hút đầu tư vào Khu Kinh tế cửa khẩu Cha Lo và phát huy thế mạnh cảng biển tại Khu Kinh tế Hòn La.

Tạo đà bứt phá

Từ thực tiễn cho thấy, hạ tầng giao thông là đòn bẩy trong phát triển kinh tế - xã hội. Và trong định hướng chiến lược xây dựng Quảng Trị trở thành trung tâm năng lượng sạch, trung tâm du lịch và dịch vụ mới của khu vực miền Trung, hạ tầng giao thông phải “luôn đi trước một bước”.

Những năm trước, cầu Gianh và cầu Quán Hàu trên tuyến Quốc lộ 1 được ví như những “nút thắt cổ chai”, không chỉ gây ách tắc giao thông, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn mà còn làm gián đoạn hoạt động vận tải hàng hóa trên tuyến huyết mạch Bắc - Nam. Tuy nhiên, từ khi các điểm trên được mở rộng, “bài toán” về giao thông được giải quyết, giải tỏa hàng hóa và mở rộng kết nối đến Khu kinh tế Hòn La thuận lợi, nhanh chóng hơn.

Tuyến đường Trương Pháp là một trong những trục đường du lịch chính của thành phố Đồng Hới (cũ), kết nối lưu thông từ trung tâm thành phố đến cụm các khách sạn cao cấp, khu dịch vụ du lịch, bãi tắm dọc theo bờ biển Hải Thành - Quang Phú.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, để đáp ứng tình hình phát triển đô thị, đặc biệt là nhu cầu phát triển du lịch, việc nâng cấp, quy hoạch đường chính và các trục ngang là yêu cầu cấp thiết. Hiện, dự án đang thực hiện các bước theo thủ tục và sau khi hoàn thành, đây sẽ là điểm nhấn trong quy hoạch đô thị hướng ra biển.

Tại buổi làm việc cuối tháng 3/2026 với các sở, ngành liên quan đến dự án, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Phong Phú nhấn mạnh, việc mở rộng tuyến đường Trương Pháp và các trục đường cắt ngang bảo đảm tính đồng bộ hạ tầng, kết nối tổng thể giữa các khu dân cư để khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh về du lịch, dịch vụ biển, để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030 xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tập trung phát triển kinh tế nhanh và bền vững, lấy logistics làm động lực tăng trưởng trên cơ sở phát huy vai trò 2 cảng biển nước sâu, 2 cảng hàng không, các cửa khẩu quốc tế và hệ thống giao thông trục dọc, trục ngang để mở rộng không gian phát triển và kết nối liên vùng, liên quốc gia.

Với những định hướng chiến lược đã và đang được triển khai, hạ tầng giao thông trên địa bàn tỉnh sẽ dần được đồng bộ, hiện đại, mang tính kết nối cao, tạo đà cho phát triển kinh tế - xã hội, từng bước hoàn thành mục tiêu đến năm 2045, Quảng Trị trở thành tỉnh phát triển khá, là trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước.