Kiến tạo những không gian đáng sống

Nếu trước đây, nông thôn chủ yếu được nhìn nhận là không gian sản xuất nông nghiệp thì nay đang dần trở thành nơi hội tụ của sáng tạo, văn hóa, du lịch trải nghiệm, kinh tế số và các giá trị cộng đồng.

Những mô hình như Hồng Vân với du lịch sinh thái gắn với làng quê, Phù Đổng Green Park với cách tiếp cận khai thác giá trị văn hóa - lịch sử và cảnh quan, hay các làng nghề đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) đã cho thấy một hướng đi mới đầy triển vọng. Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, các mô hình này còn góp phần hình thành những không gian sống hấp dẫn, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Tuy nhiên, để mô hình “nông thôn sáng tạo” thực sự trở thành động lực phát triển mới, vẫn còn không ít rào cản cần được nhận diện và tháo gỡ. Trước hết, nhiều địa phương vẫn phát triển theo tư duy đơn ngành, chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống, trong khi việc khai thác các giá trị văn hóa, cảnh quan và tri thức bản địa còn manh mún, thiếu tính liên kết.

Nhiều mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm được hình thành nhưng quy mô nhỏ, sản phẩm chưa thực sự khác biệt, thiếu khả năng kết nối với các tuyến du lịch lớn của thành phố. Các sản phẩm OCOP dù ngày càng phong phú nhưng chưa xây dựng được hệ sinh thái tiếp thị hiện đại... Nếu không sớm khắc phục những điểm nghẽn này, tiềm năng to lớn của nông thôn Hà Nội sẽ khó được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng bền vững.

Để khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển nông thôn sáng tạo, cần có những giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần quán triệt quan điểm xem nông thôn sáng tạo là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển Thành phố sáng tạo của Hà Nội.

Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng của thành phố cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp sinh thái, du lịch cộng đồng, công nghiệp văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề; đồng thời tạo điều kiện để các mô hình sáng tạo ở nông thôn tiếp cận thuận lợi hơn với nguồn vốn, đất đai và các chương trình hỗ trợ phát triển.

Cùng với đó, chuyển đổi số phải trở thành động lực xuyên suốt của quá trình phát triển. Thành phố cần đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho người dân, hợp tác xã và chủ thể OCOP; hỗ trợ xây dựng các nền tảng quảng bá, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và quản trị thông minh. Mỗi làng nghề, mỗi sản phẩm đặc trưng cần được số hóa thành những câu chuyện văn hóa, những trải nghiệm tương tác để gia tăng giá trị và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Quan trọng hơn, cần xây dựng các chuỗi liên kết bền vững giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học, nghệ nhân và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực du lịch, sáng tạo. Sự kết nối này sẽ tạo nên hệ sinh thái phát triển toàn diện, giúp các giá trị văn hóa, tri thức bản địa và sản phẩm đặc trưng được khai thác hiệu quả hơn. Phát huy vai trò chủ thể của người dân, lấy cộng đồng làm trung tâm của quá trình phát triển cũng là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tính bền vững của các mô hình “nông thôn sáng tạo”.

Từ những cánh đồng, làng nghề và không gian văn hóa truyền thống, một diện mạo nông thôn mới đang từng bước hình thành ở Hà Nội. Đó là những không gian đáng sống, nơi sáng tạo được nuôi dưỡng từ chính bản sắc văn hóa và sức sống cộng đồng. Khi những điểm nghẽn được tháo gỡ, những nguồn lực được khơi thông, nông thôn sáng tạo sẽ trở thành một động lực phát triển mới của Thủ đô, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm hội tụ, lan tỏa các giá trị văn hóa và sáng tạo của cả nước.