Kỳ 5: Mô hình cơ quan THADS một cấp tạo ra những chuyển biến thực chất

Điều phối nguồn lực linh hoạt

- Sau một năm vận hành mô hình cơ quan THADS một cấp, theo ông, những kết quả nổi bật nhất mà mô hình này mang lại là gì? Đâu là những chuyển biến thực chất về hiệu lực quản lý, chất lượng tổ chức thi hành án và việc sử dụng nguồn lực so với mô hình trước đây?

Sau 01 năm triển khai hoạt động, có thể khẳng định mô hình cơ quan THADS 01 cấp đã cho thấy tính đúng đắn, phù hợp với chủ trương của Đảng và yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy trong giai đoạn hiện nay. Đây không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu tổ chức, mà còn tạo chuyển biến thực chất về hiệu lực quản lý, chất lượng tổ chức thi hành án và việc sử dụng nguồn lực.

Trước hết, kết quả nổi bật nhất là tinh gọn tổ chức bộ máy, giảm mạnh đầu mối, tầng nấc trung gian. Tại Cục Quản lý THADS, tổ chức bộ máy được sắp xếp từ 08 đơn vị xuống còn 07 đơn vị tham mưu, giảm 01 đơn vị, tương ứng 12,5%; việc phân công lại nhiệm vụ giữa các đơn vị được thực hiện theo hướng tập trung, rõ chức năng, không chồng chéo, trong đó có đơn vị chuyên môn về chuyển đổi số.

Ở địa phương, 63 Cục THADS cấp tỉnh và 693 Chi cục THADS cấp huyện đã được sắp xếp, tổ chức lại thành 34 THADS tỉnh, thành phố; trong đó có 355 Phòng THADS khu vực, 159 Phòng chuyên môn và tương đương. Các đơn vị này không phải là cơ quan độc lập, không có tư cách pháp nhân, qua đó giảm 01 cấp cơ quan THADS; giảm 338 Chi cục THADS cấp huyện, tương đương 48,8% đầu mối cơ quan cấp cơ sở; giảm 111 phòng chuyên môn cấp tỉnh, tương đương 41,1%. Cùng với việc giảm hàng trăm trụ sở làm việc, kết quả này khắc phục căn bản tình trạng phân tán, tạo nền tảng để bộ máy vận hành tập trung, thông suốt và tiết kiệm hơn.

Thứ hai, mô hình mới tạo chuyển biến rõ về sự tập trung, thống nhất trong quản lý, chỉ đạo, điều hành. Khi chỉ còn một đầu mối quản lý trên địa bàn tỉnh, các quyết định chỉ đạo được ban hành nhanh hơn, thống nhất hơn và xuyên suốt từ cấp tỉnh đến các Phòng THADS khu vực. Thủ trưởng cơ quan THADS cấp tỉnh trực tiếp quản lý toàn diện về nhân sự, hoạt động thi hành án, giải quyết khiếu nại, tố cáo trên toàn địa bàn; trách nhiệm của người đứng đầu vì vậy cũng được xác định rõ ràng hơn, góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính và khả năng phản ứng trước các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Thứ ba, mô hình một cấp tạo điều kiện điều phối nguồn lực linh hoạt hơn, nhất là đối với các vụ việc lớn, phức tạp, kéo dài. Việc THADS tỉnh quản lý toàn diện trên địa bàn tỉnh, không bị giới hạn bởi địa giới hành chính cấp huyện như trước đây, giúp thuận lợi hơn trong phân công Phòng THADS khu vực, huy động Chấp hành viên, công chức phù hợp và tăng cường phối hợp khi tổ chức thi hành vụ việc. Nhờ đó, tiến độ xử lý công việc có điều kiện được cải thiện, chất lượng tổ chức thi hành án được nâng lên, đặc biệt đối với các vụ việc có điều kiện thi hành, các vụ việc kinh tế, tham nhũng, thu hồi tài sản cho Nhà nước.

Thứ tư, mô hình mới cho phép sắp xếp, bố trí đội ngũ công chức, Chấp hành viên theo hướng tinh gọn, hiệu quả và sát hơn với khối lượng công việc thực tế. Nguồn nhân lực được phân bổ linh hoạt giữa các Phòng THADS khu vực; công chức tổ chức thi hành án tập trung hơn vào chuyên môn, trong khi các phòng tham mưu tăng cường chất lượng xử lý công việc, đặc biệt trong công tác tài chính - kế toán, giải quyết khiếu nại, tố cáo và quản lý dữ liệu. Đây là chuyển biến quan trọng về cách sử dụng nguồn lực so với mô hình trước đây.

Thứ năm, việc sắp xếp tổ chức bộ máy cũng thúc đẩy đổi mới phương thức quản lý, điều hành gắn với chuyển đổi số. Hệ thống quản lý điều hành điện tử, các phần mềm nghiệp vụ, việc thông báo thi hành án qua VNeID, thu - chi tiền thi hành án bằng phương thức điện tử tiếp tục được đẩy mạnh, qua đó giảm thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính công khai, minh bạch, tiết kiệm chi phí cho người dân, doanh nghiệp và hạn chế nguy cơ phát sinh sai phạm.

Đặc biệt, Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý, chỉ đạo, điều hành theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu số. Các số liệu THADS được tự động phân tích, tổng hợp từ hệ thống phần mềm, giúp lãnh đạo theo dõi tình hình, nhận diện kịp thời “điểm nghẽn”, vấn đề phát sinh để có giải pháp chỉ đạo sát thực tế hơn.

Cục trưởng Nguyễn Thắng Lợi giới thiệu IOC

Thứ sáu, mô hình mới phù hợp hơn với việc sắp xếp các cơ quan tố tụng và tạo thuận lợi trong phối hợp liên ngành. Khi cơ quan THADS cấp tỉnh là đầu mối duy nhất trên địa bàn, việc phối hợp với Công an, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và các cơ quan liên quan được thực hiện tập trung, thống nhất hơn; các vụ việc trọng điểm, án tham nhũng, kinh tế, tín dụng ngân hàng hoặc vụ việc có giá trị thi hành lớn cũng có điều kiện được trao đổi, tháo gỡ khó khăn kịp thời.

Đối với người dân, doanh nghiệp, mô hình mới mang lại lợi ích thiết thực hơn. Người có quyền yêu cầu thi hành án có thể liên hệ làm việc tại bất cứ Phòng THADS khu vực hoặc tại trụ sở cơ quan THADS tỉnh, thành phố, nơi thuận tiện, phù hợp nhất với họ. Cách tổ chức này giúp đơn giản hóa quy trình làm việc, giảm số lần đi lại, tiết kiệm thời gian, chi phí xã hội và tạo thuận lợi hơn trong tiếp cận dịch vụ công.

Có thể nói, những kết quả bước đầu cho thấy mô hình cơ quan THADS một cấp không chỉ là thay đổi về tổ chức, mà đã tạo ra chuyển biến thực chất trong phương thức quản lý, chất lượng thực thi công vụ và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây vẫn là mô hình mới, cần tiếp tục được hoàn thiện cả về thể chế, cơ chế vận hành và điều kiện bảo đảm để phát huy hiệu quả bền vững trong thời gian tới.

- Qua phản ánh từ các địa phương, bên cạnh những kết quả tích cực, mô hình THADS một cấp cũng bộc lộ một số khó khăn, hạn chế. Xin ông cho biết rõ hơn vấn đề này?

Qua tổng hợp phản ánh từ các địa phương, có thể thấy bên cạnh những kết quả tích cực, trong giai đoạn đầu triển khai mô hình cơ quan THADS một cấp cũng phát sinh một số khó khăn, thách thức nhất định. Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng những khó khăn này không xuất phát từ mô hình hay cơ chế vận hành, mà chủ yếu là những vấn đề mang tính quá độ trong quá trình tổ chức thực hiện sau sắp xếp.

Trước hết, áp lực đặt ra khá rõ từ thực tiễn tổ chức thi hành án. Số việc và số tiền phải thi hành ngày càng tăng cao, tính chất vụ việc phức tạp hơn, áp lực ngày càng lớn, dẫn đến quá tải cho Chấp hành viên, công chức làm công tác THADS.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn triển khai chuyển đổi số, các cơ quan THADS vừa phải thực hiện nghiệp vụ theo quy định, vừa cập nhật dữ liệu cũ trên Nền tảng số, đồng thời hệ thống cũng đang trong quá trình nâng cấp. Vì vậy, cần có thời gian nhất định để đội ngũ thích nghi, bảo đảm đáp ứng các tiêu chí chất lượng dữ liệu theo yêu cầu.

Ngay từ khi xây dựng Đề án và triển khai thực hiện, những khó khăn này đã được dự liệu và đã có giải pháp khắc phục. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn một số nơi trang thiết bị làm việc, nhất là hệ thống máy vi tính, máy scan chưa được đồng bộ, ảnh hưởng đến việc triển khai số hóa hồ sơ, xử lý công việc trực tuyến và vận hành hiệu quả các phần mềm ứng dụng trong THADS.

Một nguyên nhân khách quan khác là trong giai đoạn đầu thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức bộ máy, cán bộ của cấp ủy, chính quyền địa phương có xáo trộn, chưa ổn định. Khối lượng công việc sau sắp xếp của chính quyền địa phương, nhất là chính quyền địa phương cấp xã, phát sinh rất lớn; trong khi tổ chức bộ máy mới đi vào vận hành, chưa hoạt động ổn định, nên cũng ảnh hưởng đến công tác phối hợp trong tổ chức THADS của các cơ quan THADS.

Nhìn chung, đây là những khó khăn khó tránh khỏi trong giai đoạn đầu chuyển đổi mô hình. Điều quan trọng là các khó khăn này đã được nhận diện, có giải pháp khắc phục và sẽ tiếp tục được theo dõi, tháo gỡ để mô hình cơ quan THADS một cấp vận hành ngày càng ổn định, hiệu quả hơn.

Sẽ tiếp tục thực hiện tinh giản biên chế đối với những trường hợp không đáp ứng yêu cầu

-Phát huy hiệu quả của mô hình THADS một cấp, thời gian tới hệ thống sẽ có những giải pháp nào để hoàn thành tốt các nhiệm vụ đề ra, đặc biệt là nâng cao chất lượng công tác cán bộ?

Việc sắp xếp Hệ thống THADS cơ bản đã hoàn thành. Những kết quả đạt được bước đầu khẳng định sự phù hợp của mô hình mới với tiến trình đổi mới của đất nước. Để phát huy hiệu quả của mô hình cơ quan THADS một cấp, bảo đảm hoàn thành tốt các nhiệm vụ đề ra, đặc biệt là nâng cao chất lượng công tác cán bộ, thời gian tới Hệ thống THADS sẽ tập trung thực hiện đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.

Trước hết, về công tác tổ chức, cán bộ, Cục Quản lý THADS sẽ tập trung rà soát, tái cơ cấu đội ngũ công chức trong toàn hệ thống, gắn với phân bổ biên chế hợp lý trên cơ sở khối lượng công việc và yêu cầu thực tiễn của từng địa bàn. Đồng thời, xây dựng và áp dụng bộ tiêu chí đánh giá công chức theo hướng định lượng, thực chất; thực hiện đánh giá thường xuyên theo tháng, quý và năm, qua đó làm căn cứ cho bố trí, sử dụng, khen thưởng, kỷ luật.

Cùng với đó, Hệ thống THADS sẽ tiếp tục thực hiện tinh giản biên chế đối với những trường hợp không đáp ứng yêu cầu; xây dựng định mức biên chế trên cơ sở lượng hóa kết quả cải cách hành chính, chuyển đổi số và đặc thù công việc để làm cơ sở giao biên chế giai đoạn 2027–2030. Đồng thời, tổ chức thi tuyển Chấp hành viên, kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, quản lý, nhất là tại các địa bàn trọng điểm, phức tạp; tăng cường luân chuyển, điều động, chuyển đổi vị trí công tác nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ và phòng ngừa tiêu cực.

Về công tác THADS, theo dõi THAHC, Hệ thống THADS sẽ tiếp tục hoàn thiện nền tảng số, đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan liên quan; triển khai hiệu quả Luật THADS năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án, nhất là đối với các vụ việc lớn, phức tạp.

Đối với công tác theo dõi thi hành án hành chính, sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường tập huấn, nâng cao năng lực cho địa phương; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát và xử lý trách nhiệm, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu trong việc chấp hành pháp luật về tố tụng hành chính và thi hành án hành chính.

Về bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí, Cục Quản lý THADS sẽ tiếp tục hoàn thiện việc sắp xếp, xử lý trụ sở, cơ sở nhà đất, bảo đảm sử dụng hiệu quả tài sản công, khắc phục tình trạng dôi dư, lãng phí. Đồng thời, hoàn thiện Đề án bảo đảm trang thiết bị, cơ sở vật chất cho mô hình THADS một cấp, làm cơ sở đầu tư đồng bộ, đáp ứng yêu cầu hoạt động và chuyển đổi số; triển khai Đề án gắn với kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, bảo đảm lộ trình đầu tư bài bản, tránh dàn trải.

Bên cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là hệ thống hội nghị trực tuyến, nhằm nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành trong điều kiện địa bàn rộng; phối hợp đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp đối với công chức, nhất là trong điều kiện tăng cường độ công việc và mở rộng phạm vi di chuyển.

Về ứng dụng CNTT và chuyển đổi số, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện Nền tảng số THADS, bảo đảm xây dựng, kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống; phát huy hiệu quả Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) trong theo dõi, đánh giá, cảnh báo sớm các vấn đề phát sinh. Qua đó, hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định kịp thời, chính xác, nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức thi hành án.

Đồng thời, Hệ thống THADS sẽ đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến, giảm thành phần hồ sơ, tích hợp thủ tục THADS, thông báo điện tử trên VNeID; phối hợp với các cơ quan liên quan để kết nối thông tin nhằm tăng cường xác minh điện tử; từng bước thay thế quy trình thủ công bằng xử lý số; tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp cũng như cơ quan THADS trong quá trình tác nghiệp.

Với các giải pháp đồng bộ, toàn diện nêu trên, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo các cấp, tôi tin tưởng rằng Hệ thống THADS sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả mô hình cơ quan THADS một cấp, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao, xây dựng đội ngũ công chức đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.

-Trân trọng cám ơn ông!