Lan tỏa giá trị cây quế từ lễ hội vùng cao Trà My

Cây quế được lồng ghép trong các lễ hội văn hóa ở vùng cao Trà My. Ảnh: PHAN VINH

Cải thiện phương thức sản xuất

Ông Trần Ngọc Giang (thôn 1, xã Trà Giáp) thường xuyên có mặt tại vườn quế rộng hơn 2ha. Vườn quế của ông, nay đã sáu năm tuổi, sinh trưởng ổn định với tán lá đều, thân thẳng, được địa phương đánh giá là mô hình chăm sóc bài bản.

Để chuẩn bị cho hội thi Vườn quế đẹp thuộc Lễ hội Văn hóa các dân tộc xã Trà Giáp lần thứ I, dự kiến diễn ra vào tháng 5 tới, ông Giang đang tỉ mỉ phát cỏ, dọn dẹp và chỉnh trang từng lối đi, từng gốc cây trong vườn.

Ông Giang chia sẻ: "Trước đây, tôi trồng quế chỉ để bán. Nhưng khi địa phương tổ chức hội thi, tôi nhận thấy đây là dịp để nhìn nhận lại phương thức canh tác của mình. Một vườn quế đẹp không chỉ thể hiện hiệu quả sản xuất mà còn là minh chứng cho công sức chăm sóc của gia đình qua nhiều năm. Tôi rất hạnh phúc khi có người đến tham quan, hỏi chuyện và được giới thiệu về cây quế của mình."

Những câu chuyện như của ông Giang cho thấy, cách tổ chức lễ hội tại Trà Giáp đang nhấn mạnh vai trò của cây quế trong không gian sản xuất cộng đồng.

Lễ hội Văn hóa các dân tộc xã Trà Giáp lần thứ I được thiết kế như một chuỗi hoạt động tổng hợp, bao gồm trình diễn văn hóa truyền thống, cồng chiêng, giới thiệu trang phục dân tộc, trưng bày sản phẩm OCOP và sản vật địa phương. Xuyên suốt các hoạt động, câu chuyện về cây quế được lồng ghép, tạo nên một mạch nội dung thống nhất và giàu bản sắc.

Đối với người dân các xã vùng cao Trà My, cây quế gắn với sinh kế và văn hóa đời sống. Ảnh: THIỆN TÙNG

Ông Phùng Văn Nam, Chủ tịch UBND xã Trà Giáp, cho biết điểm nhấn của lễ hội là hội thi Vườn quế đẹp, được tổ chức trực tiếp tại các vườn hộ dân trên địa bàn. Cách tổ chức này, trải rộng khắp vùng nguyên liệu, tạo điều kiện để người tham gia tiếp cận trực tiếp quá trình chăm sóc và sinh trưởng của cây quế. Mỗi vườn quế từ đó trở thành không gian tự sự, nơi người dân chia sẻ câu chuyện về cách họ gìn giữ giống, chăm sóc cây, bảo vệ đất và duy trì sản xuất bền vững.

"Lễ hội được địa phương tổ chức nhằm tạo không gian sinh hoạt văn hóa cho đồng bào, đồng thời giới thiệu rõ hơn vai trò của cây quế trong đời sống. Hội thi Vườn quế đẹp được lồng ghép vào chương trình để tạo cơ hội cho người dân trực tiếp tham gia và giới thiệu sản phẩm của mình. Qua đó, giá trị của cây quế được nhìn nhận từ chính quá trình chăm sóc và gìn giữ vùng nguyên liệu", ông Nam nhấn mạnh.

Với cách tổ chức này, cây quế trở thành trục kết nối giữa sản xuất, văn hóa và quảng bá hình ảnh địa phương. Đặt trong không gian sống cộng đồng, giá trị quế Trà Giáp được nhìn nhận rõ nét hơn, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển du lịch nông nghiệp vùng cao.

Mở rộng không gian lan tỏa

Tại nhiều địa phương vùng cao Trà My, cụ thể là các xã thuộc hai huyện Bắc Trà My và Nam Trà My (tỉnh Quảng Nam cũ), cách tiếp cận cũng đang mở rộng theo nhiều hướng nhằm nâng cao giá trị cây quế, gắn liền với văn hóa và sinh kế bền vững.

Tại xã Trà Leng, chính quyền địa phương lựa chọn hướng đi hợp tác với các đơn vị nghiên cứu, đào tạo để gia tăng chiều sâu nội dung. Theo đó, đầu tháng 7/2026, UBND xã Trà Leng sẽ phối hợp Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng tổ chức Lễ hội quế Trà Leng. Hoạt động sẽ tập trung giới thiệu giá trị cây quế trong mối quan hệ với môi trường sinh thái, tri thức bản địa và đời sống cộng đồng, giúp người tham gia nhận thức sâu sắc hơn về vai trò của cây quế trong hệ sinh thái vùng cao.

Ông Châu Minh Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Trà Leng, cho biết: "Việc phối hợp với Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng giúp địa phương tiếp cận thêm nguồn lực chuyên môn. Chúng tôi mong muốn giới thiệu đầy đủ hơn tri thức bản địa và cách người dân gắn bó với cây quế trong đời sống. Khi những giá trị này được nhìn nhận đúng mức, cây quế sẽ có thêm điều kiện để phát triển bền vững, gắn với du lịch và sinh kế lâu dài."

Xã Trà Vân đón nhận Bằng công nhận Cây di sản Việt Nam đối với cây quế Nóc Ông Ní trong dịp Lễ hội sắc màu Trà Vân được tổ chức vào đầu tháng 3/2026. Ảnh: UBND xã Trà Vân

Riêng tại xã Trà Vân, Lễ hội quế Trà My 2026 với chủ đề "Tinh hoa đại ngàn - Linh hồn quế Trà My" dự kiến diễn ra vào tháng 8/2026. Lễ hội sẽ có nhiều không gian chức năng như khu trung tâm cây quế, sân khấu tái hiện lịch sử phát triển, làng trải nghiệm, khu thổ cẩm, ẩm thực và lưu trú sinh thái. Tại đây, cây quế được đặt trong một mạch tự sự sâu rộng hơn, gắn liền với tín ngưỡng, tập quán sản xuất và đời sống của cộng đồng cư dân bản địa.

"Lễ hội được xây dựng với mong muốn tôn vinh cây quế như một giá trị cốt lõi của vùng đất, đồng thời tạo không gian để người dân, du khách và các đơn vị sản xuất gặp gỡ, trao đổi. Thông qua các hoạt động trải nghiệm và trưng bày, chúng tôi kỳ vọng hình ảnh quế Trà My sẽ được giới thiệu sinh động, gắn với đời sống của đồng bào", Chủ tịch UBND xã Trà Vân Nguyễn Tấn Thành chia sẻ.

[VIDEO] - Phát huy giá trị cây quế dựa vào lễ hội văn hóa vùng cao ở Trà My: