Không tạo khoảng trống pháp lý khi giảm số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện

Chiều 3/8, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục 4 về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Không chỉ quan tâm số lượng cắt giảm

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đây là nội dung các doanh nghiệp rất quan tâm. Việc xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa tinh thần Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương về giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ. Ảnh: Quochoi.vn

Thời gian qua, mặc dù số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã giảm đáng kể, song chi phí tuân thủ chưa giảm tương xứng. Một số lĩnh vực vẫn phải đáp ứng đồng thời nhiều loại giấy phép, sự chấp thuận của các cơ quan quản lý khác nhau; còn tồn tại nhiều điều kiện kỹ thuật, tiêu chuẩn, giấy phép và thủ tục hành chính. “Đây là vấn đề bất cập cần được giải quyết, rà soát Danh mục lần này cho thật kỹ” - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Trong đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, việc cắt giảm không chỉ quan tâm đến số lượng, mà phải bảo đảm thực chất, tham vấn ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp nhằm nâng cao hiệu quả cải cách môi trường đầu tư kinh doanh.

Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết thêm, thời gian qua, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức nhiều cuộc tham vấn về vấn đề này; dự thảo cũng đã được Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra kỹ và đưa ra Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận.

Từ nay đến khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát theo hướng chỉ duy trì những ngành, nghề thật sự cần thiết, liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.

Việc rà soát sự cần thiết của từng ngành, nghề phải dựa trên nguyên tắc xem xét có phát sinh rủi ro đối với quốc phòng, an ninh, cộng đồng và xã hội hay không; đồng thời đánh giá khả năng thay thế điều kiện đầu tư kinh doanh bằng các công cụ quản lý khác như tiêu chuẩn kỹ thuật, hậu kiểm hoặc chế tài xử lý vi phạm.

Đối với những ngành, nghề đã phát triển ổn định, doanh nghiệp có khả năng tự chịu trách nhiệm và có cơ chế hậu kiểm đầy đủ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xem xét bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, bảo đảm sản xuất, kinh doanh bình đẳng, công bằng. Chủ tịch Quốc hội đồng thời đề nghị hạn chế quy định điều kiện kinh doanh phân tán tại nhiều văn bản quy phạm pháp luật; tránh những quy định mang tính định tính, thiếu tiêu chí định lượng, gây khó thực hiện và khó kiểm tra.

Dự thảo Luật thể hiện tinh thần cải cách mạnh mẽ

Thảo luận tại tổ, các đại biểu tán thành sự cần thiết ban hành Luật. Theo đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc (đoàn Đồng Tháp), dự thảo đã thể hiện tinh thần cải cách mạnh mẽ, cắt giảm điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và tạo thuận lợi cho quyền tự do kinh doanh.

Đại biểu ủng hộ việc bãi bỏ những ngành, nghề không còn thực sự cần thiết, hợp nhất các ngành, nghề có cùng bản chất và thu hẹp phạm vi điều kiện kinh doanh, chỉ giữ lại ở các khâu có rủi ro cao.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không có nghĩa là giảm trách nhiệm pháp lý. Công cụ quản lý thay thế phải được ban hành đồng bộ, có cơ sở dữ liệu, nhân lực và chế tài đủ mạnh trước khi Danh mục mới có hiệu lực.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh) cũng đánh giá việc dự kiến cắt giảm 58 ngành, nghề là rất tích cực, thể hiện trách nhiệm đồng hành với doanh nghiệp, hướng tới giảm thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ, xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng và minh bạch.

Bên cạnh đó, một số đại biểu băn khoăn về đề xuất đưa các lĩnh vực có tính chất đặc thù ra khỏi Danh mục.

Đối với kinh doanh nước sạch, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, nước sạch ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Nếu không kiểm soát điều kiện ban đầu mà chỉ hậu kiểm, những vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành có thể ảnh hưởng đến người sử dụng. Vì vậy, việc hậu kiểm thường xuyên và quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh nước sạch là rất quan trọng.

Đại biểu Trần Thị Kim Nhung (đoàn Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Đức Thanh

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Thị Kim Nhung (đoàn Quảng Ninh) nhấn mạnh, an ninh nước sạch liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia và sức khỏe nhân dân. Do đó, nên thận trọng khi cắt giảm điều kiện kinh doanh nước sạch nếu chưa có cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Đại biểu Vũ Ngọc Lâm (đoàn Quảng Ninh) cũng đề nghị Chính phủ rà soát kỹ lưỡng và đánh giá tác động trước khi quyết định. Theo đại biểu, không nên quá chú trọng số lượng cắt giảm thủ tục hành chính mà bỏ qua những ngành, nghề có tác động đặc biệt, nhất là các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an ninh, quốc phòng. Nếu đưa ra khỏi Danh mục, Chính phủ phải có ngay phương án kiểm soát thay thế sau khi Luật được thông qua.

Đại biểu Phạm Văn Hòa còn đề nghị xem xét lại việc đưa kinh doanh khí gas ra khỏi Danh mục, vì đây là hàng hóa có nguy cơ cháy, nổ cao. Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh khoáng sản; thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên; phân bón, thuốc trừ sâu và thuốc bảo vệ thực vật.

Riêng đối với kinh doanh tàu bay không người lái, phương tiện bay khác và các trang thiết bị liên quan, một số ý kiến đề nghị giữ lại trong Danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Đại tướng Nguyễn Tân Cương - Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Đại tướng Nguyễn Tân Cương - Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, đại biểu Quốc hội đoàn Quảng Ninh cho rằng, hiện chưa đủ điều kiện đưa kinh doanh UAV ra khỏi Danh mục và cần quản lý cả linh kiện, động cơ, cánh quạt do có thể được nhập nhỏ lẻ để tự lắp ráp. Đại tướng đề nghị giữ nguyên kinh doanh UAV và các linh kiện liên quan là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Ở góc nhìn khác, theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, cần tập trung kiểm soát việc cấp phép bay, không gian, vị trí hoạt động và chủ thể được cấp phép, thay vì quản lý quá chặt ngay từ khâu kinh doanh thiết bị. Đại biểu đồng tình cắt giảm điều kiện kinh doanh đối với thiết bị, nhưng đề nghị tăng cường cơ chế xử lý và xây dựng tiêu chuẩn cấp phép về phạm vi, vùng hoạt động để vừa tạo thuận lợi, vừa bảo đảm kiểm soát./.