Kiểm soát vũ khí hạt nhân: IAEA khẳng định Hiệp ước NPT là 'ngọn hải đăng', Tổng thư ký LHQ kêu gọi thổi luồng sinh khí mới

Ngày 27/4, các quốc gia ký kết Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) đã bắt đầu Hội nghị rà soát NPT tại Liên hợp quốc (LHQ) trong bối cảnh lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang mới gia tăng.

Theo UN News, phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Antonio Guterres cảnh báo “các động lực” thúc đẩy phổ biến vũ khí hạt nhân đang gia tăng. Ông nhấn mạnh: "Trong một thời gian quá dài, hiệp ước đã bị xói mòn. Các cam kết vẫn chưa được thực hiện. Niềm tin và uy tín đang suy giảm. Chúng ta cần thổi luồng sinh khí mới vào hiệp ước này một lần nữa".

Trong khi đó, phát biểu trước các đại biểu, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới tiếp tục ủng hộ mạnh mẽ NPT, đồng thời nhấn mạnh, hiệp ước này là “một trong những công cụ quan trọng nhất của luật pháp và chính trị quốc tế”, với 191 quốc gia tham gia kể từ khi có hiệu lực năm 1970.

Hãng thông tấn Anadolu dẫn lời người đứng đầu IAEA mô tả hiệp ước là “ngọn hải đăng của sự chắc chắn trong một thế giới mà các chuẩn mực quốc tế đang suy yếu”, đồng thời cho rằng, NPT vẫn là một trong số ít điểm ổn định trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu, xung đột và phân mảnh quốc tế gia tăng.

Ông kêu gọi các quốc gia “đoàn kết xung quanh NPT” và ủng hộ tiến trình làm việc trong những tuần quan trọng sắp tới.

Đề cập nỗ lực ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân, ông Grossi cho biết, thế giới đang “tiến rất gần” tới mục tiêu phổ quát hóa, khi hầu hết các quốc gia thành viên đều đã tham gia các cơ chế giám sát hạt nhân quốc tế.

Bên cạnh đó, Tổng giám đốc IAEA cũng lưu ý xu hướng gia tăng mạnh mẽ số quốc gia phát triển năng lượng hạt nhân, với nhu cầu tăng ở “mọi châu lục” và không còn giới hạn trong nhóm các cường quốc hạt nhân truyền thống. Theo ông, nhiều quốc gia như Bangladesh, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập đang thúc đẩy các chương trình khai thác năng lượng hạt nhân.

Kết thúc phát biểu, ông Grossi tái khẳng định các nguyên tắc nền tảng của NPT: Số quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân càng ít càng tốt; giải trừ hạt nhân là cam kết ràng buộc; công nghệ hạt nhân phải được chia sẻ vì mục đích hòa bình, những giá trị “vẫn còn nguyên ý nghĩa như thời điểm được xây dựng ban đầu”.

Theo báo cáo mới nhất của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), tính đến tháng 1/2025, 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân gồm Nga, Mỹ, Pháp, Anh, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Israel và Triều Tiên đang nắm giữ 12.241 đầu đạn hạt nhân.

Trong số các nước này, Mỹ và Nga sở hữu gần 90% số lượng vũ khí hạt nhân toàn cầu và đã triển khai các chương trình hiện đại hóa quy mô lớn trong những năm gần đây, trong khi Trung Quốc cũng đang nhanh chóng gia tăng kho dự trữ hạt nhân.

Bảo Minh

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/kiem-soat-vu-khi-hat-nhan-iaea-khang-dinh-hiep-uoc-npt-la-ngon-hai-dang-tong-thu-ky-lhq-keu-goi-thoi-luong-sinh-khi-moi-387213.html