Kiên trì tạo dựng thương hiệu cho nấm sò xứ Thanh

Anh Tuấn kiểm tra chất lượng nấm sò tại khu nuôi trồng của gia đình.

Ít ai biết rằng, đằng sau thành công của mô hình trồng nấm sò Tuấn Lan là hành trình khởi nghiệp đầy thăng trầm của anh Trần Văn Tuấn (SN 1989, thôn Trung Liệt, xã Trường Văn, tỉnh Thanh Hóa). Từng nhiều lần thất bại, có thời điểm phải xoay xở khoản nợ lớn và đối diện với sự hoài nghi của người thân, anh vẫn quyết tâm bám trụ với nghề. Sau nhiều năm kiên trì học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, anh đã xây dựng được cơ sở sản xuất nấm quy mô hơn 1.000m2, đưa sản phẩm nấm sò Tuấn Lan đạt chứng nhận OCOP 3 sao vào năm 2024.

Dù không xuất thân từ gia đình có truyền thống trồng nấm, anh Trần Văn Tuấn vẫn quyết tâm theo đuổi nghề sau khi nhận thấy tiềm năng kinh tế từ nguồn phụ phẩm nông nghiệp sẵn có tại quê hương. Năm 2011, anh tìm đến Viện Di truyền nông nghiệp tại Hà Nội để học hỏi kỹ thuật, sau đó trở về quê bắt tay vào sản xuất.

Những ngày đầu khởi nghiệp, thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, anh phải vay mượn người thân, bạn bè và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi 20 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để đầu tư lán trại. Thế nhưng, những kiến thức học được chưa đủ để anh ứng phó với các vấn đề phát sinh trong thực tế.

Giai đoạn 2012-2015, nhiều lứa nấm liên tiếp hư hỏng do nhiệt độ, độ ẩm và độ thông thoáng không phù hợp, khiến anh thiệt hại ước tính gần 1 tỷ đồng. Giữa lúc khó khăn, anh vẫn kiên trì bám nghề, không ngừng tìm tòi, học hỏi và điều chỉnh kỹ thuật sản xuất. Từ những bài học sau thất bại, anh dần làm chủ quy trình nuôi trồng, từng bước đưa hoạt động sản xuất đi vào ổn định.

Sau nhiều năm đầu tư, đến nay gia đình anh đã xây dựng hai khu vực lán trại với tổng diện tích hơn 1.000m2, gồm khu tập kết nguyên liệu, lò hấp thanh trùng và 6 trại nuôi trồng nấm ăn, nấm dược liệu. Với hơn 40.000 bịch phôi, cơ sở duy trì sản lượng thu hoạch khoảng 100 - 200kg nấm tươi mỗi ngày, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trên thị trường.

Các lao động tại cơ sở sản xuất nấm Tuấn Lan thực hiện công đoạn đóng nguyên liệu vào bịch phôi nấm.

Để có được những tai nấm đạt chất lượng, quy trình sản xuất được anh Tuấn chú trọng ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Rơm rạ, lõi ngô, mùn cưa sau khi thu gom được xử lý, phối trộn, đóng bịch và hấp thanh trùng trước khi cấy giống. Các bịch phôi tiếp tục được đưa vào khu vực ươm, chờ hệ sợi nấm phát triển rồi chuyển sang giai đoạn chăm sóc, thu hoạch. Trong suốt quá trình này, nhiệt độ, độ ẩm và độ thông thoáng phải được kiểm soát phù hợp để nấm sinh trưởng đồng đều.

Cơ sở chú trọng phương pháp nuôi trồng không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích sinh trưởng hay chất bảo quản nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm. Đáng chú ý, sau khi kết thúc các đợt thu hoạch, phần giá thể đã qua sử dụng còn được tận dụng làm phân bón hữu cơ cho cây trồng. Việc khai thác hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp không chỉ giúp tiết giảm chi phí mà còn góp phần hạn chế lượng rác thải phát sinh trong sản xuất.

Không chỉ phát huy hiệu quả kinh tế, mô hình trồng nấm Tuấn Lan còn góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn. Vào mỗi đợt sản xuất phôi mới, cơ sở thuê thêm nhân công thời vụ theo ngày, giúp người dân có thêm nguồn thu trong thời gian nông nhàn.

Việc theo dõi, chăm sóc thường xuyên góp phần bảo đảm chất lượng phôi, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm sinh trưởng và phát triển.

Từ việc chú trọng chất lượng và từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất, năm 2024 sản phẩm nấm sò Tuấn Lan được công nhận OCOP 3 sao. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong hành trình xây dựng thương hiệu của cơ sở, tạo thêm điều kiện để sản phẩm nâng cao khả năng nhận diện và tiếp cận người tiêu dùng.

Chia sẻ về định hướng phát triển sản phẩm, anh Tuấn cho biết: “Trước đây, gia đình chủ yếu tập trung vào sản xuất, làm sao để nấm đạt chất lượng và có đầu ra ổn định. Khi tham gia chương trình OCOP, tôi nhận thấy muốn sản phẩm phát triển lâu dài thì không thể chỉ bán nấm tươi như trước mà cần quan tâm hơn đến thương hiệu, bao bì, nhãn mác và nguồn gốc sản phẩm. Được công nhận OCOP 3 sao là động lực để gia đình tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và tìm kiếm thêm thị trường tiêu thụ. Điều tôi mong muốn là sản phẩm nấm sò Tuấn Lan ngày càng được nhiều người tiêu dùng biết đến và tin tưởng lựa chọn”.

Những cụm nấm sò trắng ngà, tai nấm phát triển đồng đều.

Hiện nay, sản phẩm nấm sò Tuấn Lan chủ yếu được tiêu thụ thông qua hình thức cung ứng số lượng lớn cho các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, cơ sở chế biến thực phẩm chay và các chợ đầu mối. Với sản lượng thu hoạch tương đối ổn định, cơ sở từng bước duy trì các mối tiêu thụ, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng yêu cầu của các đơn vị thu mua.

Tuy nhiên, đặc thù của nấm sò là thời gian bảo quản ngắn, đòi hỏi việc thu hoạch, đóng gói và vận chuyển phải được thực hiện kịp thời để giữ độ tươi ngon. Đây cũng là một trong những thách thức khi cơ sở hướng tới mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu lâu dài.

Sản phẩm nấm sò Tuấn Lan được đầu tư bao bì, nhãn mác, nâng cao nhận diện thương hiệu.

Từ những phụ phẩm nông nghiệp quen thuộc, anh Trần Văn Tuấn đã từng bước phát triển mô hình sản xuất có quy mô, tạo ra sản phẩm mang thương hiệu riêng.

Chứng nhận OCOP 3 sao không chỉ đánh dấu bước phát triển của cơ sở mà còn cho thấy hiệu quả của hướng sản xuất nông nghiệp gắn với nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, góp phần gia tăng giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản địa phương.