Kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18-5: Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới

Trong khuôn khổ chương trình kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ (KH-CN) và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18-5, Sở KH-CN tổ chức hội thảo “KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”. Tại hội thảo, các đại biểu khẳng định vai trò động lực của KH-CN, đổi mới sáng tạo và CĐS; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm biến lĩnh vực này thành chìa khóa thúc đẩy tăng trưởng bền vững của tỉnh trong thời gian tới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà và các đại biểu bấm nút phát động Cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo Khánh Hòa - 2026.

Yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh mới

Theo Tiến sĩ Phạm Thị Hồng Phượng - Trưởng Cộng đồng Công nghệ Ecotech - Techfest Việt Nam, Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định mục tiêu xây dựng, phát triển của Khánh Hòa còn Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia cung cấp phương thức phát triển mới để hiện thực hóa mục tiêu đó. Điểm cốt lõi là Khánh Hòa không thể phát triển chủ yếu dựa vào mở rộng không gian đô thị, tăng đầu tư hạ tầng, khai thác tài nguyên biển, du lịch và bất động sản như trước, mà cần chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức hóa kinh tế, số hóa quản trị, công nghệ hóa sản xuất, xanh hóa phát triển và đổi mới sáng tạo từ cấp tỉnh đến cơ sở.

Tương tự, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Xuyên - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Học viện Chiến lược KH-CN (Bộ KH-CN) cho rằng, KH-CN, đổi mới sáng tạo và CĐS đang trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới. Vì vậy, việc nhận diện đúng “mô hình đổi mới sáng tạo thành công” có ý nghĩa nền tảng đối với hoạch định chính sách quốc gia cũng như chiến lược phát triển địa phương. Mô hình đổi mới sáng tạo thành công giúp tăng năng suất nhân tố tổng hợp, hàm lượng công nghệ trong sản phẩm, gia tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào sản xuất và giảm sự phụ thuộc vào hoạt động gia công.

Thạc sĩ Trần Vũ Tuấn Phan - Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn chiến lược, chính sách KH-CN, Học viện Chiến lược KH-CN nhận định, tỉnh Khánh Hòa sau hợp nhất với không gian phát triển mới, cùng với chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đòi hỏi tư duy quản trị hoàn toàn mới. Trong bối cảnh đó, CĐS không thể là một dự án trình diễn, mà phải là trục xương sống kết nối 2 cấp chính quyền, bảo đảm thông suốt trong điều hành và cung ứng dịch vụ công.

Hoạt động ký kết thỏa thuận hợp tác “3 nhà”.

Đề xuất nhiều mô hình, giải pháp

Tại hội thảo, các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp đã tập trung tham luận, thảo luận và đề xuất nhiều mô hình, giải pháp cụ thể, có tính ứng dụng cao để KH-CN, đổi mới sáng tạo và CĐS trở thành “động lực thực sự” của mô hình tăng trưởng mới. Trong đó, tập trung làm rõ 4 nhóm vấn đề, gồm: Định hướng và chính sách; mô hình đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực; ứng dụng CĐS trong quản trị đô thị; thực tiễn ứng dụng KH-CN, CĐS tại doanh nghiệp.

Từ các phân tích tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Xuyên đề xuất mô hình đổi mới sáng tạo phù hợp với Khánh Hòa là “Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đa cực, định hướng kinh tế biển xanh, du lịch thông minh, đô thị số, năng lượng sạch và nông nghiệp thích ứng khí hậu”, theo công thức “1 hệ sinh thái - 4 cực đổi mới - 5 nền tảng - 6 cơ chế vận hành”. Trong đó, hệ sinh thái là đổi mới sáng tạo đa cực cấp tỉnh; 4 cực đổi mới gồm: Nha Trang, Cam Ranh, khu vực phía nam của tỉnh, đặc khu Trường Sa; 5 nền tảng gồm: Thể chế, nhân lực, hạ tầng số - dữ liệu, tài chính đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ; 6 cơ chế vận hành gồm: Đặt hàng theo bài toán, đồng tài trợ công - tư, thử nghiệm có kiểm soát, mua sắm công đổi mới sáng tạo, quỹ phát triển KH-CN của doanh nghiệp và quản trị bằng chỉ số. “Mô hình này cho phép Khánh Hòa kết nối các mục tiêu lớn của Trung ương về phát triển tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với yêu cầu thực tiễn của chính quyền 2 cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đồng thời, biến lợi thế biển, du lịch, đô thị, năng lượng, nông nghiệp thích ứng khí hậu và đặc khu Trường Sa thành các không gian đổi mới cụ thể”, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Xuyên chia sẻ.

Về giải pháp huy động nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo cho Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Xuyên cho rằng cần thiết kế theo hướng: Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và dẫn dắt; doanh nghiệp là trung tâm đầu tư và thương mại hóa; viện, trường, chuyên gia là nguồn cung tri thức; hạ tầng số và dữ liệu là nền tảng vận hành; xã hội và thị trường là không gian kiểm chứng, lan tỏa kết quả đổi mới sáng tạo. Ông cũng gợi ý 10 giải pháp tỉnh cần thực hiện để huy động hiệu quả nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo tư duy hệ sinh thái.

Để nâng cao hiệu quả quản trị đô thị và dịch vụ, Thạc sĩ Trần Vũ Tuấn Phan đề xuất mô hình CĐS quản trị đô thị cho tỉnh theo nguyên tắc “1 trục - 3 lớp - 4 trụ cột dịch vụ”. Trong đó, dữ liệu dân cư và đô thị tích hợp là trục xương sống; 3 lớp công nghệ gồm: Hạ tầng số dùng chung, nền tảng tích hợp và phân tích, ứng dụng và dịch vụ cụ thể phục vụ 3 nhóm đối tượng là người dân thường trú, du khách và doanh nghiệp; 4 trụ cột dịch vụ ưu tiên gồm: Nha Trang, Cam Ranh, Phan Rang và Vân Phong.

Các tham luận, ý kiến đóng góp tại hội thảo đã được Sở KH-CN tiếp thu để hoàn thiện cơ sở dữ liệu tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh về thực hiện các nhiệm vụ phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và CĐS giai đoạn 2026 - 2030.