Lạc Sơn giữ hồn văn hóa trong nhịp sống mới

Xã Lạc Sơn duy trì các hoạt động văn nghệ độc đáo của đồng bào dân tộc Mường.

Sôi nổi đời sống văn hóa, thể thao

Ngay từ đầu năm, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao trên địa bàn xã diễn ra sôi nổi, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, rèn luyện sức khỏe của Nhân dân, tăng cường gắn kết cộng đồng. Xã đã tổ chức Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân; tham gia Giải bóng chuyền Lễ hội Tây Thiên và các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng, Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ. Đặc biệt, Đại hội Thể dục thể thao xã Lạc Sơn lần thứ I năm 2026 được tổ chức thành công, thu hút trên 600 vận động viên tham gia, thúc đẩy phong trào rèn luyện thể dục thể thao trong các khu dân cư.

Gắn thể thao với bảo tồn văn hóa truyền thống, Câu lạc bộ (CLB) bắn nỏ Đình Cổi là một mô hình tiêu biểu. Thành lập năm 2022, CLB hiện có 18 thành viên. Qua những buổi luyện tập, môn bắn nỏ truyền thống không chỉ được duy trì mà còn trở thành điểm hẹn giao lưu, rèn luyện và gắn kết các thế hệ. Ông Bùi Văn Choi, thành viên cao tuổi trong CLB chia sẻ: “Bắn nỏ trước hết là để rèn luyện sức khỏe, nhưng với chúng tôi, quan trọng hơn là giữ lại nét văn hóa của cha ông. Mỗi buổi tập, người lớn tuổi hướng dẫn thanh niên, cùng nhau trao đổi kỹ thuật, từ đó lớp trẻ hiểu và thêm yêu môn thể thao truyền thống của dân tộc mình”.

Từ mô hình này, Lạc Sơn định hướng đưa bắn nỏ trở thành một nội dung trong các hoạt động văn hóa - du lịch; tổ chức giao lưu, trình diễn, thi đấu nhằm tạo thêm sức hấp dẫn cho các sự kiện của địa phương. Đồng thời, khuyến khích các khu dân cư thành lập các đội, nhóm bắn nỏ, từng bước mở rộng phong trào, để bắn nỏ vừa là môn thể thao rèn luyện sức khỏe, vừa trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng.

Giữ hồn văn hóa Mường

Lạc Sơn là vùng đất giàu truyền thống văn hóa của đồng bào Mường. Vì vậy, cùng với phát triển kinh tế - xã hội, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống luôn được địa phương quan tâm. Công tác quản lý nhà nước đối với các lễ hội, di tích lịch sử - văn hóa được tăng cường, bảo đảm các hoạt động diễn ra trang trọng, an toàn, tiết kiệm, đúng quy định. Nhiều lễ hội, hoạt động tín ngưỡng truyền thống được tổ chức, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách. Tiêu biểu là Lễ hội truyền thống Đình Cổi năm 2026 cùng các hoạt động tại Khu di tích Đền Mẫu ở phố Lâm Hóa 1, Đền Cây Đa ở phố Nghĩa Dân, Đền Cây Si ở phố Mường Vôi, Đền Trường Khạ ở phố Chiềng Trào, lễ dâng hương Đền Mẫu Thượng và nhiều hoạt động văn hóa tâm linh khác.

Mỗi di tích, lễ hội không chỉ là một địa chỉ văn hóa, tín ngưỡng mà còn lưu giữ những câu chuyện, phong tục, tập quán và ký ức cộng đồng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Việc tổ chức lễ hội trang trọng, an toàn, tiết kiệm vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân, vừa góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp niềm tự hào về quê hương, dân tộc.

Một dấu ấn đặc biệt trong công tác bảo tồn văn hóa của Lạc Sơn là Lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Hát Thường Rang, Bộ Mẹng của người Mường”. Đây là sự ghi nhận có ý nghĩa đối với giá trị văn hóa độc đáo được cộng đồng người Mường gìn giữ qua nhiều thế hệ. Việc di sản được ghi danh tạo thêm động lực để địa phương, các nghệ nhân và cộng đồng tiếp tục bảo tồn, truyền dạy, đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Để văn hóa trở thành sức mạnh mềm

Chủ tịch UBND xã Lạc Sơn Bùi Văn Khánh nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực nội sinh cho sự phát triển. Lạc Sơn sẽ tiếp tục bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể; đồng thời từng bước đưa các giá trị đặc trưng như hát Thường Rang, Bộ Mẹng, cồng chiêng, bắn nỏ và các lễ hội truyền thống gắn với hoạt động văn hóa - du lịch. Qua đó, vừa giữ gìn bản sắc, vừa tạo thêm những sản phẩm đặc trưng, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương và nâng cao đời sống Nhân dân”.

Để làm được điều này, Lạc Sơn không chỉ làm tốt công tác bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể mà còn phát huy vai trò của nghệ nhân, câu lạc bộ, đội văn nghệ quần chúng; khuyến khích thế hệ trẻ tham gia học tập, thực hành và truyền dạy các giá trị truyền thống. Cùng với đó, khai thác hợp lý các giá trị văn hóa, di tích, lễ hội và những môn thể thao dân gian để phục vụ phát triển du lịch, tạo sức hấp dẫn cho các điểm đến.

Giữa quá trình đô thị hóa và hội nhập, giữ gìn bản sắc không có nghĩa là khép mình trong những giá trị cũ, mà biết kế thừa, làm mới và phát huy những giá trị tốt đẹp để thích ứng với cuộc sống hôm nay. Ở Lạc Sơn, văn hóa đang hiện diện trong từng khu dân cư, từng gia đình. Đó chính là nền tảng để xây dựng một cộng đồng đoàn kết, giàu bản sắc, đồng thời tạo thêm động lực để Lạc Sơn phát triển năng động mà vẫn giữ được “hồn cốt” riêng của vùng đất Mường.