Toàn cảnh 2 xã được chọn thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa'

Sau khi hoàn tất việc sắp xếp đơn vị hành chính, Hà Nội lựa chọn Thư Lâm và Phúc Thịnh là hai xã để thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Theo đề án của UBND TP Hà Nội, Thư Lâm và Phúc Thịnh được lựa chọn triển khai đồng thời nhờ đáp ứng nhiều tiêu chí về tổ chức không gian phát triển. Hai địa phương vẫn còn nhiều dư địa, có vị trí tương đối độc lập, thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính, tạo điều kiện để định hướng xây dựng đô thị xanh và phát triển bền vững.

Xã Thư Lâm và Phúc Thịnh có tổng diện tích 86,53 km2, với tổng dân số khoảng 198.000 người. Nền tảng kinh tế - xã hội của hai địa phương tương đối đồng đều, thu nhập bình quân khoảng 90 triệu đồng một người mỗi năm. Đồ họa: Viết Huy.

Xã Thư Lâm có diện tích tự nhiên 43,84 km2 với khoảng 102.800 dân. Địa phương có vị trí tiếp giáp xã Sóc Sơn và xã Đa Phúc ở phía Bắc, xã Phúc Thịnh ở phía Tây, còn phía Đông giáp phường Phù Khê cùng hai xã Văn Môn và Tam Giang thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Xã Thư Lâm hiện còn khoảng 1.276 ha được đầu tư phát triển và hơn 600 ha chưa có dự án, tập trung dọc sông Cà Lồ và khu vực giáp tỉnh Bắc Ninh. Phần lớn diện tích được quy hoạch cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật, tạo nền tảng phát triển không gian sinh thái và các công trình công cộng.

Hiện nay, xã Thư Lâm được hưởng lợi từ mạng lưới hạ tầng giao thông trọng điểm gồm cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng và tuyến Vành đai 3 mở rộng. Những dự án này được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng và thúc đẩy quá trình phát triển của địa phương.

Liên quan hạ tầng giao thông, khi cầu Tứ Liên cùng các tuyến đường kết nối hoàn thành, thời gian di chuyển từ địa phương đến trung tâm Thủ đô dự kiến được rút ngắn, qua đó nâng cao năng lực liên kết vùng và tạo thêm động lực phát triển cho địa phương.

Mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" tại Thư Lâm được triển khai theo định hướng đổi mới phương thức quản trị ở cấp cơ sở. Thay vì chỉ thực hiện chức năng quản lý, chính quyền hướng tới vai trò kiến tạo, dẫn dắt phát triển; xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm và coi sự hài lòng của người dân là thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy.

Thư Lâm hiện duy trì mạng lưới 7 trạm y tế tại các khu vực Đông Anh, Việt Hùng, Uy Nỗ, Xuân Nộn, Liên Hà, Vân Hà và Thụy Lâm. Các cơ sở này bảo đảm cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh ban đầu, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đáp ứng nhu cầu của hơn 100.000 người dân trên địa bàn.

Cụm Trường Tiểu học Đông Anh, THCS Thư Lâm và THPT Đông Anh (tổ 9, xã Thư Lâm) được quy hoạch đồng bộ, phản ánh sự quan tâm của địa phương đối với giáo dục. Hiện 100% cơ sở giáo dục tại xã Thư Lâm đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất mức độ 1 và 18/19 trường công lập được công nhận đạt chuẩn quốc gia.

Công nghiệp - xây dựng hiện chiếm 53% cơ cấu kinh tế của xã Thư Lâm, giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương. Trong đó, các làng nghề mộc truyền thống tại Vân Hà và Liên Hà tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân, đồng thời góp phần gìn giữ và phát huy giá trị các làng nghề truyền thống.

Trong định hướng phát triển, Thư Lâm chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử. Di tích đền Sái đang được quy hoạch theo hướng phát triển du lịch văn hóa, góp phần khai thác hiệu quả giá trị di sản.

Hệ thống di sản văn hóa phi vật thể, nổi bật là nghệ thuật múa rối nước Đào Thục được xem là một trong những lợi thế để Thư Lâm phát triển văn hóa. Địa phương duy trì và phát huy các phường rối nước truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng, qua đó gìn giữ bản sắc văn hóa, đa dạng hóa sản phẩm du lịch và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Xã Phúc Thịnh có diện tích tự nhiên 42,69 km2 với gần 96.000 dân. Địa phương đã hình thành khoảng 1.203 ha thôn làng, khu dân cư, cụm công nghiệp và khu tái định cư; đồng thời còn khoảng 3.065 ha đang được đầu tư phát triển và gần 459 ha đất chưa có dự án. Quỹ đất này chủ yếu phân bố ven đầm Vân Trì và phía bắc đường Vành đai 3, được quy hoạch cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật.

Địa phương có vị trí thuận lợi khi tiếp giáp sông Hồng, gần cầu Nhật Tân, cầu Thăng Long và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Đồng thời, Phúc Thịnh nằm trên hành lang phát triển của trục động lực kinh tế Nhật Tân - Nội Bài, hưởng lợi trong kết nối và phát triển kinh tế.

Theo quy hoạch, Phúc Thịnh được định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, logistics và công nghệ cao gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Quy hoạch phân khu đô thị được phủ kín trên toàn địa bàn, tạo nền tảng thu hút đầu tư và phát triển các dự án lớn.

Các hạng mục cải tạo, nâng cấp tuyến đường Nguyên Khê giao Lê Hữu Tựu và Quốc lộ 3 đang được triển khai. Các hạng mục này góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông kết nối giữa các khu dân cư, khu công nghiệp và các tuyến giao thông chính trên địa bàn.

Trường THPT Phúc Thịnh là một trong những công trình giáo dục được đầu tư đồng bộ trên địa bàn, góp phần hoàn thiện hệ thống trường lớp của địa phương. Công trình mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập cho học sinh, đồng thời giảm áp lực kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trong bối cảnh dân số ngày càng tăng.

Xã Phúc Thịnh hiện có gần 1.600 doanh nghiệp và hơn 2.200 hộ kinh doanh đang hoạt động. Hai cụm công nghiệp Nguyên Khê và Đông Anh rộng khoảng 96 ha là nơi tập trung các doanh nghiệp cơ khí, vật liệu xây dựng, góp phần tạo việc làm ổn định cho người lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Sản xuất nông nghiệp vẫn được duy trì tại các khu vực chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất, với các mô hình trồng rau màu và hoa. Hiện lĩnh vực nông nghiệp chiếm khoảng 4% cơ cấu kinh tế, đóng vai trò hỗ trợ sinh kế và cung ứng nông sản cho thị trường.