Kính viễn vọng không gian Swift bốc cháy khi rơi trở lại Trái Đất

Ngày 4/11, Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) xác nhận kính viễn vọng không gian Swift đã rơi khỏi quỹ đạo và bốc cháy trong bầu khí quyển Trái Đất sau gần 22 năm hoạt động, khép lại sứ mệnh lịch sử nghiên cứu những vụ nổ năng lượng dữ dội nhất trong vũ trụ.

Theo xác nhận từ Lực lượng Vũ trụ Mỹ và NASA, kính viễn vọng Swift đi vào bầu khí quyển lúc 7h39 sáng 4/11 theo giờ bờ Đông nước Mỹ (19h39 cùng ngày theo giờ Hà Nội) tại vị trí phía trên tỉnh Bắc Sumatra của Indonesia, cách đường xích đạo khoảng 322km về phía Bắc. Thiết bị lao vào tầng khí quyển trên cao với vận tốc gấp khoảng 22 lần tốc độ âm thanh.

NASA cho biết nhiệt lượng ma sát cực lớn đã thiêu rụi phần lớn cấu trúc của đài quan sát nặng khoảng 1,45 tấn này ở độ cao an toàn, chỉ có thể còn lại một số mảnh vỡ nhỏ chịu nhiệt rơi xuống biển hoặc đất liền. Không ghi nhận bất kỳ thiệt hại hay thương vong nào trên mặt đất.

Trước đó, giới chức Mỹ đã tính toán nguy cơ gây hại cho con người ở mức rất thấp, chỉ khoảng 1/2.100.

Được phóng lên quỹ đạo vào năm 2004 với kinh phí 500 triệu USD, Swift ban đầu chỉ được thiết kế cho sứ mệnh kéo dài 2 năm. Tuy nhiên, kính viễn vọng đã hoạt động bền bỉ suốt hơn hai thập kỷ - gấp 11 lần kế hoạch ban đầu.

Sử dụng cụm 3 kính viễn vọng đa bước sóng, Swift giữ vai trò chủ lực trong việc phát hiện và ghi nhận các vụ bùng phát tia gamma (GRB) - những vụ nổ phát xạ năng lượng mạnh nhất vũ trụ, đồng thời đóng góp dữ liệu cho hơn 7.000 công trình khoa học về siêu tân tinh, hố đen và các thiên thể khác.

Do không trang bị hệ thống động cơ đẩy tự thân, quỹ đạo của kính viễn vọng dần suy giảm và mất ổn định dưới tác động của các đợt bão Mặt Trời gia tăng trong những năm gần đây.

Nhằm kéo dài tuổi thọ cho đài quan sát, tháng 7 vừa qua, NASA đã phối hợp với công ty tư nhân Katalyst Space Technologies phóng tàu cứu hộ robot mang tên LINK để tiếp cận và đẩy Swift lên quỹ đạo cao hơn.

Tuy nhiên, tàu LINK gặp sự cố mất kiểm soát ngay sau khi lên quỹ đạo và rơi trở lại Trái Đất vào cuối tháng 9, buộc NASA phải ngừng mọi nỗ lực cứu hộ và thông báo dừng sứ mệnh của Swift vào cuối tháng 10.

Sự kiện Swift kết thúc hành trình cũng để lại những kinh nghiệm thực tiễn quan trọng cho NASA trong việc bảo vệ các đài quan sát không gian thế hệ trước.

Hiện cơ quan này đang tích cực tìm kiếm giải pháp từ khu vực tư nhân để nâng quỹ đạo hoặc nâng cấp Kính viễn vọng không gian Hubble - đài quan sát hoạt động từ năm 1990 cũng đang dần mất độ cao quỹ đạo và có nguy cơ rơi xuống Trái Đất vào giữa những năm 2030 nếu không được can thiệp kịp thời./.