Xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam khỏe mạnh, năng động, không thuốc lá
Thanh niên Việt Nam không chỉ là thế hệ cần được bảo vệ trước tác hại của thuốc lá và nicotine, mà còn là động lực thúc đẩy việc xây dựng một tương lai không thuốc lá.
Ngày 17/10 tại Hà Nội, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) tổ chức Lễ mít tinh Thanh niên Việt Nam hưởng ứng xây dựng môi trường không khói thuốc lá năm 2026 với chủ đề "Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai".
Chương trình nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên, về phòng, chống tác hại của thuốc lá; đồng thời phát huy vai trò xung kích, tiên phong của tuổi trẻ trong xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc an toàn, lành mạnh, không khói thuốc.
Lan tỏa thông điệp Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá. Ảnh: Xuân Tùng
Lễ mít tinh có sự tham gia của hơn 800 đoàn viên, thanh niên. Tham dự chương trình có đồng chí Nguyễn Minh Triết, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thường trực Ban Chấp hành Trung ương Đoàn; TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế); Bà Mimi Melles-Brewer, Trưởng nhóm Sống khỏe & Môi trường, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam; đại diện Bộ Y tế, lãnh đạo Ban Công tác Đoàn Trung ương Đoàn...
Thanh niên "chọn sức khỏe, chọn tương lai, không chọn thuốc lá"
Phát biểu khai mạc chương trình, ông Nguyễn Minh Triết khẳng định, thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, tiếp tục là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên. Những hình thức quảng bá tinh vi, tâm lý tò mò và tác động từ bạn bè có thể khiến người trẻ tiếp cận các sản phẩm gây nghiện khi chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả. Không chỉ gây hại cho người sử dụng, khói thuốc còn ảnh hưởng đến những người xung quanh và chất lượng môi trường sống.
Vì vậy, phòng, chống tác hại của thuốc lá không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, nâng cao nhận thức, mà quan trọng hơn là hình thành hành vi tự giác, duy trì nếp sống không khói thuốc trong trường học, cơ quan, gia đình và cộng đồng. Một môi trường không khói thuốc không chỉ có những biển cấm hút thuốc, mà còn cần ý thức và trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ sức khỏe chung.
Ông Nguyễn Minh Triết phát biểu tại chương trình. Ảnh: K.Anh
Để thông điệp "Chọn sức khỏe, chọn tương lai, không chọn thuốc lá" trở thành hành động tự giác, thường xuyên, ông Nguyễn Minh Triết đề nghị mỗi đoàn viên, thanh niên chủ động trang bị kiến thức, nhận diện những hình thức lôi kéo sử dụng thuốc lá; kiên quyết không thử, không sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Gương mẫu chấp hành pháp luật và vận động người thân, bạn bè cùng xây dựng lối sống lành mạnh.
Mỗi cơ sở Đoàn hãy trở thành một điểm sáng về môi trường không khói thuốc. Gắn nội dung này với sinh hoạt chi đoàn, hoạt động tại trường học, cơ quan và khu dân cư; duy trì, nhân rộng các mô hình hiệu quả, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ Đoàn, đoàn viên, góp phần hình thành nếp sống văn minh trong thanh thiếu niên.
Bí thư Trung ương Đoàn cũng yêu cầu các cấp bộ Đoàn cần chủ động phối hợp, đổi mới phương thức tuyên truyền và phát huy vai trò của thanh niên. Tăng cường phối hợp với ngành y tế, nhà trường và các cơ quan liên quan; phát huy lợi thế của nền tảng số, sức sáng tạo của thanh niên để thúc đẩy thay đổi hành vi. Phát hiện, nhân rộng sáng kiến hiệu quả và tập hợp những đề xuất từ thanh niên nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật.
Các đại biểu thực hiện nghi thức phát động hưởng ứng "Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai". Ảnh: Xuân Tùng
BàMimi Melles-Brewer, Trưởng nhóm Sống khỏe & Môi trường, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam nhấn mạnh, trên thực tế, ngay cả người không hút thuốc cũng có thể tử vong vì những nguyên nhân liên quan đến thuốc lá. Mỗi năm, tại Việt Nam, gần 19.000 người tử vong do hít phải khói thuốc thụ động.
Vì vậy, tăng cường các biện pháp bảo vệ người dân khỏi khói thuốc giúp phòng ngừa bệnh tật, giảm chi phí chăm sóc sức khỏe và tạo ra môi trường lành mạnh hơn cho tất cả mọi người.
"Thanh niên Việt Nam không chỉ là thế hệ cần được bảo vệ trước tác hại của thuốc lá và nicotine, mà còn là động lực thúc đẩy việc xây dựng một tương lai không thuốc lá. Hãy nói không với thuốc lá và nicotine. Hãy chọn sức khỏe, chọn tương lai, vì chính các bạn và vì thế hệ tiếp theo", bà Mimi Melles-Brewer nói.
Thực hiện chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo vệ thế hệ trẻ
TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhờ sự quan tâm, phối hợp của các cơ quan, tổ chức và sự tham gia của các lực lượng trong xã hội, trong đó có đoàn viên, thanh niên.
Giám đốc Quỹ Phòng bệnh mong muốn tuổi trẻ Việt Nam tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, chủ động lan tỏa lối sống văn minh, lành mạnh; nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine. Đồng thời tích cực tham gia các hoạt động truyền thông, vận động cộng đồng cùng thực hiện môi trường không khói thuốc.
TS.BS Trần Khánh Thu kêu gọi các bạn trẻ hãy cùng lan tỏa lối sống lành mạnh đến gia đình, bạn bè, cộng đồng. Ảnh: K.Anh
Nicotine là chất gây nghiện cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là quá trình phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên; việc sử dụng thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới gây hại nghiêm trọng đến hệ hô hấp, tim mạch và nguy cơ lệ thuộc nicotine.
Những tác động này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, các tổ chức xã hội và cơ quan chức năng trong việc trang bị kiến thức, hình thành kỹ năng tự bảo vệ và xây dựng môi trường sống lành mạnh cho người trẻ.
Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp và vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 01/01/2025 là cơ sở quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ thanh thiếu nhi trước những nguy cơ từ các sản phẩm thuốc lá mới.
Cùng với việc thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, công tác truyền thông, giáo dục và vận động thanh niên cần tiếp tục được đẩy mạnh để các quy định đi vào cuộc sống, góp phần hình thành nhận thức đúng đắn và hành vi tích cực trong cộng đồng. Kiên quyết triển khai các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt là thực hiện Nghị quyết 173/2024/QH15 về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp và vận chuyển thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, là bước đi rất mạnh mẽ để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thế hệ trẻ trước các sản phẩm gây nghiện mới.
Quỹ Phòng bệnh sẽ tiếp tục đồng hành cùng Ban Công tác Đoàn, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của đoàn viên, thanh thiếu niên về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới. Đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, vận động thay đổi hành vi, xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, nơi làm việc và các địa điểm công cộng.
Hoạt động đạp xe hưởng ứng tại sự kiện. Ảnh: Xuân Tùng
Qua đó, phát huy vai trò xung kích, tiên phong của tuổi trẻ trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá, lan tỏa lối sống lành mạnh, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam khỏe mạnh, năng động, có trách nhiệm với bản thân và xã hội.
Trong khuôn khổ chương trình, nhiều hoạt động sôi nổi dành cho đoàn viên, thanh niên đã được tổ chức, nổi bật là giao lưu với nghệ sĩ trẻ, tuyên truyền về Nghị quyết 173/2024/QH15 và các kiến thức liên quan tới tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Chương trình góp phần lan tỏa mạnh mẽ thông điệp sống tích cực, xây dựng lối sống lành mạnh và trách nhiệm với cộng đồng.
Sử dụng thuốc lá là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với sức khỏe cộng đồng tại nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển. Hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh, với nhiều nhóm bệnh nguy hiểm như ung thư (điển hình là ung thư phổi), các bệnh tim mạch (đặc biệt là bệnh mạch vành), các bệnh hô hấp (đặc biệt là viêm đường hô hấp và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) và suy giảm sức khỏe sinh sản.
Theo Báo cáo xu hướng toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới năm 2024, sử dụng thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm, người không hút thuốc nhưng thường xuyên sống, làm việc trong môi trường có khói thuốc cũng có nguy cơ mắc bệnh như người hút thuốc.
Tại Việt Nam, sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong hơn 103.000 người mỗi năm, trong đó 84.500 người tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 người do hút thuốc thụ động.