Lâm Đồng: Kết nối vùng nguyên liệu, gỡ nút thắt sau thu hoạch
Quy mô sản xuất lớn tạo lợi thế cho nông sản Lâm Đồng, nhưng sự phân tán của vùng trồng, hạn chế về bảo quản và kết nối vận chuyển vẫn ảnh hưởng đến hiệu quả chuỗi cung ứng. Tỉnh đang xây dựng đề án phát triển vùng chuyên canh, đồng thời rà soát nhu cầu sơ chế, đóng gói, kho lạnh để gắn sản xuất với thị trường.

Nhiều ngành hàng của tỉnh Lâm Đồng tiếp tục giữ vị thế quan trọng như cà phê, rau, hoa, sầu riêng, hồ tiêu và thanh long
Sản lượng lớn đặt ra yêu cầu tổ chức chuỗi
Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, tổng diện tích gieo trồng năm 2026 đạt trên 1,049 triệu ha; giá trị sản xuất bình quân ước đạt 207 triệu đồng/ha. Cà phê, rau, hoa, sầu riêng, hồ tiêu và thanh long tiếp tục là những ngành hàng quan trọng.
Trong đó, cà phê có diện tích khoảng 335.178 ha, sản lượng ước hơn 1,089 triệu tấn. Rau các loại đạt khoảng 96.600 ha, sản lượng hơn 3 triệu tấn. Diện tích cây ăn quả đạt 111.909 ha, sản lượng ước 1,35 triệu tấn; riêng sầu riêng khoảng 363.500 tấn, thanh long khoảng 577.570 tấn.
Quy mô ấy đặt ra nhu cầu lớn về thu mua, phân loại, sơ chế, bảo quản và vận chuyển. Mỗi ngành hàng có đặc điểm thu hoạch, yêu cầu chất lượng và thị trường khác nhau, đòi hỏi cách tổ chức dịch vụ phù hợp.
Với rau, hoa và trái cây tươi, năng lực bảo quản sau thu hoạch có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì chất lượng. Trong khi đó, việc tập hợp sản lượng, bố trí lịch giao nhận và kết nối cơ sở chế biến cần được chuẩn bị từ vùng sản xuất.
Vì vậy, phát triển logistics nông sản - gồm các khâu tổ chức lưu chuyển, bảo quản và phân phối - cần bắt đầu từ thông tin mùa vụ và khả năng cung ứng, thay vì chỉ đầu tư kho bãi, phương tiện vận tải.
Xây dựng vùng chuyên canh gắn với đầu mối thu mua
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã phối hợp với đơn vị tư vấn tham mưu xây dựng Đề án phát triển các vùng sản xuất chuyên canh tập trung, ứng dụng công nghệ cao, sinh thái giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo báo cáo, đề án đã được trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt trong tháng 11/2026. Đây là nội dung đang chờ quyết định, làm cơ sở triển khai các nhiệm vụ tiếp theo.
Định hướng của đề án là xác định quy mô, sản lượng vùng nguyên liệu theo từng ngành hàng; kết nối giao thông nội đồng với cơ sở sơ chế, chế biến và các đầu mối logistics. Việc làm rõ nhu cầu từng vùng cũng tạo căn cứ để thu hút đầu tư, hạn chế bố trí cơ sở dịch vụ tách rời nguồn cung.
Theo số liệu được báo cáo, các chuỗi liên kết ổn định hiện được duy trì trên khoảng 85.000 ha, với sản lượng 920.000 tấn/năm. Toàn lĩnh vực có 945 hợp tác xã, 1.290 tổ hợp tác, 1.654 trang trại và 7 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao; 2.072 sản phẩm đã được kết nối trên sàn thương mại điện tử.
Đây là nền tảng để tập hợp nguồn hàng và tổ chức tiêu thụ. Tuy nhiên, hiệu quả liên kết còn phụ thuộc vào khả năng thống nhất chất lượng, lịch thu hoạch, khối lượng giao nhận và trách nhiệm của các bên.
Củng cố dữ liệu và quản lý vùng trồng
Cùng với tổ chức vùng nguyên liệu, Lâm Đồng chú trọng quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và thông tin truy xuất.
Theo báo cáo, toàn tỉnh có 1.640 mã số vùng trồng, tổng diện tích 54.550,7 ha, cùng 549 mã số cơ sở đóng gói. Trong đó, 1.094 mã số vùng trồng, tương ứng 48.016,96 ha, đã được nước nhập khẩu phê duyệt.
Trong tháng 10 và 11/2026, Chi cục phối hợp với các xã, phường tổ chức 27 lớp tập huấn về thiết lập, cấp và quản lý mã số vùng trồng cho cán bộ cơ sở, người dân. Nội dung hướng dẫn gắn với ghi chép nhật ký, tuân thủ quy trình và duy trì điều kiện của vùng sản xuất.
Mã số là công cụ quản lý, nhận diện vùng trồng và cơ sở đóng gói; giá trị sử dụng phụ thuộc vào việc duy trì điều kiện, cập nhật thông tin và đáp ứng yêu cầu của từng thị trường.
Tuy nhiên, Chi cục đánh giá dữ liệu về sản lượng, mùa vụ, truy xuất và việc duy trì mã số còn chưa được cập nhật thường xuyên. Hạn chế này ảnh hưởng đến cả quản lý sản xuất lẫn khả năng lập kế hoạch thu mua, bảo quản và vận chuyển.
Đầu tư đúng nhu cầu, giảm đứt đoạn sau thu hoạch
Bên cạnh dữ liệu, những điểm nghẽn về tổ chức sản xuất và hạ tầng vẫn cần được giải quyết. Một số vùng còn phân tán, hộ nhỏ lẻ chiếm tỷ lệ lớn; liên kết giữa người trồng, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa chặt chẽ, gây khó khăn khi tập hợp nguồn hàng.
Năng lực sơ chế, bảo quản và chế biến chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, nhất là đối với sản phẩm tươi. Giao thông nội đồng, điện và thủy lợi tại một số vùng nguyên liệu cũng chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến tiếp cận, tập kết và vận chuyển.
Trong thời gian tới, Chi cục sẽ tham mưu triển khai đề án vùng chuyên canh sau khi được phê duyệt; tăng cường hướng dẫn, kiểm tra vùng trồng và cơ sở đóng gói; đẩy mạnh cập nhật dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc.
Ngành chuyên môn đồng thời hướng dẫn quy trình thu hoạch, phân loại, sơ chế và bảo quản phù hợp từng loại nông sản. Việc phối hợp với địa phương, doanh nghiệp để rà soát nhu cầu cơ sở đóng gói, kho lạnh và hạ tầng vùng nguyên liệu được xác định là nhiệm vụ cần thiết.
Đầu tư cần dựa trên sản lượng có thể tập hợp, mùa vụ, yêu cầu chất lượng và khả năng vận hành. Khi vùng trồng cung cấp thông tin sát thực tế, hợp tác xã tổ chức nguồn hàng và doanh nghiệp chủ động thu mua, các cơ sở bảo quản, chế biến mới có điều kiện hoạt động hiệu quả.
Lợi thế sản lượng của Lâm Đồng chỉ được chuyển thành giá trị khi nông sản giữ được chất lượng và đến thị trường đúng yêu cầu. Kết nối vùng nguyên liệu với dịch vụ sau thu hoạch vì thế là công việc cần thực hiện đồng thời từ quy hoạch, dữ liệu đến liên kết sản xuất và đầu tư hạ tầng.

