Lãi suất chưa 'hạ nhiệt', doanh nghiệp 'đau đầu' bài toán vốn cuối năm

Chi phí vốn trở thành biến số quan trọng

Hiện có hơn 20 ngân hàng đã công bố lãi suất cho vay bình quân tháng 8, trong đó nhiều ngân hàng ghi nhận lãi suất tăng so với tháng 7. Trong đó, Techcombank công bố lãi suất cho vay bình quân tháng 8 ở mức 11,2%/năm, tăng 0,58%/năm so với tháng trước nữa.

Lãi suất cho vay tháng 8 đang cao hơn so với tháng 7-2026. Ảnh minh họa

Hàng loạt ngân hàng cũng ghi nhận lãi suất cho vay bình quân vượt ngưỡng 10%/năm gồm: OCB 10,94%/năm, BVBank 10,8%/năm, Viet A Bank 10,76%/năm, Vikki Bank 10,51%/năm, BaoViet Bank 10,5%/năm, TPBank 10,47%/năm, HDBank 10,4%/năm, PVcomBank 10,25%/năm, LPBank 10,19%/năm. Đáng chú ý, lãi suất cho vay bình quân của LPBank lần đầu vượt 10%/năm trong nhiều tháng qua.

Khi mặt bằng lãi suất chưa “hạ nhiệt”, chi phí vốn trở thành yếu tố doanh nghiệp phải tính toán kỹ trước mỗi quyết định đầu tư và mở rộng hoạt động. Không chỉ chi phí lãi vay trực tiếp tăng, việc duy trì một khoản vay trong thời gian dài còn ảnh hưởng đến dòng tiền, khả năng tích lũy vốn và hiệu quả của các dự án đầu tư.

Thực tế, lãi suất cho vay không áp dụng đồng nhất cho mọi doanh nghiệp. Mức lãi suất cụ thể phụ thuộc vào năng lực tài chính, mức độ rủi ro, tài sản bảo đảm, thời hạn vay và các điều kiện của từng khoản tín dụng. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất bình quân tăng cho thấy chi phí tiếp cận vốn đang là yếu tố cần được doanh nghiệp tính toán thận trọng hơn.

Ông Lê Đình Chung, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn và Phát triển Bất động sản SGO Homes, Phó Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu và Đánh giá thị trường Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, mỗi phần trăm chi phí lãi vay đều có tác động đáng kể đến chi phí của doanh nghiệp. Theo ông Chung, trong ngắn hạn, việc tiếp cận vốn của doanh nghiệp nói chung, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, tương đối khó khăn trong điều kiện chi phí lãi vay cao.

Từ góc độ này, vấn đề không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp có vay được vốn hay không, mà còn là chi phí của khoản vốn đó có phù hợp với hiệu quả hoạt động hay không. Khi lãi suất tăng, những phương án đầu tư có thời gian thu hồi vốn dài hoặc biên lợi nhuận thấp sẽ phải được cân nhắc kỹ hơn.

Đối với doanh nghiệp đang có dư nợ, mặt bằng lãi suất cao cũng tạo thêm yêu cầu kiểm soát dòng tiền. Các khoản vay trung và dài hạn cần được tính toán lại về thời hạn, khả năng trả nợ và dòng tiền tạo ra từ hoạt động kinh doanh. Với doanh nghiệp chuẩn bị mở rộng sản xuất hoặc đầu tư mới, chi phí vốn cần được đưa vào ngay từ bước xây dựng phương án thay vì chỉ tính toán sau khi đã quyết định đầu tư.

Đa dạng nguồn vốn, giảm áp lực lãi vay

Trong những tháng cuối năm, nhu cầu vốn của nền kinh tế thường tăng, trong khi hệ thống ngân hàng cũng phải cân đối giữa huy động và tín dụng. Một số phân tích gần đây cho rằng dư địa giảm lãi suất không còn nhiều trong ngắn hạn, trong bối cảnh áp lực lạm phát và nhu cầu vốn cho đầu tư vẫn ở mức cao. Điều này đặt doanh nghiệp trước một yêu cầu khác: Thay vì chỉ chờ mặt bằng lãi suất giảm, cần chủ động tính toán lại cấu trúc nguồn vốn.

Hoạt động sản xuất tại Cụm công nghiệp Dương Liễu. Ảnh: Minh Tâm

Ông Nguyễn Anh Quê, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tư và Phát triển G6 (G6 Group) đưa ra nhận định, doanh nghiệp cần đa dạng hóa nguồn vốn, không nên chỉ trông chờ vào vốn chủ sở hữu hoặc tín dụng ngân hàng. Theo ông Quê, có thể nghiên cứu thêm các kênh huy động từ khách hàng, nhà đầu tư và các nguồn vốn khác, nhưng phải đi kèm cơ chế kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm vốn được sử dụng đúng mục đích và thực hiện đầy đủ các cam kết.

Tuy nhiên, đa dạng hóa nguồn vốn không đồng nghĩa với huy động vốn bằng mọi giá. Mỗi nguồn vốn đều có chi phí, điều kiện và yêu cầu quản lý riêng. Doanh nghiệp cần đánh giá khả năng đáp ứng nghĩa vụ tài chính, thời hạn sử dụng vốn và mức độ phù hợp giữa nguồn vốn với mục đích đầu tư.

Đối với vốn vay ngân hàng, yếu tố quan trọng là sử dụng vốn đúng mục đích và bảo đảm dòng tiền trả nợ. Với vốn từ nhà đầu tư hoặc đối tác, doanh nghiệp cần minh bạch thông tin, xác lập rõ quyền và nghĩa vụ của các bên. Việc mở rộng nguồn vốn vì thế phải đi cùng với nâng cao năng lực quản trị và minh bạch tài chính.

Trong khi đó, ở góc độ ngân hàng, khả năng giảm lãi suất cũng chịu tác động từ chi phí huy động vốn và nhu cầu tín dụng của nền kinh tế. Số liệu tháng 8-2026 cho thấy lãi suất huy động tại nhiều kỳ hạn đã tăng so với tháng trước, trong khi tín dụng tiếp tục tăng, tạo sức ép nhất định lên cân đối nguồn vốn của các ngân hàng.

Bởi vậy, mặt bằng lãi suất trong thời gian tới sẽ tiếp tục phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lạm phát, tỷ giá, thanh khoản hệ thống, tốc độ tăng trưởng tín dụng và nhu cầu vốn của nền kinh tế. Một số dự báo gần đây cho rằng lãi suất khó giảm rõ nét trong ngắn hạn và khả năng hạ nhiệt rõ hơn có thể phải chờ sang năm 2027.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “có vốn là đầu tư” sang tính toán đầy đủ hiệu quả của đồng vốn. Một phương án đầu tư chỉ thực sự phù hợp khi lợi nhuận kỳ vọng đủ bù đắp chi phí vốn và các rủi ro có thể phát sinh.

Lãi suất trở thành một biến số quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp, từ quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất đến quản lý dòng tiền. Khi mặt bằng lãi suất chưa có dấu hiệu giảm, việc cơ cấu nguồn vốn hợp lý, lựa chọn thời điểm đầu tư phù hợp và kiểm soát hiệu quả sử dụng vốn sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước áp lực chi phí.