Không nước nào khuyến cáo lắc bình xăng E10 trước khi chạy

Việc sử dụng xăng sinh học E10 và các quan ngại liên quan đang là đề tài bàn luận khá sôi nổi trong cộng đồng người dùng xe máy, ôtô chạy xăng tại Việt Nam.

Nhiều hãng xe cho biết ôtô, xe máy đang bán tại Việt Nam đều tương thích xăng E10, Bộ Công thương cũng khẳng định hơn 90% xe xăng tại Việt Nam có thể sử dụng xăng E10 không cần cải tiến động cơ. Dù vậy, một bộ phận người dùng vẫn còn khá lăn tăn, đồng thời tìm kiếm các giải pháp để đảm bảo an toàn tối đa cho động cơ trong quá trình sử dụng xăng E10.

Không nước nào khuyến cáo lắc bình xăng E10

Dạo quanh các hội nhóm về ôtô trên mạng xã hội Việt, không khó bắt gặp những lời khuyên như "Lắc bình xăng E10 trước khi chạy" để đảm bảo xăng khoáng và ethanol được hòa trộn vào nhau, tránh tình trạng tách pha tiềm ẩn nguy cơ gây hư hại cho động cơ xăng.

Dù vậy, nhiều nghiên cứu chuyên sâu về nhiên liệu cho thấy xăng khoáng và ethanol tinh khiết có khả năng hòa tan hoàn toàn vào nhau nếu được phối trộn đúng kỹ thuật. Quá trình này tạo ra một dung dịch thực, do đó không thể tự tách rời hay lắng đọng do trọng lực nếu không xảy ra tình trạng nhiễm nước vượt ngưỡng chịu đựng.

Tình trạng nhiễm nước nghiêm trọng xảy ra khi bình xăng tiếp xúc lâu dài với không khí ẩm, cho phép ethanol hút hơi nước vào nhiên liệu. Khi lượng nước trong xăng sinh học vượt ngưỡng nhất định, hiện tượng tách pha sẽ xảy ra, tách nhiên liệu thành 2 lớp, trong đó nước và ethanol nặng hơn chìm xuống dưới.

Khi đã xảy ra hiện tượng tách pha, việc lắc bình xăng hoàn toàn không có tác dụng "khôi phục" lại tình trạng xăng sinh học như ban đầu. Người dùng khi này chỉ có duy nhất phương án súc rửa bình xăng, trước khi châm nhiên liệu mới để tiếp tục sử dụng xe.

Cẩn trọng với xe đời cũ

Trên thế giới, xăng E10 hoặc các dòng xăng sinh học có tỷ lệ phối trộn ethanol vào xăng khoáng cao hơn như E20, E85 không hiếm. Chẳng hạn, Mỹ xem xăng sinh học E10 là nhiên liệu tiêu chuẩn, Ấn Độ đang hướng đến sử dụng xăng sinh học E20, trong khi Brazil bắt buộc phối trộn 27% ethanol vào xăng khoáng và có cả trụ bơm xăng E100 - tức tỷ lệ 100% ethanol trong thành phần nhiên liệu.

Với Brazil, quốc gia Nam Mỹ bắt buộc các hãng xe có mặt trên thị trường phát triển loại động cơ được gọi bằng thuật ngữ Flex-Fuel - tức sử dụng nhiên liệu linh hoạt. Dữ liệu từ Ngân hàng Phát triển Brazil (BNDES) cho thấy hơn 85% phương tiện giao thông tại nước này là loại xe Flex-Fuel, với hệ thống ECU tự động nhận diện tỷ lệ mài mòn, nồng độ oxy thông qua cảm biến khí thải để tự điều chỉnh góc đánh lửa và lượng phun nhiên liệu.

Brazil khuyến cáo với số ít xe nhập khẩu đời cũ không đạt chuẩn Flex-Fuel, người dùng tuyệt đối không sử dụng dòng xăng sinh học nội địa nếu hệ thống đường ống, bơm xăng chưa được nâng cấp sang vật liệu chống ăn mòn, chẳng hạn thép không gỉ hay nhựa chịu lực chuyên dụng.

Tại Ấn Độ, báo cáo về lộ trình pha trộn ethanol vào nhiên liệu xăng đã chỉ ra các dòng xe sản xuất từ sau năm 2005 hoàn toàn tương thích xăng sinh học E10 mà không cần nâng cấp hay sửa đổi. Khách hàng đi xe đời cũ trước năm 2005 được khuyến cáo kiểm tra, thay thế các ống dẫn bằng cao su nếu có dấu hiệu chai cứng hoặc rò rỉ.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) khẳng định các dòng xe đời 2001 trở về sau có thể sử dụng xăng sinh học từ E10 cho đến E15 mà không cần bất kỳ cải tiến nào về động cơ hay thay thế đường ống dẫn. Với các xe đời cũ hơn mốc trên, ron cao su và các đường ống dẫn có thể bị ăn mòn.

Tương tự, Philippines cũng không yêu cầu cải tiến động cơ với các dòng xe hiện đại. Riêng ở nhóm chủ xe sử dụng bộ chế hòa khí kiểu cũ, khách hàng nước này được khuyến cáo kiểm tra, thay thế lọc xăng sớm hơn so với chu kỳ thông thường khi lần đầu chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng sinh học.

Lưu ý về lưu trữ và hiệu suất sử dụng

Nhiều báo cáo tại Mỹ cho thấy xăng sinh học nếu lưu trữ lâu quá 3 tháng trong bình nhiên liệu xe mà không sử dụng có thể phát sinh hiện tượng tách pha. Khi này, như đã đề cập phía trên, giải pháp duy nhất là súc rửa bình xăng trước khi bơm xăng mới và tiếp tục sử dụng.

Do đó, Hiệp hội nhiên liệu tái tạo Mỹ (RFA) khuyến nghị nếu đang sử dụng xăng sinh học, người dùng nên xả cạn bình trong trường hợp xe lưu kho dài ngày.

Trong khi đó, Chính phủ Ấn Độ trong báo cáo về lộ trình pha trộn ethanol cũng có khuyến cáo với người tiêu dùng rằng khi chuyển sang sử dụng xăng sinh học E20, phương tiện giao thông sẽ có mức hao hụt hiệu suất nhiệt nhất định, đồng thời tiêu tốn nhiên liệu hơn so với xăng sinh học E10.

Cụ thể khi sử dụng xăng sinh học E20, ôtô đời cũ chỉ được thiết kế dùng xăng khoáng nhưng được hiệu chỉnh để sử dụng xăng E10 sẽ "hao xăng" hơn khoảng 6-7%. Mức này với xe 2 bánh được ghi nhận là 3-4%.

Trong khi đó, việc sử dụng xăng E20 cho các xe tương thích E10 nhưng được hiệu chỉnh cho xe E20 lại ghi nhận mức hao xăng dao động 1-2%.