Kiến trúc cho đô thị xanh

Kiến trúc “vòm xanh” do kiến trúc sư An Việt Dũng thiết kế.

Cửa thang máy tầng thượng tòa nhà 11 tầng trên phố Lê Duẩn (Hà Nội) vừa mở, đón chúng tôi không phải cái nắng chói chang buổi trưa mùa hạ mà là một không gian xanh mát. Cùng với bóng cây là hệ thống phun sương và gió trời khiến cảm giác ngột ngạt đô thị dường như biến mất. Cho dù phía dưới đường, vẫn là những dòng xe nối nhau vội vã và trong sân ga Hà Nội, thi thoảng vẫn vang lên những hồi còi lanh lảnh…

Từ ý tưởng ngôi nhà sinh thái

Tốt nghiệp ngành kiến trúc tại Đại học Xây dựng Hà Nội, An Việt Dũng không đi theo con đường của hầu hết kiến trúc sư là thiết kế những công trình xây dựng thông thường. Anh khao khát và tự tìm một con đường đi riêng. Cảm hứng vườn treo Babylon và những năm tu nghiệp về kiến trúc ở Italia với không gian xanh ở Venus, Roma, Milan…cho An Việt Dũng ý tưởng thoát khỏi không gian chật chội phố phường, nơi mà bóng cây xanh mặt đất ngày một ít đi bởi quá trình đô thị hóa.

Về lại Việt Nam, tầm mắt anh hướng lên tầng thượng của những tòa nhà cao tầng đang mọc lên ngày một nhiều ở các đô thị lớn. Đúng thời điểm Việt Nam đang tìm kiếm và thực hiện nhiều giải pháp giảm phát thải, xanh hóa đô thị, An Việt Dũng tự hỏi, có thể xây những “vòm xanh” như một tấm lá chắn giữa không trung hay không, hoặc chí ít là góp thêm một giải pháp hữu ích để trung hòa các-bon cho những đô thị ngột ngạt bởi khói xe, bụi mịn?

Thế là Urban Farming Home - ngôi nhà sinh thái đô thị ra đời đầu tiên trên sân thượng nhà một người bạn của Dũng. Với những thiết kế mang tính chất tối giản, sử dụng vật liệu gắn với tự nhiên và vận hành như một hệ sinh thái tuần hoàn giữa không trung, anh biến mảnh sân thượng thành một không gian tách biệt khỏi khói, bụi và tiếng động cơ suốt đêm ngày; biến ngôi nhà thành một hệ sinh thái theo chiều dọc, xanh mát và sống động như không gian thật giữa thiên nhiên.

Dần dần, tiếng lành đồn xa, An Việt Dũng từng bước đưa ý tưởng của mình đi khắp nơi. Hàng chục công trình ở Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội nối nhau ra đời. Nhiều công trình trong đó trở thành “điểm hẹn” cho giới kiến trúc, cho những người yêu thiên nhiên nhưng không có điều kiện đi xa…

Năm 2023, những công trình kiến trúc xanh của An Việt Dũng giành giải thưởng kiến trúc Arcasia Awards for Architecture. Đây là giải thưởng cao quý về kiến trúc do Hội Kiến trúc sư châu Á trao tặng cho tác phẩm kiến trúc xanh tiêu biểu. Trước đó, những tác phẩm kiến trúc xanh của anh cũng đã được ghi nhận bằng một số giải thưởng của Hội Kiến trúc Cộng hòa Séc, giải thưởng kiến trúc Baku, chung kết một số cuộc thi tác phẩm kiến trúc sinh thái WAF, WAN…

... Đến hiện thực Net Zero cho đô thị

Urban Farming Home cũng là cơ sở, là tiền đề cho kiến trúc sư An Việt Dũng cùng cộng sự thành lập Farming Architects - Kiến trúc nông nghiệp giữa không trung đô thị. Thiết kế của anh lúc này mang đậm ý tưởng xanh đồng thời cân bằng với lợi ích kinh tế.

Theo An Việt Dũng, kiến trúc nông nghiệp giống như thực thể sống, công trình kiến trúc phải bảo đảm như một hệ sinh thái, vừa giúp chủ nhân gắn bó với thiên nhiên, cải thiện không gian sống ở đô thị vừa có thể mang đến lợi ích kinh tế.

Trên thực tế, các công trình của Farming Architects có thể kết hợp trồng rau sạch nhưng chủ yếu các kiến trúc này “kéo” những người yêu thích thiên nhiên tìm đến. Họ ngồi, thưởng thức vẻ đẹp trên cao và an tĩnh trong hơi thở của đất trời - thứ hơi thở ngày càng khó tìm thấy trong nhịp sống đô thị ngày nay.

Chia sẻ về ý tưởng và định hướng kiến trúc của mình, kiến trúc sư An Việt Dũng cho biết: “Tôi xây dựng Farming Architects với mong muốn mang đến ý tưởng xanh cho đô thị hiện đại, như góp một tế bào khỏe mạnh để chữa lành cơ thể đang bị bào mòn bởi ô nhiễm và cuộc sống vội vã. Cũng hy vọng rằng, từ tế bào nhỏ bé này, sẽ dần nhân lên nhiều tế bào, làm thành vòm xanh cho những thành phố lớn”.

Đó không phải là điều bất khả thi khi mà những đô thị lớn, như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… đang sở hữu tiềm năng vô cùng lớn với hàng triệu m2 “đất” giữa không trung; là hàng nghìn tòa nhà chung cư và hàng triệu ngôi nhà sở hữu riêng có thể làm farming architects.

Kiến trúc sư An Việt Dũng cho biết, ý tưởng về sống xanh đô thị và một số ngôi nhà mẫu của anh cũng nhận được sự quan tâm của cộng đồng kiến trúc châu Á. Ở trong nước, ngoài giới kiến trúc, một số chuyên gia từ Bộ Xây dựng cũng đã tiếp xúc và chia sẻ ý tưởng của anh nhằm tìm kiếm sự đồng thuận cho chủ trương về vấn đề này. Tuy nhiên, ý tưởng của kiến trúc sư An Việt Dũng về kiến trúc xanh đô thị vẫn chưa được xem xét ở góc độ chính sách.

Trên thực tế, một số đô thị hiện đại trong nước đã có những công trình xanh như Ecopark, Gamuda, Technopark Tower, Trụ sở Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam….

Thiết kế của Farming Architects phù hợp với các công trình riêng lẻ hơn, như công trình tại Cosy park; Đồng Nhân Yokohama, dự án VAC phố thị, KOI cafe, Ban công sinh thái…

Đặt giữa không gian đô thị đông đúc, ngột ngạt, đó không chỉ là những công trình xanh mang tính chất đơn lẻ, ý tưởng và thông điệp mà Farming Architects mang đến là tư duy kiến trúc của tương lai: Kiến trúc xanh đô thị - “vòm xanh” giữa không trung.