Không tốn tiền giống, người dân Thanh Hóa thu hàng chục triệu từ cây 'tiến vua'

Những năm gần đây, người dân xã Biện Thượng (Thanh Hóa) đang từng bước khôi phục cây sâm Báo - giống sâm bản địa từng được lưu truyền là sản vật "tiến vua".

Từ những cây sâm mọc tự nhiên trên núi Báo, nhiều hộ dân mang về nhân giống, trồng xen trong vườn nhà, dưới tán keo hoặc cùng các loại cây sắn, ngô để tăng thu nhập.

Theo người dân địa phương, sâm Báo có chu kỳ sinh trưởng ngắn, chỉ sau một năm trồng là có thể thu hoạch. Hiện sâm tươi được thương lái thu mua với giá từ 300.000 đồng đến 1,2 triệu đồng/kg, tùy thuộc vào loại sâm hoa đỏ hay hoa vàng và kích cỡ củ sâm.

Nhờ giá trị kinh tế khá cao, sâm Báo đang dần trở thành một trong những cây trồng mang lại nguồn thu đáng kể cho nhiều hộ dân vùng đồi.

Người dân ở xã Biện Thượng trồng sâm Báo trong vườn để tăng thêm thu nhập. Ảnh: Lê Dương

Không sở hữu diện tích lớn, bà Lê Thị Thanh, ở thôn Sóc Sơn 3, tận dụng khu vườn gia đình và diện tích rừng keo để trồng sâm Báo. Giống sâm ban đầu được bà lấy từ những cây mọc tự nhiên trên núi Báo rồi mang về chăm sóc.

Bà Thanh cho biết, loại cây này có sức sống khá đặc biệt. Khi cây ra hoa, kết quả, hạt chín sẽ tự rụng xuống đất rồi nảy mầm cho vụ sau mà gần như không cần gieo lại.

"Trồng sâm Báo gần như không phải bỏ tiền mua giống. Mỗi năm, hạt chín tự rụng rồi mọc thành cây con nên chỉ cần chăm sóc là có cây cho vụ tiếp theo. Gia đình tôi trồng xen dưới tán keo và trong vườn, mỗi vụ cũng có thêm vài triệu đến hơn chục triệu đồng tiền bán sâm, tùy năng suất từng năm", bà Thanh chia sẻ.

Theo bà, ưu điểm lớn nhất của sâm Báo là chi phí đầu tư giống gần như bằng không. Tuy nhiên, đây cũng là giống cây khá "khó tính", thường xuyên bị sâu bệnh và nấm gây hại, khiến tỷ lệ sống và năng suất không cao.

Sâm Báo trồng một năm là cho thu hoạch. Ảnh: Lê Dương

Tăng thu nhập từ cây bản địa

Cùng phát triển loại cây dược liệu này, ông Lê Đăng Cường, ở thôn Việt Yên đã có ba năm gắn bó với sâm Báo. Trên diện tích khoảng 100m2 quanh nhà, ông trồng hơn 200 bầu sâm theo phương pháp riêng nhằm hạn chế sâu bệnh.

Theo ông Cường, khác với cách trồng trực tiếp dưới tán rừng, gia đình ông đầu tư làm bầu, cải tạo đất và bố trí khu vực trồng ngay trong vườn để thuận lợi cho việc theo dõi, chăm sóc.

"Mỗi vụ tôi đều phải bỏ chi phí làm đất, làm bầu và xử lý nấm bệnh. Nếu không chăm sóc kỹ thì cây rất dễ bị nấm gốc rồi chết hàng loạt. Đổi lại, việc trồng trong vườn giúp kiểm soát sâu bệnh tốt hơn", ông Cường nói.

Nhờ áp dụng phương pháp này, mỗi vụ gia đình ông thu hoạch hơn 60kg sâm tươi. Với mức giá khoảng 1,2 triệu đồng/kg đối với loại sâm hoa vàng, sau khi trừ các khoản chi phí, gia đình ông thu lãi từ 30-40 triệu đồng.

Dọc Quốc lộ 217 qua xã Biện Thượng dễ dàng bắt gặp cảnh người dân bán sâm bên đường. Ảnh: Lê Dương

Lãnh đạo xã Biện Thượng cho biết, hiện toàn xã có hơn 100ha trồng sâm Báo, chủ yếu do các hợp tác xã và người dân phát triển trên đất đồi, vườn hộ hoặc trồng xen dưới tán cây lâm nghiệp.

Theo đánh giá của địa phương, sâm Báo là cây dược liệu bản địa có giá trị kinh tế khá cao, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng vùng núi Báo. Việc khôi phục giống sâm không chỉ góp phần bảo tồn nguồn gen quý mà còn mở thêm hướng phát triển kinh tế cho người dân trên địa bàn.

Tuy nhiên, đây cũng là loại cây khá khó trồng. Vì vậy, người trồng phải thường xuyên theo dõi, xử lý đất và áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp mới có thể đạt năng suất cao.

Thời gian tới, địa phương tiếp tục khuyến khích người dân mở rộng diện tích theo hướng bền vững, đồng thời phối hợp với các đơn vị chuyên môn nghiên cứu, hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhằm hạn chế sâu bệnh, nâng cao năng suất và từng bước xây dựng thương hiệu cho sâm Báo - loại dược liệu đặc trưng từng gắn với danh xưng "sâm tiến vua" của vùng đất Biện Thượng.