Lãnh đạo TPHCM chỉ đạo 'nóng' loạt dự án hạ tầng

Nút giao thông An Phú (phường Bình Trưng) là dự án hạ tầng trọng điểm giải quyết ùn tắc giao thông cho khu Đông TPHCM. Ảnh: Hồng Phúc.

Giải phóng mặt bằng là “điểm nghẽn” kinh niên

Tại nút giao An Phú (phường Bình Trưng) - một trong những công trình giao thông lớn nhất khu Đông TPHCM, có tổng vốn hơn 3.400 tỷ đồng, đến nay, đã có nhiều hạng mục đưa vào sử dụng. Cụ thể, hầm chui hướng Mai Chí Thọ – cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây và chiều ngược lại đã thông xe đầu năm 2026; cầu N2 cũng đưa vào khai thác từ cuối năm 2025; các cầu Bà Dạt, Giồng Ông Tố cơ bản hoàn thành.

Ghi nhận của PV Báo Đại đoàn kết, hiện các nhánh còn lại của dự án này đang tăng tốc thi công. Riêng nhánh N1.2 có nguy cơ chậm tiến độ do chưa được bàn giao đủ mặt bằng, hiện trạng công trường án binh bất động (tại những đoạn chưa bàn giao mặt bằng) từ những tháng cuối năm 2025. Đáng chú ý, “điểm nghẽn” lớn nhất của dự án này là hơn 22.000 m² đất thuộc khu đô thị An Phú, ảnh hưởng khoảng 65 hộ dân, chưa hoàn tất thủ tục pháp lý. Ngoài ra, khu vực đường Lương Định Của cũng còn vướng 64 trường hợp với kinh phí bồi thường ước tính khoảng 1.800 tỷ đồng.

Thời điểm tháng 3 năm nay, ghi nhận ở dự án cầu đường Nguyễn Khoái (hơn 3.700 tỷ đồng) có tiến độ giải phóng mặt bằng cũng ghi nhận đạt khoảng 55%. Trong tổng số 147 trường hợp bị ảnh hưởng, đã có 109 trường hợp đồng thuận, 99 trường hợp nhận tiền và 81 trường hợp bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, vẫn còn 38 trường hợp vướng mắc do tranh chấp, khiếu nại hoặc chưa hoàn tất thủ tục pháp lý. Dự án này có vai trò kết nối khu Nam với trung tâm, gồm cầu vượt Kênh Tẻ, rạch Bến Nghé và hệ thống đường dẫn dài khoảng 2,5 km.

Trong khi đó, dự án bờ Bắc Kênh Đôi (quận 8 cũ) có 1.604 trường hợp bị ảnh hưởng, hiện còn 128 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng. Tiến độ thi công ở dự án này đến nay cơ bản đáp ứng yêu cầu, thậm chí có khả năng vượt kế hoạch nhưng đang bị cản trở bởi việc di dời hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống điện trung thế. Hạng mục cầu Hiệp Ân 2 dự kiến thông xe dịp 30-4 cũng phụ thuộc vào tiến độ di dời này.

Với dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm, vốn được coi là công trình môi trường quy mô lớn với tổng vốn hơn 17.000 tỷ đồng. Công tác bồi thường đạt tỷ lệ cao khi đã chi trả cho hơn 2.000/2.190 trường hợp. Tuy nhiên, để triển khai các gói thầu xây lắp chính, việc bàn giao mặt bằng vẫn cần hoàn tất trong thời gian ngắn. Ở lĩnh vực giao thông, dự án Vành đai 2 (đoạn 1 và 2) cũng đang được đẩy nhanh. Đoạn 1 của dự án đã bàn giao khoảng 76,6% mặt bằng, đoạn 2 đạt khoảng 78%. Các mốc bàn giao được chia theo từng giai đoạn, từ tháng 3 đến tháng 5/2026, nhằm phục vụ thi công các hạng mục trọng điểm.

Tại dự án Đại học Quốc gia TPHCM, là “thành phố đại học” rộng hơn 643 ha hiện vẫn còn khoảng 56 ha chưa được giải phóng mặt bằng, chủ yếu do chồng lấn ranh giới và vướng pháp lý.

Song song đó, TPHCM còn đặt mục tiêu hoàn tất giải phóng mặt bằng tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ vào tháng 10/2026, để kịp khởi công và đưa vào khai thác năm 2028. Công tác chuẩn bị từ quy hoạch, tái định cư đến kiểm đếm, chi trả bồi thường đang được triển khai đồng loạt.

Nhiều chỉ đạo “nóng” tại công trường

Trước áp lực tiến độ và tình trạng ùn tắc ngày càng nghiêm trọng, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được đã liên tục trực tiếp đi kiểm tra hiện trường và đưa ra nhiều chỉ đạo quyết liệt.

Tại nút giao An Phú (phường Bình Trưng), ông Được yêu cầu điều chỉnh phạm vi giải phóng mặt bằng phù hợp thực tế; đồng thời, yêu cầu phải tập trung nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh thi công, phấn đấu hoàn thành cơ bản trong năm 2026. Các Sở - ngành phải khẩn trương tháo gỡ thủ tục pháp lý liên quan khu đất 22.000 m² là “nút thắt” lớn nhất của dự án. Tại dự án Vành đai 2, lãnh đạo thành phố yêu cầu các địa phương khẩn trương hoàn tất định giá đất, phấn đấu bàn giao mặt bằng trong tháng 4/2026. Những trường hợp không chấp hành sẽ xử lý theo quy định, nhưng phải đảm bảo đúng trình tự pháp luật.

Tại dự án cầu đường Nguyễn Khoái, Chủ tịch UBND TPHCM yêu cầu tăng tốc giải phóng mặt bằng, tập trung xử lý dứt điểm các trường hợp còn vướng mắc. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo ngay để tháo gỡ, không để ảnh hưởng tiến độ khởi công. Đối với bờ Bắc Kênh Đôi, ông Được yêu cầu làm rõ mốc thời gian di dời hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống điện. Trước mắt, cần có giải pháp di dời tạm các trụ điện để không làm gián đoạn thi công.

Riêng dự án rạch Xuyên Tâm, Chủ tịch UBND TPHCM đưa ra “tối hậu thư”: chậm nhất tháng 6/2026, phải hoàn tất 100% bàn giao mặt bằng. Các địa phương phải chịu trách nhiệm nếu chậm trễ; trường hợp đã nhận tiền nhưng chưa di dời phải cam kết thời hạn cụ thể, nếu không sẽ bị cưỡng chế theo quy định.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Xuân Cường khi kiểm tra tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ, yêu cầu hoàn thiện phương án tuyến trong tháng 3/2026, đảm bảo hạn chế tối đa giải phóng mặt bằng và tác động đến công trình hiện hữu. Đặc biệt, đoạn qua khu Nhà Rồng – Khánh Hội được yêu cầu nghiên cứu đi ngầm để bảo vệ cảnh quan. Đối với một số dự án trọng điểm khu Đông TPHCM, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh cũng yêu cầu hoàn tất giải phóng mặt bằng các khu vực trọng điểm của Đại học Quốc gia TPHCM trước ngày 15/4. Đây được coi đây là cột mốc để tạo chuyển biến thực chất cho dự án kéo dài nhiều năm.

Có thể thấy, TPHCM đang bước vào giai đoạn cao điểm triển khai hạ tầng với quyết tâm lớn từ lãnh đạo thành phố. Tuy nhiên, bài toán mặt bằng, vốn là “điểm nghẽn kinh niên” và vẫn tiếp tục thử thách năng lực điều hành và sự phối hợp của các Sở - ngành, địa phương. Nếu không được tháo gỡ triệt để, nguy cơ chậm tiến độ, đội vốn và lãng phí nguồn lực vẫn hiện hữu.

THÀNH LUÂN