Kinh tế nhà nước dẫn dắt phát triển những vùng khó của Hà Nội

Thực tiễn tại các xã như: Phượng Dực, Quảng Oai, Ứng Hòa… cho thấy, nếu được tổ chức tốt, kinh tế nhà nước hoàn toàn có thể đóng vai trò “mở đường”, tạo lực kéo phát triển ngay từ cơ sở.

Từ nhận thức đến hành động ở cơ sở

Theo tinh thần của Nghị quyết 79, kinh tế nhà nước không chỉ là doanh nghiệp nhà nước mà còn bao gồm toàn bộ nguồn lực Nhà nước nắm giữ như đất đai, hạ tầng, ngân sách, các đơn vị sự nghiệp công lập… Đây chính là “cánh tay nối dài” để Nhà nước thực hiện vai trò định hướng, điều tiết và dẫn dắt phát triển.

Hạ tầng giao thông nông thôn là cú hích quan trọng cho khu vực khó khăn của thành phố phát triển. Ảnh: Sơn Tùng

Tại xã Phượng Dực, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Trọng Vĩnh cho rằng: "Điểm mới của Nghị quyết 79 là mở rộng cách hiểu về kinh tế nhà nước. Ở cấp xã, chúng tôi không có doanh nghiệp nhà nước lớn, nhưng lại có quỹ đất công, có hệ thống hạ tầng, có các hợp tác xã, các đơn vị sự nghiệp. Nếu biết khai thác đúng hướng, đây chính là nguồn lực để dẫn dắt phát triển kinh tế địa phương".

Thực tế, nhiều năm qua, Phượng Dực vẫn là địa bàn thuần nông, nguồn lực hạn chế. Tuy nhiên, thông qua việc đầu tư hạ tầng giao thông nông thôn, trường học, trạm y tế từ ngân sách nhà nước, địa phương đã tạo nền tảng để thu hút các hộ sản xuất, doanh nghiệp nhỏ về đầu tư. Chúng tôi xác định, Nhà nước phải đi trước một bước về hạ tầng, quy hoạch và môi trường đầu tư. Khi đường sá thuận lợi, thủ tục minh bạch, người dân và doanh nghiệp sẽ mạnh dạn phát triển sản xuất, kinh doanh".

Một trong những biểu hiện rõ nét nhất của vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước ở cấp cơ sở chính là đầu tư hạ tầng. Phó Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa Lê Thanh Tùng nhấn mạnh, hạ tầng do Nhà nước đầu tư chính là “vốn mồi”, kích hoạt các nguồn lực xã hội. Khi giao thông thuận tiện, chi phí vận chuyển giảm, sản phẩm nông nghiệp có thể tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, từ đó nâng cao giá trị.

Kinh tế nhà nước cần đóng vai trò “nhạc trưởng”, định hướng mô hình sản xuất theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, đa giá trị. Ảnh minh họa

Không dừng ở hạ tầng cứng, các dịch vụ công như giáo dục, y tế, chuyển đổi số ở cơ sở cũng đóng vai trò quan trọng. Đây là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân khó hoặc chưa muốn đầu tư và kinh tế nhà nước cần giữ vai trò chủ đạo.

Một nội dung quan trọng khác của Nghị quyết 79 là quản lý, khai thác hiệu quả đất đai, tư liệu sản xuất đặc biệt. Tại Ứng Thiên, xã đang từng bước rà soát, quy hoạch lại quỹ đất. Chủ tịch UBND xã Ứng Thiên Đỗ Năng Bình cho biết: "Chúng tôi đang quy hoạch vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn. Đất công ích được sử dụng minh bạch, đấu giá công khai để tạo nguồn thu đầu tư trở lại cho hạ tầng. Đây chính là cách để kinh tế nhà nước phát huy vai trò dẫn dắt mà không cần có doanh nghiệp lớn. Việc số hóa dữ liệu đất đai, công khai quy hoạch cũng giúp hạn chế tình trạng lãng phí, sử dụng sai mục đích, một trong những tồn tại mà Nghị quyết 79 đã chỉ rõ"...

Kinh tế nhà nước là "bà đỡ" cho mô hình phát triển mới ở nông thôn

Từ thực tiễn cơ sở, có thể thấy vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước không chỉ nằm ở các “đầu tàu” doanh nghiệp lớn, mà còn thể hiện rất rõ ở cấp xã, thông qua hạ tầng, đất đai, dịch vụ công và cơ chế chính sách… Các địa phương kỳ vọng Nghị quyết 79 sẽ sớm được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động, nhất là tăng cường phân cấp, trao quyền cho cơ sở; ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng vùng khó khăn; hoàn thiện cơ chế khai thác đất đai minh bạch, hiệu quả; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và cung cấp dịch vụ công...

Kinh tế nhà nước đóng vai trò dẵn dắt quan trọng đối với các mô hình kinh tế ở nông thôn. Ảnh minh họa

Bí thư Đảng ủy xã Ứng Thiên Nguyễn Chí Viễn cho rằng, với những địa bàn còn nhiều khó khăn như Ứng Thiên, việc phát huy vai trò dẫn dắt không nằm ở quy mô doanh nghiệp mà ở khả năng tổ chức, kết nối và định hướng phát triển. Trong lĩnh vực nông nghiệp, kinh tế nhà nước cần đóng vai trò “nhạc trưởng”, định hướng mô hình sản xuất theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, đa giá trị. Cấp xã rất cần sự hỗ trợ từ các cơ quan Trung ương, các viện, học viện, các cục, vụ chuyên ngành để xây dựng mô hình sản xuất gắn với khoa học công nghệ. Nhà nước không làm thay người dân, nhưng cần kết nối, "đỡ đầu" để hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Đối với các làng nghề truyền thống, Bí thư Đảng ủy xã Ứng Thiên cho rằng, vai trò của các tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước và các đơn vị sự nghiệp công lập là hết sức quan trọng trong việc mở rộng thị trường. Nếu có sự vào cuộc của các đơn vị nhà nước trong xúc tiến thương mại, kết nối du lịch, xây dựng thương hiệu, làng nghề sẽ không chỉ sản xuất mà còn trở thành điểm đến, tạo giá trị gia tăng cao hơn. Bên cạnh đó, vấn đề môi trường cũng cần được giải quyết bằng công nghệ, với sự hỗ trợ từ các chương trình, dự án của Nhà nước. Các ứng dụng xử lý chất thải, nước thải nếu được đầu tư bài bản sẽ giúp làng nghề phát triển bền vững hơn.

Kinh tế nhà nước cần đóng vai trò “nhạc trưởng”, định hướng mô hình sản xuất theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, đa giá trị. Ảnh minh họa

Đánh giá về Nghị quyết 79-NQ/TW, Chủ tịch UBND xã Quảng Oai Nguyễn Thị Nam cho rằng, Nghị quyết đã mở ra định hướng rất rõ về việc phát huy vai trò chủ đạo, dẫn dắt của kinh tế nhà nước, đặc biệt thông qua các công cụ như vốn, hạ tầng và hệ thống tài chính. Từ thực tiễn địa phương, bà Nam kiến nghị, để kinh tế nhà nước thực sự phát huy hiệu quả ở những xã còn khó khăn như Quảng Oai, trước hết cần quan tâm đầu tư, củng cố và nâng cao năng lực cho các hợp tác xã nông nghiệp truyền thống. Hợp tác xã chính là ‘”cánh tay nối dài” của kinh tế nhà nước ở cơ sở. Nếu được hỗ trợ về vốn, khoa học công nghệ và quản trị, các hợp tác xã sẽ đóng vai trò tổ chức lại sản xuất, liên kết nông dân theo chuỗi, nâng cao giá trị sản phẩm...

Bên cạnh đó, vấn đề dòng vốn cho nông thôn cũng cần được tháo gỡ mạnh mẽ hơn. Theo bà Nam, các quỹ tín dụng nhân dân và hệ thống ngân hàng, đặc biệt là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam cần tăng cường nguồn vốn, đồng thời có cơ chế “cởi trói” về điều kiện tín dụng, thủ tục vay vốn để người dân, hợp tác xã dễ dàng tiếp cận. Nếu dòng vốn của kinh tế nhà nước được khơi thông, đúng đối tượng, đúng thời điểm sẽ tạo ra cú hích rất lớn cho phát triển kinh tế địa phương.

Từ thực tiễn địa bàn còn nhiều khó khăn, Phó Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa Lê Thanh Tùng cho rằng, việc triển khai Nghị quyết 79-NQ/TW tại các xã chiêm trũng như Ứng Hòa cần có cách tiếp cận phù hợp, trong đó kinh tế nhà nước cần đi đầu ở những lĩnh vực nền tảng. Theo ông Tùng, đặc thù vùng chiêm trũng là hạ tầng còn hạn chế, giao thông chưa đồng bộ, sản xuất nông nghiệp chịu nhiều rủi ro do điều kiện tự nhiên. Vì vậy, vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước trước hết phải thể hiện ở việc đầu tư kết cấu hạ tầng, nhất là hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi, tiêu thoát nước. Khi hạ tầng được cải thiện, không chỉ sản xuất nông nghiệp ổn định hơn mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư, phát triển các ngành nghề mới... Bên cạnh đó, nguồn vốn tín dụng chính sách được xem là “đòn bẩy” quan trọng. Ông Tùng kiến nghị cần tăng cường các chương trình cho vay ưu đãi thông qua hệ thống ngân hàng chính sách, tạo điều kiện để người dân, hợp tác xã đầu tư phát triển sản xuất, chuyển đổi mô hình kinh tế phù hợp. Ở những vùng khó, nếu không có sự hỗ trợ của nguồn vốn nhà nước với lãi suất ưu đãi, rất khó để người dân mạnh dạn đổi mới sản xuất...

Ngoài ra, việc đơn giản hóa thủ tục, nâng cao khả năng tiếp cận vốn cũng là yêu cầu cấp thiết. Theo lãnh đạo xã Ứng Hòa, khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, dòng vốn được khơi thông, kinh tế nhà nước sẽ thực sự phát huy vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng để các địa phương chiêm trũng như Ứng Hòa từng bước phát triển bền vững, thu hẹp khoảng cách với các khu vực khác của Thủ đô.

Nghị quyết 79 đã đặt ra yêu cầu rất rõ, kinh tế nhà nước phải thực sự tiên phong, dẫn dắt, tạo động lực cho toàn nền kinh tế. Với Hà Nội, điều này không chỉ thể hiện ở các tập đoàn, tổng công ty mà còn phải lan tỏa đến từng xã, từng thôn. Từ những địa bàn còn nhiều khó khăn có thể thấy một thực tế: Khi kinh tế nhà nước được tổ chức hiệu quả, minh bạch, gắn với nhu cầu thực tiễn, nó hoàn toàn có thể trở thành “đòn bẩy” mạnh mẽ, mở đường cho phát triển.

Bạch Thanh