Làm rõ căn cứ pháp lý quy định áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc về quy hoạch, đầu tư

Trình bày Tờ trình dự án Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang đã được tổ chức thi công xây dựng trước khi hoàn thiện thủ tục theo quy định của pháp luật.

Điều kiện áp dụng là thuộc danh mục các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025; là các dự án, công trình có liên quan phục vụ trực tiếp Hội nghị cấp cao APEC 2027; được tổ chức triển khai thi công xây dựng trong khoảng thời gian từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày trình bày Tờ trình dự án Nghị quyết. Ảnh: Phạm Thắng

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo Nghị quyết tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, đổ thải chất thải xây dựng; khai thác, thu hồi khoáng sản; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), đầu tư kinh doanh; sử dụng đất đai; tổ chức thi công xây dựng công trình; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán khối lượng công trình.

Đối với những vướng mắc nêu trên, dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế đặc thù để xử lý theo hướng:

Một là, các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027; đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Lâm Hiển

Hai là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận kết quả đã thực hiện.

Ba là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này như: điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Bốn là, đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù như: được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.

Năm là, đối với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.

Nghiên cứu quy định cụ thể danh mục dự án và cơ chế, chính sách được áp dụng

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ phạm vi, đối tượng áp dụng; xác định cụ thể số lượng dự án, tiêu chí lựa chọn, căn cứ xác định mốc thời gian từ tháng 3/2025 đến ngày 18/5/2026 và các thủ tục pháp lý chưa được hoàn thiện. Trường hợp cần thiết, đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể danh mục dự án và cơ chế, chính sách được áp dụng trong Nghị quyết để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng và tránh mở rộng phạm vi điều chỉnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết. Ảnh: Hồ Long

Về xử lý vướng mắc đối với các dự án, công trình thi công xây dựng khi chưa hoàn thiện thủ tục về đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, đầu tư (Điều 6, Điều 7 và Điều 8), Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục tổ chức thi công xây dựng nếu các hạng mục hoặc bộ phận công trình đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025.

Đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu làm rõ căn cứ pháp lý của việc dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt cho các trường hợp này để thống nhất với quy định về dự án đầu tư công đặc biệt theo Luật Đầu tư công và thủ tục đầu tư đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư.

Bên cạnh đó, cũng cần nghiên cứu, đánh giá tác động của các cơ chế đặc thù như quy định tiến độ tính từ ngày bàn giao mặt bằng hay việc không phải gửi văn bản thông báo khởi công để đảm bảo sự đồng bộ với pháp luật hiện hành và hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Cùng với đó, đề nghị rà soát, làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền và trình tự thực hiện đối với việc phân cấp cho UBND tỉnh An Giang trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là thẩm quyền chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc tế đối với công trình sử dụng công nghệ mới chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam.

Đồng thời, nghiên cứu quy định chuyển tiếp đối với các công trình đã triển khai. Bên cạnh đó, cần rà soát quy định về kiểm tra nghiệm thu để tránh trùng lặp và đánh giá kỹ việc phân cấp cho địa phương thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, thành lập Hội đồng kiểm tra nghiệm thu hoặc giao cơ quan chuyên môn kiểm tra công tác nghiệm thu thay cho Hội đồng kiểm tra nhà nước, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Xây dựng, thẩm quyền của Chính phủ và yêu cầu kiểm soát chất lượng, an toàn công trình.