Kinh tế tuần hoàn mở hướng phát triển mới ngành công nghiệp môi trường

Công nghiệp môi trường gắn với hiệu quả sản xuất

Chiều 16/10/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương) phối hợp với Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam (VEIA) tổ chức Hội thảo “Công nghiệp môi trường và Kinh tế tuần hoàn - Từ giải pháp đến giá trị”.

Các đại biểu tham dự sự kiện.

Hội thảo kết nối cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và đơn vị cung cấp công nghệ, tập trung trao đổi giải pháp môi trường phục vụ chuyển đổi xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và phát triển sản xuất bền vững.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Phú Cường, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VEIA nhấn mạnh, kinh tế tuần hoàn và sử dụng hiệu quả tài nguyên đang trở thành yêu cầu tất yếu. Trong bối cảnh đó, công nghiệp môi trường giữ vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Phú Cường, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VEIA phát biểu tại hội thảo.

Đối với doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, bảo vệ môi trường gắn với việc tuân thủ pháp luật, nâng cao hiệu quả sản xuất, năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị trong nước, quốc tế. Tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, tái chế và tái sử dụng chất thải góp phần giảm tác động môi trường, đồng thời tạo thêm giá trị kinh tế.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh vẫn gặp khó khăn về công nghệ, nguồn lực tài chính và khả năng lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức khoa học và công nghệ, đơn vị cung cấp giải pháp và cộng đồng doanh nghiệp.

VEIA xác định vai trò cầu nối giữa các bên, tiếp tục tư vấn, phản biện chính sách, kết nối cung - cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận giải pháp môi trường phù hợp.

Không gian trưng bày “Công nghệ và giải pháp vì một nền công nghiệp xanh” giới thiệu công nghệ, thiết bị và giải pháp công nghiệp môi trường, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nhà cung cấp, trao đổi nhu cầu và tìm kiếm cơ hội hợp tác, trong khuôn khổ sự kiện.

Chương trình hội thảo có 8 tham luận, tập trung vào các nội dung như phát triển công nghiệp môi trường trong chuyển đổi xanh; mô hình kinh tế tuần hoàn; cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; công nghệ xử lý khí thải, nước thải, chất thải nguy hại; tín chỉ carbon, ESG, tài chính xanh; công nghệ Biochar; tái chế dầu nhớt và ứng dụng vi sinh, chế phẩm sinh học trong xử lý ô nhiễm.

Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy phát triển công nghiệp môi trường

Trình bày tham luận về định hướng chính sách phát triển công nghiệp môi trường, ông Phạm Sinh Thành, Trưởng phòng Công nghiệp môi trường, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển.

Ông Phạm Sinh Thành, Trưởng phòng Công nghiệp môi trường, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương).

Theo ông Phạm Sinh Thành, Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối chủ trì phát triển ngành công nghiệp môi trường, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai chính sách liên quan. Việc xây dựng chính sách cần bám sát thực tiễn sản xuất, kinh doanh và tiếp nhận ý kiến doanh nghiệp để nâng cao tính khả thi.

Một vấn đề được đặt ra là hoàn thiện khung pháp lý, làm rõ phạm vi sản phẩm và dịch vụ thuộc ngành công nghiệp môi trường. Theo tham luận, việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường được đặt ra theo hướng bổ sung quy định về sản phẩm, dịch vụ công nghiệp môi trường, góp phần khắc phục những khoảng trống chính sách.

Bên cạnh đó, các nội dung cần quan tâm gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển thị trường và tăng cường hợp tác giữa Nhà nước với doanh nghiệp. Việc rà soát danh mục công nghệ, thiết bị và sản phẩm công nghiệp môi trường cũng cần phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Theo ông Phạm Sinh Thành, phát huy vai trò doanh nghiệp tư nhân, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng hợp tác quốc tế là những định hướng quan trọng. Bộ Công Thương đang triển khai các hoạt động xúc tiến thị trường, kết nối doanh nghiệp thông qua hội chợ, triển lãm và chương trình hợp tác quốc tế, tạo cơ hội tiếp cận công nghệ và thị trường cho ngành.

Đề xuất 5 mô hình thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Trình bày tham luận “Các mô hình và giải pháp phát triển kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp môi trường của Việt Nam”, PGS. TS. Nguyễn Công Thành, đại diện VEIA cho biết, nhóm nghiên cứu đề xuất 5 mô hình trọng tâm gồm tuần hoàn vật liệu, thu hồi năng lượng, cộng sinh công nghiệp, dịch vụ tuần hoàn và số hóa kinh tế tuần hoàn.

PGS. TS. Nguyễn Công Thành, đại diện Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam.

Mô hình tuần hoàn vật liệu hướng đến thu hồi chất thải để tạo nguyên liệu thứ cấp phục vụ sản xuất. Nhóm nghiên cứu đề xuất ưu tiên các mô hình tuần hoàn khép kín nhằm duy trì giá trị vật liệu, hạn chế tình trạng tái chế làm giảm chất lượng và giá trị sản phẩm.

Mô hình thu hồi năng lượng tập trung vào các giải pháp như phát triển điện rác và sử dụng nhiên liệu thay thế trong sản xuất xi măng. Trong khi đó, cộng sinh công nghiệp hướng đến kết nối doanh nghiệp trong khu công nghiệp để trao đổi phụ phẩm, tận dụng nhiệt, chia sẻ nguồn nước và hạ tầng dùng chung, qua đó giảm chi phí.

Hai mô hình còn lại tập trung phát triển dịch vụ tuần hoàn và ứng dụng công nghệ số nhằm kết nối các chủ thể, hỗ trợ thu hồi tài nguyên và hình thành hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn.

Theo PGS. TS. Nguyễn Công Thành, những rào cản cần tháo gỡ gồm chi phí logistics ngược, thu gom, lưu trữ và bảo đảm chất lượng nguyên liệu sau phân loại. Để triển khai hiệu quả, cần hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn, cơ chế tài chính, hỗ trợ chuyển đổi công nghệ và phát triển hạ tầng thu gom.

Theo đề xuất của nhóm nghiên cứu, đến năm 2030 cần tập trung xây dựng nền tảng và triển khai các mô hình thí điểm, tạo tiền đề phát triển hệ sinh thái công nghiệp tuần hoàn hoàn thiện hơn vào năm 2045. Quá trình này cần sự phối hợp giữa Bộ Công Thương, các bộ, ngành, địa phương, VEIA và cộng đồng doanh nghiệp.

Bên cạnh các tham luận, hội thảo tổ chức phiên đối thoại trực tiếp giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp, tập trung trao đổi về vướng mắc pháp lý, tiếp cận nguồn vốn, lựa chọn năng lượng sạch và kinh nghiệm triển khai tại nhà máy. Trong khuôn khổ sự kiện, VEIA và KUNHWA E&C ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác, hướng tới tăng cường kết nối và mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực công nghệ môi trường.