Kỳ vọng trở thành đô thị phát thải thấp

Đà Nẵng hướng đến mục tiêu trở thành thành phố môi trường từ năm 1998. Ảnh: T.B.N

Kế thừa nền tảng và kinh nghiệm tích lũy từ hơn 20 năm qua, thành phố có điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu giảm phát thải vào năm 2030 và tầm nhìn phát triển bền vững đến năm 2050.

Tiếp cận những thách thức

Năm 1998, thành phố Đà Nẵng đặt tiêu chí trở thành thành phố môi trường. Những yêu cầu nêu ra khá đơn giản, làm sao không để xảy ra ô nhiễm từ rác thải, nước thải và bụi khí công nghiệp là ổn.

Để rồi 20 năm sau, Đà Nẵng phải đối mặt những vấn đề ô nhiễm từ đô thị hóa và phải đặt lại câu hỏi phát triển đô thị bền vững, gắn liền trách nhiệm giảm phát thải. Tốc độ tăng trưởng đô thị càng tăng, xu thế công nghệ số càng mạnh, địa phương càng phải quan ngại về những nguy cơ mới.

Đô thị Đà Nẵng hiện tại bao hàm cả những diện tích nông nghiệp nông thôn. Cạnh định hướng đô thị hóa là những yêu cầu “xanh hóa” môi trường. Thành phố phải tổ chức quy hoạch các định hướng phát triển mới, với các vùng sinh thái đặt liền kề khu vực đô thị hóa; phải nêu rõ những tiêu chuẩn đồng bộ hạ tầng, kiểm soát ô nhiễm, phát triển hài hòa, bền vững giữa các khu vực dân sinh.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng, việc xây dựng những mục tiêu quy hoạch phát triển đến năm 2050, đưa ra các tiêu chí, làm dự án đô thị sinh thái, thành phố thông minh, thành phố đáng sống, triển khai đề án “xây dựng Đà Nẵng – thành phố môi trường” giai đoạn 2026 – 2030... chỉ là thay đổi ban đầu. Quy hoạch Đà Nẵng phải hướng đến tầm nhìn 100 năm, mà mục tiêu “chuyển đổi xanh” phải trở thành trọng yếu. Theo đó, thành phố cần lập rõ các bước quy hoạch giao thông, hạ tầng, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo; đặc biệt giảm phát thải đô thị.

Ông Trần Nam Hưng nhấn mạnh, vai trò các doanh nghiệp kiến thiết ở lĩnh vực chuyển đổi xanh và giảm phát thải rất quan trọng. Thành phố cần làm rõ trách nhiệm đồng hành cùng doanh nghiệp đạt các tiêu chuẩn quốc tế về chuyển đổi xanh; cùng cộng đồng bảo đảm tiêu chí “net-zero”, định hướng xây dựng các công trình “xanh”, chuyển đổi năng lượng “xanh” ở vùng đô thị; giảm thiểu phát thải trong sinh hoạt cư dân và trồng trọt chuyên canh ở vùng nông nghiệp, xử lý rác thải ô nhiễm trên đồng ruộng, đầu tư chế biến chuyên sâu nông sản tạo ra các nguồn năng lượng tiêu dùng mới…

Nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính là định hướng quan trọng của thành phố Đà Nẵng. Ảnh: T.B.N

Định hình đô thị giảm phát thải

Ông Trần Nam Hưng nhìn nhận, mâu thuẫn môi trường trong phát triển đô thị luôn là bài toán nan giải ở các thành phố như Đà Nẵng. Làm sao quy hoạch hài hòa những tiêu chí vành đai “xanh” từ vùng nông nghiệp bao quanh, và tăng hiệu quả dùng năng lượng tái tạo, giảm phát thải ở các công trình đô thị, chính là giải pháp Đà Nẵng phải hướng tới.

Theo đó, các nhà tư vấn nông nghiệp và môi trường đã đưa ra ba giải pháp quan trọng để Đà Nẵng trở thành một đô thị phát thải thấp.

Thứ nhất, thành phố phải tổ chức quy hoạch tốt các đô thị xen lẫn các vùng đất đầu tư nông nghiệp bền vững. Theo bà Lê Thị Minh Tâm, Chủ tịch Hội Nông dân Đà Nẵng, kế hoạch đến năm 2035 Đà Nẵng giảm 15% lượng phát thải khí nhà kính trong trồng trọt; từ năm 2050 phấn đấu 100% diện tích nông nghiệp áp dụng đúng các quy trình giảm phát thải là một mục tiêu lớn, nhưng có thể làm được. Hiện tại, Hội Nông dân đang tham gia vận động các vùng nông thôn Đà Nẵng tích cực triển khai định hướng này.

Thứ hai, xu thế phát triển các khu đô thị mới của Đà Nẵng phải ưu tiên dùng năng lượng tái tạo, giảm mạnh hiệu ứng nhà kính. Theo ông Trần Nam Hưng, cụ thể hóa mô hình “trạm điện xanh” trên các mái nhà hộ dân và doanh nghiệp, xây dựng các khung pháp lý giúp kiểm kê và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính vùng đô thị hóa sẽ làm thay đổi nhận thức của chính người dân địa phương.

Thứ ba, địa phương cần xác định rõ người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể cả quá trình chuyển đổi xanh, để tích cực có cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm phát thải; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, khích lệ hành vi tiêu dùng bền vững như phân loại rác tại nguồn, sử dụng phương tiện thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng. Đây là những giải pháp cụ thể để giúp nâng cao chất lượng sống cho người dân, tăng sức hấp dẫn của môi trường sống đô thị, và tạo nền tảng cho việc phát triển cộng đồng xã hội lâu dài.

Nông nghiệp xanh được xác định là mũi nhọn đầu tư sản xuất của Đà Nẵng. Ảnh: T.B.N

Một vấn đề khác trong định hướng giảm phát thải của Đà Nẵng, là tham gia vào những cộng đồng quốc tế, khu vực về bảo vệ môi trường. Câu chuyện này, thật ra đã có từ đầu, nhưng đến nay thực sự là tiêu chuẩn quốc tế hóa mà Đà Nẵng phải kiên định thực thi. Cùng quốc gia, hiện diện của thành phố Đà Nẵng ở các diễn đàn quốc tế, những hoạt động đầu tư bền vững vào môi trường sẽ giúp củng cố hình ảnh thành phố môi trường mà ngay từ đầu, địa phương đã thấy rõ.

Đến nay, yêu cầu thực tiễn đặt ra đối với thành phố Đà Nẵng mới là định hình rõ các không gian phát triển theo hướng bền vững. Trong đó, khu vực đô thị Đà Nẵng trước đây tiếp tục được phát triển gắn với các tiêu chí môi trường xanh - sạch, nâng cao chất lượng sống, đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng và an cư của người dân. Song song với đó, các khu vực sản xuất, nông nghiệp được quy hoạch theo hướng phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng một cộng đồng phát triển cân bằng và thích ứng với những thách thức trong tương lai.