Lễ hội cầu ngư hơn 500 năm tuổi ở Huế

Ngày 28/2 (nhằm 12 tháng Giêng), tại phường Thuận An (Huế), lễ hội Cầu ngư làng Thai Dương năm 2026 khai mạc trong không khí trang nghiêm, thu hút đông đảo nhân dân địa phương, bà con ngư dân và du khách tham dự.

Lễ hội được tổ chức tại đình làng Thai Dương theo tục lệ cổ truyền “tam niên đáo lệ”, cứ ba năm một lần vào các năm Tý, Mão, Ngọ, Dậu. Đây là sinh hoạt tín ngưỡng đặc trưng của cư dân vùng biển Thuận An, với mong ước mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng yên, ra khơi thuận buồm xuôi gió, đánh bắt bội thu. Ảnh: Đ. Quang.

Theo sử liệu, Thai Dương là một trong những ngôi làng cổ ở vùng ven biển Thuận An, hình thành từ sau khi nhà Trần tiếp quản hai châu Ô, Lý vào thế kỷ XIV. Dưới triều Nguyễn, nơi đây được vua Thiệu Trị xếp vào một trong 20 thắng cảnh của Kinh thành Huế (Thần Kinh nhị thập cảnh). Vua Tự Đức từng ngự ban bức hoành phi bốn chữ “Văn - Vật - Danh - Hương”. Cùng với đình làng Thai Dương, hệ thống di tích như Trấn Hải Đài (điểm phòng thủ quan trọng ven biển), miếu Âm Linh… là dấu tích quan trọng của vùng đất cửa biển này.

Tại lễ hội cầu ngư, phần lễ diễn ra theo nghi thức truyền thống với các nghi lễ cung nghinh, tế lễ tại đình làng. Người dân tưởng nhớ tiền nhân khai canh làng là Ngài Trương Quý Công (tức Trương Thiều) và tôn sư Xử Sĩ Hoàng Đại Lang. Cả hai vị được các triều vua Thành Thái, Duy Tân, Khải Định ban sắc phong “Thần sắc Tôn Thần Thần Vị”. Ảnh: Đ. Quang.

Sau phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động như múa lân, hát bả trạo, diễn xướng dân gian, giao lưu văn nghệ. Năm nay, điểm nhấn là nghi thức khởi lệnh làm trò trên bờ, dưới nước kết hợp lễ xuất quân đánh cá vụ Nam năm 2026 của ngư dân địa phương.

Điểm đáng chú ý nhất tại lễ hội là hoạt cảnh quảng diễn “bắt cá trên bờ”. Các ngư dân trong trang phục truyền thống, đầu đội nón lá, mình khoác áo nâu, tái hiện cảnh đẩy thuyền, chèo thuyền, quăng lưới, kéo lưới ngay tại sân đình. Điều đặc biệt là những “con cá” không ở dưới nước mà do các em nhỏ trong làng đảm nhận trong những hoạt cảnh sống động ở trên cạn.

Các em được hóa trang sinh động, nhập vai cá biển, chạy lẩn trốn rồi bị quăng lưới bắt giữa tiếng trống, tiếng hò khoan và sự cổ vũ của đông đảo người xem. Khi mẻ lưới “trúng đậm”, những “con cá” được gánh đi trong tiếng reo hò phấn khích, tạo nên không khí sôi nổi, hào hứng.

Hoạt cảnh này không chỉ tạo điểm nhấn thị giác mà còn tái hiện trực quan đời sống lao động của cư dân miền biển. Việc để trẻ nhỏ tham gia vào lễ hội giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về nghề truyền thống, về đời sống gắn với biển cả của cha ông.

Theo các bô lão của làng, lễ hội Cầu ngư Thai Dương có lịch sử hơn 500 năm và được duy trì đều đặn theo lệ tam niên. Mỗi kỳ tổ chức, hầu như người dân địa phương và con em xa quê đều tham gia, đóng góp công sức, kinh phí để duy trì hoạt động, cũng như xây dựng những công trình công ích của xóm làng, khối phố.

Ngọc Văn