Lễ hội cốm Hợp Thành: Từ hạt cốm dẻo thơm đến nghi lễ ngàn đời

Sàng sảy để cho hạt cốm sạch và xanh. (Ảnh minh hoạ: Văn Tý/TTXVN)

Trong hai ngày 17-18/10, xã Hợp Thành, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026 với chủ đề “Hương cốm mùa thu.”

Đây được coi là không gian để Hợp Thành kể câu chuyện về vùng đất, con người, phong tục và những giá trị văn hóa gắn với sản xuất nông nghiệp được cộng đồng các dân tộc Tày, Dao Xa Phó... chắt lọc, lưu truyền, gìn giữ qua nhiều thế hệ. Lễ hội diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng mang đậm bản sắc các dân tộc, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Phát biểu khai mạc Lễ hội, Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân xã Hợp Thành Ngô Vũ Quốc nêu rõ: Lễ hội là dịp để người dân Hợp Thành cùng chia sẻ niềm vui mùa vàng, tôn vinh thành quả lao động của người nông dân, đồng thời gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương.

Lễ hội cũng là hoạt động thiết thực góp phần thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, lan tỏa bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn xã.

Điểm nhấn của lễ hội là nghi lễ Then Pang Mẩu (Then cốm mới) của người Tày do thầy Then chủ trì. Trong đời sống của người Tày, Kin Khẩu Mẩu (ăn cơm mới) là phong tục được thực hiện tại các gia đình khi có lúa nếp non mới thu hoạch.

Người dân làm cốm, dâng lễ lên tổ tiên, thổ công và các vị thần linh theo tập quán của gia đình, thể hiện lòng biết ơn và mong ước cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi.

Nếu hạt cốm gợi nhắc mùa vàng và thành quả lao động, Then Pang Mẩu-nghi lễ đón hồn Mẹ lúa, dâng lễ lên tổ tiên, tổ Then và bày tỏ lòng tri ân đối với các đấng linh thiêng đã mở ra câu chuyện về thế giới tinh thần, về lòng biết ơn và khát vọng cuộc sống đủ đầy của người dân.

Nghi lễ diễn ra trong không gian trang trọng, thành kính với sự hòa quyện của nhiều loại hình nghệ thuật dân gian: hát, nhạc cụ và múa, thể hiện tính gắn kết cộng đồng sâu sắc.

Chủ trì thực hiện nghi lễ Trần Thị Đào-người đã có 25 năm thực hành Then - cho biết: Nghi lễ Then Pang Mẩu không chỉ là tín ngưỡng tâm linh mà còn là cách người dân bày tỏ lòng tri ân đối với tổ tiên, đất trời và "Mẹ lúa," cảm tạ đất trời, cầu mong mùa màng thuận lợi, cuộc sống no đủ.

Năm 2019, thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là sự ghi nhận giá trị văn hóa của thực hành Then, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của các thầy Then và cộng đồng trong việc duy trì, trao truyền di sản qua các thế hệ.

Tại Lễ hội, du khách được tham quan không gian trưng bày sản phẩm địa phương và trải nghiệm làm cốm; xem trình diễn trang phục dân tộc, giao lưu văn nghệ; cùng người dân địa phương tham gia hội thi giã cốm và trò chơi dân gian; thưởng thức ẩm thực truyền thống...

Bên cạnh đó, từ ngày 17/10, một trong những hoạt động nổi bật nằm trong chuỗi sự kiện là Giải leo núi “Chinh phục thác Nậm Rịa-Đường lên mùa vàng” đã diễn ra, thu hút gần 600 vận động viên trong và ngoài tỉnh đăng ký tham gia. Các vận động viên tranh tài ở cự ly 8km, với 4 nội dung dành cho nam, nữ ở hai nhóm tuổi từ 18 đến 40 tuổi và từ 41 tuổi trở lên.

Trên cung đường chinh phục thác Nậm Rịa, các vận động viên có cơ hội thử thách sức bền, nâng cao thể lực; khám phá cảnh quan thiên nhiên, núi rừng và những nét văn hóa đặc sắc của địa phương./.