Kỳ 2: Con người Đất Tổ - hội tụ và lan tỏa các giá trị truyền thống

Những phẩm chất đặc trưng của con người vùng đất cội nguồn

Phú Thọ là vùng đất cội nguồn, nơi hội tụ khí thiêng sông núi, đất phát tích của dân tộc Việt Nam, cũng là vùng đất khởi thủy của người Việt cổ. Cảnh quan thiên nhiên nơi đây tươi đẹp, lịch sử hào hùng; văn hóa đặc sắc, đậm đà bản sắc dân tộc. Con người Phú Thọ có truyền thống hiếu học, hiếu hiền; có tình yêu quê hương, đất nước; kiên cường, dũng cảm trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm; đồng thời cần cù, sáng tạo, đổi mới trong lao động sản xuất; có ý thức cộng đồng, vì cộng đồng, gắn bó và kết nối cộng đồng bền vững.

Lễ hội truyền thống các dân tộc được tổ chức góp phần khơi dậy tinh thần đoàn kết, góp phần phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có 33 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 25% dân số. Mỗi dân tộc có những phong tục, tập quán, tri thức bản địa và loại hình nghệ thuật dân gian riêng, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng và giàu bản sắc. Chính sự đa dạng ấy đã nuôi dưỡng những giá trị nhân văn bền vững, tạo nền tảng để xây dựng con người Phú Thọ phát triển toàn diện trong thời kỳ mới.

Không gian văn hóa Phú Thọ là nơi giao thoa của ba dòng chảy văn hóa lớn: Văn hóa cội nguồn gắn với thời đại Hùng Vương; văn hóa lễ hội, làng nghề truyền thống của vùng Vĩnh Phúc và nền “Văn hóa Hòa Bình” nổi tiếng thế giới.

Người dân Đất Tổ luôn tự hào khi được sống nơi vùng đất cội nguồn của dân tộc.

Sự hội tụ của các dòng chảy văn hóa đã tạo nên nền tảng tinh thần đặc biệt, góp phần hình thành những phẩm chất tiêu biểu của con người Đất Tổ. Đó là lòng yêu nước sâu sắc được hun đúc từ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”; là tinh thần đoàn kết cộng đồng trong đời sống làng xã; là ý chí tự cường, bền bỉ của cư dân vùng trung du và miền núi; cùng với trách nhiệm giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa cha ông.

Ông Nguyễn Thành Phong, người dân phường Việt Trì chia sẻ: Chúng tôi luôn tự hào khi được sống nơi vùng đất cội nguồn của dân tộc. Những lễ hội, di tích và hoạt động văn hóa, văn nghệ không chỉ giúp người dân hiểu hơn về lịch sử mà còn tạo sự gắn kết cộng đồng. Mỗi người dân đều ý thức giữ gìn nếp sống văn minh, đoàn kết và trách nhiệm với quê hương.

Sự quan tâm của Phú Thọ đối với việc phát triển con người được thể hiện qua việc đầu tư đồng bộ cho giáo dục, y tế và thiết chế văn hóa. Tỉnh đã ban hành nhiều chính sách nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện để mỗi người dân phát triển toàn diện cả về trí lực và thể lực. Môi trường văn hóa từ gia đình, dòng họ đến khu dân cư được chú trọng, tạo nền tảng vững chắc cho thế hệ trẻ.

Tầm nhìn chiến lược cho văn hóa, con người Đất Tổ

Đồng chí Dương Hoàng Hương - Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) khẳng định: Văn hóa luôn giữ vai trò nền tảng tinh thần, là sức mạnh nội sinh quan trọng. Sau khi phát huy hiệu quả giá trị của ba dòng chảy văn hóa đặc sắc, việc thực hiện các chủ trương, chính sách về văn hóa chính là đòn bẩy để tỉnh tiếp tục đưa văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh đã đạt được những thành tựu quan trọng trong phát triển văn hóa và xây dựng con người. Nhận thức của các cấp, ngành, cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng của văn hóa, con người ngày càng toàn diện, đầy đủ và sâu sắc. Các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể được giữ gìn và bảo tồn, từng bước phát huy giá trị.

Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh được tăng cường. Hệ thống thiết chế văn hóa được quan tâm đầu tư. Nổi bật là công trình Nhà Văn hóa Nghệ thuật tỉnh - điểm nhấn biểu tượng của Đất Tổ. Công trình có diện tích gần 18.000m2, sức chứa khoảng 1.000 chỗ ngồi, được trang bị đồng bộ, hiện đại, đáp ứng tổ chức các sự kiện chính trị, văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn.

Sau sáp nhập, hạ tầng văn hóa - du lịch phát triển mạnh, hình thành các trung tâm động lực với 2 khu du lịch quốc gia là Khu di tích lịch sử Đền Hùng và Khu du lịch Tam Đảo; Khu du lịch hồ Hòa Bình đã đạt các tiêu chí quốc gia. Toàn tỉnh hiện có 1.520 cơ sở lưu trú với hơn 20.000 phòng, trong đó có 9 khách sạn đạt tiêu chuẩn 4-5 sao. Hệ thống thiết chế văn hóa được đầu tư đồng bộ với 20 thiết chế cấp tỉnh; tỷ lệ phủ kín nhà văn hóa ở cơ sở đạt 99,3%.

Đặc biệt, việc hình thành 433 nhà văn hóa kiêm Trung tâm học tập cộng đồng và 28 khu thiết chế văn hóa - thể thao tại các làng văn hóa kiểu mẫu đã tạo ra không gian sinh hoạt cộng đồng thiết thực. Qua đó, đời sống văn hóa, tinh thần, vật chất của Nhân dân được cải thiện rõ rệt, phong phú, đa dạng hơn. Con người Phú Thọ phát triển ngày càng toàn diện, gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại.

Chỉ số phát triển con người (HDI) được cải thiện rõ rệt, tăng 14 bậc, đạt 0,766 điểm, thuộc nhóm phát triển cao. Nhân tố con người được phát huy, khẳng định vai trò là trung tâm, chủ thể và là động lực quan trọng nhất trong thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều người con Phú Thọ đã đạt được thành tích xuất sắc trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, đóng góp vào sự phát triển của quê hương, đất nước.

Việc quán triệt và thực hiện các chủ trương, chính sách về phát triển văn hóa, xây dựng con người Đất Tổ theo chuẩn mực “Yêu nước, đoàn kết, tự cường, trách nhiệm” không chỉ là mục tiêu mà còn là giải pháp căn cơ để địa phương hội nhập bền vững. Xây dựng con người Đất Tổ trong giai đoạn phát triển mới được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với việc bảo tồn di sản.

Phú Thọ không chỉ là nơi lưu giữ những di sản vật thể mà còn là “trường học lớn” nuôi dưỡng tâm hồn con người. Với 33 dân tộc anh em cùng sinh sống, sự đa dạng về phong tục, tập quán và tri thức bản địa đã tạo nên nền tảng nhân văn bền vững. Lòng yêu nước của người dân Đất Tổ được hun đúc từ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, được cụ thể hóa bằng trách nhiệm giữ gìn giá trị tổ tiên.

Lễ Giỗ Tổ hàng năm, hàng triệu người con từ khắp mọi miền và kiều bào nước ngoài hướng về núi Nghĩa Lĩnh không chỉ để chiêm bái, mà để tái xác định bản sắc và trách nhiệm với quốc gia. Đây chính là sức mạnh để con người Phú Thọ tự tin đối mặt với những thách thức của quá trình toàn cầu hóa.

(Còn nữa)