Kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng cao

Các quyết sách chiến lược bước đầu đi vào thực tiễn, tạo nền tảng để tăng tốc

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng, những kết quả đạt được trong năm đầu nhiệm kỳ rất đáng ghi nhận, thể hiện khả năng thích ứng và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trước nhiều biến động. Đặc biệt, các quyết sách chiến lược về thể chế, hạ tầng, khoa học, công nghệ và tổ chức bộ máy đã bước đầu đi vào thực tiễn, củng cố niềm tin, tạo nền tảng quan trọng để tăng tốc, bứt phá trong giai đoạn 2026 - 2030.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027. Ảnh: Phạm Thắng

Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý 6 vấn đề trọng tâm cần quan tâm trong công tác chỉ đạo, điều hành thời gian tới.

Theo đó, tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc. Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất (TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai), chiếm gần 47% tổng GRDP, đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Đầu tư tư nhân chưa thực sự bứt phá, chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội nhưng chỉ tăng 14%, thấp nhất trong ba khu vực.

Áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng; giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng, trong khi sức mua thực tế phục hồi chậm. Năng suất lao động cải thiện còn chậm; tăng trưởng về quy mô chưa đi đôi với nâng cao năng suất, giá trị gia tăng tạo ra trong nước và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức cao; thị trường vốn chưa đáp ứng tương xứng nhu cầu trung, dài hạn, khiến gánh nặng cung ứng vốn dồn lên hệ thống ngân hàng, làm gia tăng rủi ro mất cân đối kỳ hạn, áp lực thanh khoản. Dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ ngày càng hạn chế.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư lớn nhưng chậm chuyển hóa thành năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới; cải cách thể chế được đẩy mạnh nhưng khâu tổ chức thực thi vẫn là điểm nghẽn; việc sửa đổi, ban hành khối lượng lớn văn bản pháp luật trong thời gian ngắn đặt ra thách thức về tính đồng bộ, ổn định, khả thi và khả năng dự báo của môi trường đầu tư, kinh doanh.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, cần chú ý về việc khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn. Trong 9 tháng, số doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng 118,8%. Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn, chịu sức ép chi phí đầu vào, logistics và chi phí tuân thủ. Hộ kinh doanh đối mặt với sức mua phục hồi chậm, đồng thời phải thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số, quản trị và chính sách thuế.

“Những khó khăn này ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư, việc làm, thu nhập và sức cầu trong nước”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Bên cạnh đó, chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều; thiếu hụt nhân lực chất lượng cao; lao động phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn, thất nghiệp thanh niên còn cao; hàng giả, thuốc giả, mất an toàn thực phẩm, lừa đảo trên không gian mạng, ô nhiễm môi trường, an toàn cháy nổ và thiên tai tiếp tục ảnh hưởng đến sức khỏe, đời sống của người dân.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, bên cạnh nguyên nhân khách quan, cần nhìn nhận đầy đủ những hạn chế có tính cơ cấu về năng suất, năng lực nội tại và tổ chức thực hiện. Yêu cầu quan trọng nhất trong thời gian còn lại của năm 2026 không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Cần có phương án dự phòng và ngưỡng phản ứng rõ với các kịch bản kinh tế

Về dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng, bối cảnh thế giới năm 2027 dự báo tiếp tục phức tạp, khó lường; kinh tế toàn cầu phục hồi nhẹ nhưng thiếu đồng đều. Cạnh tranh địa chính trị, phân mảnh thương mại, biến động năng lượng, áp lực nợ công và lãi suất cao làm gia tăng rủi ro tài chính, thu hẹp dư địa chính sách. Rủi ro đáng lưu ý không chỉ ở tốc độ mà còn ở tính bền vững của phục hồi.

Do vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý, kịch bản điều hành năm 2027 cần tính đến độ trễ của các cú sốc năm 2026, nhất là khả năng giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, lạm phát “dồn nén” khi các biện pháp hỗ trợ thuế, phí được điều chỉnh. Do đó, kế hoạch điều hành cần có phương án dự phòng và ngưỡng phản ứng rõ ràng đối với các kịch bản bất lợi, tránh để yêu cầu tăng trưởng cao làm thu hẹp dư địa ổn định và phát triển trong trung hạn.

Cơ bản thống nhất với định hướng, mục tiêu, chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng cho rằng, mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên thể hiện quyết tâm cao nhưng đặt ra thách thức lớn khi nền tảng tăng trưởng chưa vững, áp lực lạm phát và nhu cầu vốn, năng lượng gia tăng.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Đối với hệ thống nhiệm vụ, giải pháp năm 2027, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, vấn đề quyết định không phải bổ sung thêm giải pháp mà là lựa chọn đúng khâu đột phá, nâng cao hiệu quả thực thi, năng suất và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Trong các vấn đề cần chú ý thời gian tới, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, cần kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng cao; đặt yêu cầu phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá ở vị trí trung tâm. Phát huy vai trò chủ động của tài khóa có trọng tâm, sử dụng thận trọng dư địa tiền tệ, xác định ngưỡng an toàn của từng công cụ; kiểm soát chất lượng tín dụng, nợ xấu, thanh khoản và có giải pháp phát triển thị trường vốn để giảm phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Đồng thời, đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước. Khơi thông, phân bổ và sử dụng đồng bộ, hiệu quả các nguồn lực từ đầu tư công, đầu tư tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, FDI và thị trường tài chính. Tập trung giải pháp hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, nhất là tiếp cận vốn, giảm chi phí đầu vào, chi phí logistics và chi phí tuân thủ; tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng;

Phát triển công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ; thu hút FDI có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng nội địa và nâng tỷ lệ nội địa hóa. Ưu tiên hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng; bảo đảm đồng bộ nguồn điện, lưới điện, LNG, nhiên liệu, dự trữ và phương án dự phòng.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Chuyển trọng tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ chú trọng nguồn lực đầu vào sang tạo ra sản phẩm ứng dụng, nâng cao năng suất và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Đặc biệt, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh, hoàn thiện thể chế phải chuyển từ số lượng văn bản ban hành sang hiệu quả thực thi. Xử lý chồng chéo pháp luật, phân cấp gắn với nguồn lực, năng lực thực thi, trách nhiệm giải trình. Lấy kết quả giải quyết công việc, giảm chi phí tuân thủ và nguồn lực được khơi thông làm thước đo cải cách.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh Quang Khánh

Đồng thời, do tổ chức thực hiện là khâu quyết định, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, phải xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực và kết quả đầu ra của từng nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu. Yêu cầu xuyên suốt là gắn tăng trưởng cao với ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển bền vững và nâng cao thực chất đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân.