Kinh tế Việt Nam năm 2025-nhìn lại và hướng tới

Với việc tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, cùng với những đột phá về thể chế, công nghệ, chuyển đổi số..., Việt Nam đặt khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới. Ảnh: Bích Nguyên

Đỉnh cao mới tạo nền tảng vững chắc

Kết thúc năm 2025, theo Cục Thống kê, nền kinh tế cả nước tăng trưởng ước đạt 8,02%, thuộc nhóm cao nhất châu Á; trong đó, GRDP của các địa phương tăng từ 5,84% đến 11,89%, dẫn đầu là Quảng Ninh 11,89% và Hải Phòng 11,81%. Kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát lạm phát ở mức 3,31%. Thu ngân sách Nhà nước đạt kỷ lục; đến ngày 31/12/2025 đạt khoảng 2,65 triệu tỷ đồng, vượt dự toán tới 34,74% và tăng 30,3% so với cùng kỳ năm 2024.

Quy mô thương mại quốc tế đạt kỷ lục hơn 930 tỷ USD năm 2025, thuộc nhóm 20 quốc gia dẫn đầu thế giới. Xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 16,27% và xuất siêu hàng hóa ghi dấu mốc 10 năm liên tục, đạt trên 20 tỷ USD. Du lịch phục hồi; năm 2025 đón khoảng 22 triệu lượt khách quốc tế, cao nhất từ trước đến nay. Đặc biệt, công nghiệp công nghệ số Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao, là nền tảng cho sự phát triển của kinh tế số nhanh nhất Đông Nam Á trong 3 năm liên tiếp gần đây, với khoảng 20%/năm, cao gấp 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP.

Các lĩnh vực văn hóa, xã hội của nước ta có bước tiến bộ cả về nhận thức, hành động và kết quả; đời sống của nhân dân được nâng lên. Đến nay, Việt Nam đã có 10 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh. Chỉ số phát triển con người (HDI) tăng 18 bậc, xếp hạng 93/193 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tăng từ 90,2% năm 2020 lên 95,2% năm 2025. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 4,4% năm 2021 xuống 1,3% năm 2025.

Cả nước đã hoàn thành mục tiêu cơ bản xóa nhà tạm, nhà dột nát sớm 5 năm 4 tháng với trên 334.000 căn nhà. Chỉ số phát triển bền vững của Việt Nam xếp hạng 51/165, tăng 37 bậc so với năm 2016. Theo Liên hợp quốc, chỉ số hạnh phúc của Việt Nam năm 2025 xếp thứ 46, tăng 37 bậc so với năm 2020. Tiềm lực quốc phòng, an ninh của nước ta tiếp tục được củng cố, tăng cường; độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia được giữ vững; trật tự an toàn xã hội được bảo đảm. Uy tín và vị thế quốc tế của đất nước được nâng cao. Minh chứng cho điều này là việc Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện, Đối tác chiến lược, Đối tác chiến lược toàn diện với gần 40 nước; đã ký 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) và đang đàm phán 4 FTA mới. Cùng với đó, chúng ta đã tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028... Những dữ liệu nói trên đã tạo nền tảng vững chắc để đất nước chuyển mình bước vào kỷ nguyên mới với tâm thế tự tin, tự lực, tự cường.

Hệ thống đường cao tốc kết nối các trung tâm kinh tế, chính trị, các khu kinh tế, khu công nghiệp trọng yếu, đặc biệt là các vùng kinh tế trọng điểm đang được Việt Nam tăng cường đầu tư xây dựng để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm quốc phòng-an ninh. Ảnh: Bích Nguyên

Tầm nhìn mới trong kỷ nguyên mới

Kỷ nguyên mới của Việt Nam được khởi đầu từ năm 2026, khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra với tầm nhìn mới, đặt ra nhiều mục tiêu và kỳ vọng mới. Theo đó, định hình tầm vóc một Việt Nam mới vươn mình mạnh mẽ trong bối cảnh mới, phức tạp, khó lường, gắn với sự gia tăng cạnh tranh địa chính trị và tái cấu trúc trật tự kinh tế thế giới, quan hệ quốc tế theo hướng đa cực, đa trung tâm. Cùng với đó, sự phân mảnh công nghệ và tái cơ cấu các chuỗi cung ứng kinh tế thế giới diễn ra đồng thời với chạy đua, đối kháng về khoa học-công nghệ, về kinh tế, về tài nguyên, nguồn nhân lực chất lượng cao và bảo vệ sở hữu trí tuệ... Các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, cũng như nhu cầu về bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng cũng ngày càng cao, nghiêm ngặt và mở rộng hơn. Sự bùng nổ cách mạng công nghệ 4.0 và lực lượng sản xuất mới với những cấu thành mới và đặc tính mới đang đặt ra những nhận thức và yêu cầu mới về xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ của mỗi quốc gia.

Trong bối cảnh đó, Dự thảo Báo cáo chính trị và các Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã xác định các phương hướng, nhiệm vụ, biện pháp và chương trình hành động cụ thể để Việt Nam đạt được các mục tiêu cao chưa từng có. Cụ thể, Việt Nam phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân cho giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên. GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28% GDP; tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP. Chỉ số phát triển con người (HDI) phấn đấu đạt khoảng 0,78. Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030) duy trì mức giảm 1-1,5 điểm%/năm. Lượng phát thải khí nhà kính giảm 8-9%; tỷ lệ các cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt quy chuẩn về môi trường đạt khoảng 98-100%; tăng diện tích các khu bảo tồn biển, ven biển đạt tối thiểu 6% diện tích tự nhiên vùng biển quốc gia...

Không gian phát triển cũng sẽ được mở rộng gắn với quá trình hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống chính trị 3 cấp, chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đồng bộ và mở rộng. Đặc biệt, Việt Nam sẽ chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng mới trên cơ sở đột phá và nâng cao chất lượng thể chế, đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất mới gắn với thực hiện đồng bộ 4 chuyển đổi: Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng; chuyển đổi cơ cấu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thu hút, trọng dụng nhân tài; lấy kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính. Đồng thời, tập trung vào sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, hàm lượng công nghệ cao, tỷ lệ nội địa hóa cao, dựa trên nội lực là các doanh nghiệp nội địa. Cùng với đó, tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy cơ chế, chính sách đột phá để khai thác hiệu quả không gian biển, không gian vũ trụ, không gian ngầm với tinh thần "vươn ra" biển lớn, "tiến sâu vào" lòng đất và "bay cao lên" vũ trụ...

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong