Không gian nghệ thuật đa giác quan tại Hà Nội: Bước tiến mới khi nghệ thuật - công nghệ cộng hưởng

Đặc biệt, sự cộng hưởng giữa nghệ thuật và công nghệ tạo nên những trải nghiệm mới, đáp ứng nhu cầu thưởng thức ngày càng đa dạng của công chúng, đồng thời mở thêm dư địa cho sáng tạo, dịch vụ văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Nhiều khán giả, đặc biệt là giới trẻ, thích thú khi được bước vào thế giới nghệ thuật của Van Gogh qua không gian kết hợp hình ảnh, ánh sáng, âm thanh và công nghệ. Ảnh: Song Hà

Trải nghiệm nghệ thuật mới mẻ

Triển lãm nghệ thuật tương tác đa giác quan “Van Gogh Timeless - Van Gogh Xuyên không” diễn ra tại UDIC Westlake Building (phường Phú Thượng) đang tạo một điểm đến “hot trend” (xu hướng được quan tâm) trong đời sống nghệ thuật Thủ đô.

Trên diện tích gần 4.000m², 165 tác phẩm của danh họa Van Gogh được tái hiện qua 13 khu trải nghiệm, kết hợp trình chiếu, ánh sáng, âm thanh, công nghệ tương tác và những hình thức nhập vai.

Tại đây, người xem được dẫn dắt qua một hành trình thị giác và cảm xúc. Những cánh đồng lúa mì, hoa hướng dương, bầu trời đầy sao hay những đường cọ xoáy đặc trưng được phóng lớn trên nhiều bề mặt, chuyển động cùng ánh sáng và âm thanh bao phủ quanh người xem tạo cảm giác đầy thú vị.

Để tạo nên trải nghiệm ấy là nhờ việc ứng dụng công nghệ 3D mapping projection, VR, AR, LiDAR, hệ thống cảm biến tương tác và âm thanh vòm. Theo đơn vị tổ chức, 74 máy chiếu được sử dụng, tạo hơn 613 triệu điểm ảnh tại cùng thời điểm.

Đến trải nghiệm triển lãm, bạn Nguyễn Hải Anh (sinh năm 2005, phường Nghĩa Đô) bày tỏ: “Mình khá choáng ngợp ngay từ lúc bước vào không gian triển lãm. Điều thú vị là mình có thể dành nhiều thời gian ở đây, vừa trải nghiệm vừa tìm hiểu về tác giả, tác phẩm. Hà Nội có thêm những không gian như thế này thực sự hấp dẫn với người trẻ”.

Trước “Van Gogh Timeless”, Hà Nội đã có nhiều điểm đến nghệ thuật đa giác quan, đưa công chúng đến gần tác phẩm bằng những phương thức thưởng lãm mới.

Tại tầng 5 tòa nhà Tràng Tiền Plaza (phường Cửa Nam), I-museum - bảo tàng nghệ thuật số đầu tiên tại Hà Nội đã ứng dụng âm thanh, ánh sáng, trình chiếu 3D mapping và cảm biến tương tác để người xem có thể trực tiếp tương tác với các tác phẩm kỹ thuật số. Các không gian được thiết kế theo nhiều chủ đề như: Thiên nhiên, vũ trụ, văn hóa và những tác phẩm hội họa nổi tiếng thế giới, đưa người xem bước vào một thế giới nghệ thuật sống động.

Những năm gần đây, Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA) tổ chức chuỗi triển lãm “Các tác phẩm kinh điển thế giới” kết hợp trưng bày kỹ thuật số với tọa đàm, art tour, workshop để mở rộng cách công chúng tiếp cận nghệ thuật hàn lâm.

Mới nhất là triển lãm “Her Soul, His Verse - Bóng hình em, vần thơ anh”, giới thiệu hơn 200 tác phẩm tiêu biểu của trường phái Tiền Raphael qua ánh sáng, âm nhạc và hình ảnh trình chiếu, đã tạo nên một điểm đến nghệ thuật thu hút công chúng.

Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng đang sử dụng hình thức trình chiếu, 3D mapping để mở rộng cách kể chuyện về các tác phẩm mỹ thuật trong những triển lãm gần đây. Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam cũng từng đưa công nghệ vào triển lãm đa giác quan mang tên “Giao thời”, phối hợp 3D mapping và cảm biến tương tác để kể câu chuyện về thiên nhiên, văn hóa và di sản Việt Nam...

Trải nghiệm nghệ thuật đa giác quan tại triển lãm Van Gogh Timeless. Ảnh: Ban tổ chức

Phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Sự phát triển của các không gian đa giác quan đang tạo sự đổi mới để công chúng tiếp cận nghệ thuật. Trong mô hình thưởng thức truyền thống, người xem đứng trước tác phẩm, quan sát và suy ngẫm. Với trải nghiệm nghệ thuật đa giác quan, công chúng được đặt vào vị trí chủ động hơn, từ đó dễ hình thành sự tò mò và nhu cầu tìm hiểu sâu hơn về tác phẩm.

Bà Vũ Thị Thu Quỳnh, nhà đồng sáng lập Emerart, đơn vị tổ chức triển lãm “Van Gogh Timeless” cho biết, mục tiêu của triển lãm đa giác quan là xóa bỏ những ranh giới vô hình giữa nghệ thuật và đời sống, kiến tạo một không gian để người thưởng lãm đắm chìm trong những giá trị giàu cảm hứng.

Từ góc nhìn ấy, có thể khẳng định, công nghệ không thay thế tác phẩm nghệ thuật. Công nghệ tạo thêm một lớp diễn giải, giúp tác phẩm có thể tiếp cận những nhóm công chúng vốn chưa có thói quen đến bảo tàng, phòng tranh. Một bức tranh Van Gogh trên sách hay màn hình có thể trở nên quen thuộc, song khi màu sắc và đường nét phủ kín không gian, người xem có cơ hội cảm nhận trực tiếp năng lượng trong bút pháp của danh họa.

TS Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nhìn nhận, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để tạo nên những không gian trải nghiệm mới lạ, đa chiều là xu hướng tất yếu trong nghệ thuật. Song, mỗi sản phẩm số cần được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu khoa học, thông tin chính xác và cách diễn giải phù hợp với công chúng.

Đặc biệt, với mỹ thuật, không có công nghệ nào thay thế hoàn toàn trải nghiệm trực tiếp trước một tác phẩm gốc. Vì vậy, hướng đi phù hợp là sử dụng công nghệ để mở rộng không gian, tạo thêm phương thức để công chúng bước vào, thưởng thức và yêu mến nghệ thuật.

Ở góc nhìn khác, các không gian nghệ thuật đa giác quan đang góp phần hình thành một thị trường trải nghiệm văn hóa mới tại Hà Nội. Phía sau một không gian nghệ thuật là sự tham gia của nhiều lĩnh vực sáng tạo, như: Nghệ sĩ số, nhà thiết kế, kỹ sư hình ảnh, chuyên gia âm thanh, giám tuyển, nhà sản xuất và các đơn vị khai thác bản quyền. Đây cũng là điểm giao quan trọng giữa nghệ thuật và công nghiệp văn hóa.

Một sản phẩm nghệ thuật được đầu tư bài bản, có bản quyền, có khả năng thu hút công chúng và tạo ra trải nghiệm riêng có thể mở rộng thành một chuỗi giá trị văn hóa. Nguồn lực xã hội, doanh nghiệp và các thương hiệu cũng có thêm cơ hội đồng hành với nghệ thuật bằng những hình thức bền vững hơn.

Bên cạnh việc đáp ứng nhu cầu thưởng thức đa dạng của công chúng, những không gian trải nghiệm nghệ thuật đa giác quan đang mở rộng không gian sáng tạo, góp phần xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa cho Hà Nội.