Kiên trì gỡ mâu thuẫn đất đai, ô nhiễm môi trường đến hạnh phúc gia đình

Lắng nghe để tháo gỡ mâu thuẫn

Gần chục năm tham gia công tác hòa giải, bà Phùng Thị Phúc, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Ngọc Nhị, xã Bất Bạt, thành phố Hà Nội đã gặp không ít tình huống mâu thuẫn nảy sinh từ những sinh hoạt thường ngày của người dân.

Bà Phùng Thị Phúc chia sẻ về công tác hòa giải ở cơ sở. Ảnh: Thanh Xuân

Một trong những vụ việc gần đây liên quan đến tình trạng nước thải sinh hoạt và chăn nuôi của một hộ dân chảy sang nhà bên cạnh. Theo bà Phúc, hai gia đình sống sát nhau, trong khi hệ thống thoát nước của hộ chăn nuôi không bảo đảm, khiến nước thải không thoát được xuống cống mà tràn sang phần đất của hàng xóm.

Bức xúc vì tình trạng này kéo dài, gia đình bị ảnh hưởng đã nhiều lần nhắc nhở nhưng không đạt kết quả. Hai bên dần nảy sinh xích mích, cãi vã. Cuối cùng, gia đình bị ảnh hưởng đã làm đơn gửi lên xã đề nghị giải quyết.

Sau khi chính quyền xã vào cuộc, vụ việc được chuyển về thôn để tiếp tục hòa giải. Các thành viên tổ hòa giải đã tìm hiểu sự việc, lắng nghe ý kiến của hai gia đình và làm rõ nguyên nhân khiến nước thải chảy sang nhà bên cạnh.

Theo bà Phúc, hộ chăn nuôi đã từng sửa chữa hệ thống thoát nước nhưng do đường ống nằm dưới rãnh thoát nước ven đường, không lưu thông được nên trào ngược ra ngoài. Dù đã làm lại một lần, hệ thống vẫn chưa hoạt động hiệu quả, khiến tình trạng cũ tiếp diễn.

Tại buổi hòa giải, chủ hộ chăn nuôi đã xin lỗi hàng xóm và cam kết khắc phục. Tuy nhiên, do việc sửa chữa trước đó chưa triệt để, nước thải vẫn tiếp tục tràn sang nhà bên cạnh, khiến mâu thuẫn một lần nữa phát sinh và đơn kiến nghị lại được gửi lên xã.

Trước tình hình đó, việc hòa giải không dừng ở lời xin lỗi hay sự đồng thuận nhất thời. Điều quan trọng là phải xác định được nguyên nhân, yêu cầu bên gây ảnh hưởng có biện pháp khắc phục cụ thể và thực hiện cam kết.

Sau quá trình trao đổi, vận động, hai bên đã đồng ý với phương án giải quyết. Với gia đình chăn nuôi, việc xử lý hệ thống thoát nước không chỉ nhằm chấm dứt tình trạng ảnh hưởng đến hàng xóm mà còn góp phần bảo đảm vệ sinh môi trường tại khu dân cư.

Phân tích đúng sai, giữ tình làng nghĩa xóm

Không chỉ mâu thuẫn về môi trường, trong quá trình tham gia công tác hòa giải, bà Phùng Thị Phúc còn chứng kiến những bất hòa trong đời sống gia đình. Một trường hợp khiến bà nhớ là câu chuyện của một cặp vợ chồng có ba người con, trong đó người chồng thường xuyên uống rượu, ghen tuông và đánh vợ.

Người vợ làm nghề buôn bán gà, thường phải đi chợ và chở hàng cho khách, nhưng việc làm ăn của chị không nhận được sự cảm thông từ chồng. Mỗi lần uống rượu, người chồng lại ghen tuông, cản trở vợ đi làm, thậm chí đánh đập khiến chị phải chạy sang nhà hàng xóm lánh nạn.

Bà Phùng Thị Chinh (thứ hai từ bên trái sang) cùng các thành viên Tổ hòa giải thôn Ngọc Nhị làm việc tại nhà văn hóa thôn. Ảnh: Thanh Xuân

Khi nắm được sự việc, bà Phúc đã tham gia khuyên nhủ, vận động. Với người vợ, bà phân tích hoàn cảnh gia đình, những khó khăn mà các con có thể phải đối mặt nếu bố mẹ ly hôn. Với người chồng, bà thẳng thắn nhắc nhở về hành vi đánh vợ, đồng thời cảnh báo rằng nếu tiếp tục bạo lực, sự việc có thể được báo cho công an để xử lý.

Theo bà Phúc, việc khuyên bảo phải đi cùng thái độ kiên quyết, bởi nếu chỉ nhẹ nhàng nhắc nhở mà người có hành vi sai trái không thay đổi thì mâu thuẫn khó được giải quyết. Đặc biệt, khi bạo lực xuất phát từ thói quen uống rượu và ghen tuông, người hòa giải phải chỉ rõ hậu quả của hành vi đối với người thân và cuộc sống gia đình. Sau một thời gian được vận động, người chồng đã giảm uống rượu, không còn đánh vợ như trước. Cuộc sống của hai vợ chồng dần ổn định trở lại.

Cùng tham gia công tác hòa giải tại thôn Ngọc Nhị, bà Phùng Thị Chinh, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn đã có 4 năm gắn bó với công việc này. Qua những vụ việc trực tiếp tham gia, bà nhận thấy việc lắng nghe và phân tích rõ đúng, sai có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong những tranh chấp liên quan đến quyền lợi giữa các hộ gia đình.

Một trường hợp bà Chinh chia sẻ liên quan đến hai gia đình có ruộng nằm liền kề nhau. Trong quá trình làm đường, một hộ đã lấn sang phần đất của gia đình bên cạnh. Cho rằng quyền lợi của mình bị ảnh hưởng, hộ còn lại đã làm đơn gửi lãnh đạo thôn đề nghị giải quyết.

Sau khi tiếp nhận phản ánh, tổ hòa giải đã tổ chức cuộc gặp giữa hai gia đình, lắng nghe trình bày, phân tích nội dung tranh chấp và làm rõ phần đất mà mỗi bên có trách nhiệm quản lý, sử dụng. Thay vì để bất đồng kéo dài, ảnh hưởng đến quan hệ hàng xóm, tổ hòa giải hướng các bên nhìn nhận sự việc trên cơ sở đúng, sai và quyền lợi chính đáng của mỗi gia đình.

Kết quả, hai bên đã hiểu vấn đề, đồng thuận với phương án giải quyết tại buổi hòa giải. Phần đất thuộc gia đình nào được trả lại cho gia đình đó, qua đó tháo gỡ bất đồng phát sinh trong quá trình làm đường.

Theo bà Phùng Thị Chinh, dù không phải vụ việc phức tạp, câu chuyện cho thấy ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp ngay từ thôn, xóm. Khi các bên được trực tiếp trình bày ý kiến, được phân tích rõ ràng và thống nhất cách khắc phục, mâu thuẫn được tháo gỡ mà không phải kéo dài thành những bất hòa dai dẳng.

Phó Chủ tịch UBND xã Bất Bạt Nguyễn Việt Giao cho biết, các thành viên Tổ hòa giải thôn Ngọc Nhị đều là những người gắn bó với địa bàn, am hiểu hoàn cảnh của từng gia đình và được nhân dân tin tưởng. Đây là điều kiện quan trọng để hòa giải đạt hiệu quả, bởi nhiều vụ việc ở cơ sở không chỉ cần căn cứ quy định pháp luật mà còn đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì và cách tiếp cận phù hợp với từng hoàn cảnh.

Thời gian tới, xã Bất Bạt sẽ tiếp tục quan tâm phát huy vai trò của các tổ hòa giải, đồng thời gắn công tác hòa giải với tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.