92 doanh nghiệp được cấp hơn 511 triệu tấn CO2e, sàn carbon Việt Nam chuẩn bị giao dịch

Hoàn tất đăng ký hạn ngạch, chuẩn bị vận hành thị trường carbon

Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa hoàn tất việc đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2026 trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch và tín chỉ carbon. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm đưa thị trường carbon trong nước vào vận hành theo lộ trình đã được Chính phủ phê duyệt.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt tổng lượng hạn ngạch phát thải khí nhà kính phân bổ thí điểm cho các cơ sở thuộc những ngành phát thải trọng điểm. Tổng hạn ngạch được phân bổ trong giai đoạn đầu đạt hơn 511 triệu tấn CO2e, trong đó năm 2025 là 243 triệu tấn CO2e và năm 2026 là 268 triệu tấn CO2e.

Nguồn hạn ngạch này được phân bổ cho 92 doanh nghiệp thuộc ba lĩnh vực có lượng phát thải lớn gồm nhiệt điện, sắt thép và xi măng. Danh sách tham gia đợt đầu quy tụ nhiều doanh nghiệp quy mô lớn như Hòa Phát, Formosa, EVN, Điện lực Dầu khí, VICEM cùng một số đơn vị khác đã hoàn tất các thủ tục đăng ký tham gia hệ thống.

Ảnh minh họa

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp phải bảo đảm lượng phát thải nằm trong giới hạn hạn ngạch được cấp. Trường hợp phát thải vượt mức cho phép, doanh nghiệp có thể mua thêm hạn ngạch từ các đơn vị còn dư hoặc sử dụng tín chỉ carbon để bù đắp. Tuy nhiên, lượng tín chỉ carbon được sử dụng để bù trừ không vượt quá 30% tổng hạn ngạch được phân bổ.

Theo kế hoạch, đợt giao dịch đầu tiên của lượng hạn ngạch phát thải này sẽ bắt đầu từ ngày 29/6 và kéo dài đến ngày 24/12/2027.

Xây dựng hạ tầng giao dịch, hướng tới vận hành chính thức từ năm 2029

Để chuẩn bị cho việc vận hành sàn giao dịch carbon trong nước, Cục Biến đổi khí hậu vừa tổ chức lễ ký kết các biên bản phối hợp với các đơn vị liên quan. Tổng cộng có 6 biên bản được ký kết, gồm các thỏa thuận giữa Cục Biến đổi khí hậu với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cùng các thỏa thuận phối hợp giữa VSDC với VNX, HNX và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).

Theo cơ chế vận hành được quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và các tín chỉ carbon đủ điều kiện sẽ được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý. Các tài sản này được lưu ký tại VSDC và giao dịch trên hệ thống do HNX tổ chức vận hành. Hệ thống thanh toán được kết nối thông qua BIDV.

Lãnh đạo ngành môi trường đánh giá việc ký kết phối hợp là dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng thị trường carbon tại Việt Nam, góp phần hoàn thiện cơ chế vận hành, bảo đảm tính minh bạch, an toàn và hiệu quả cho thị trường.

Trong bối cảnh các cơ chế định giá carbon, thương mại xanh và các quy định điều chỉnh carbon xuyên biên giới ngày càng được mở rộng trên thế giới, việc phát triển thị trường carbon được xem là một trong những công cụ quan trọng giúp Việt Nam thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời hướng tới cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Theo lộ trình, thị trường carbon trong nước sẽ được vận hành thí điểm đến hết năm 2028 để tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và cơ chế quản lý. Trong thời gian này, các doanh nghiệp tham gia sẽ được miễn phí dịch vụ. Từ năm 2029, thị trường dự kiến bước sang giai đoạn vận hành chính thức.

Hạn ngạch phát thải khí nhà kính là lượng phát thải tối đa được phép trong một khoảng thời gian xác định, được quy đổi theo tấn CO2 hoặc tấn CO2 tương đương. Trong khi đó, tín chỉ carbon là loại tài sản có thể giao dịch, tương ứng với quyền phát thải hoặc lượng phát thải được cắt giảm tương đương một tấn CO2.