Lễ hội Gióng đền Sóc: Tục rước 'ngựa chiến' bắt nguồn từ đâu?
Một trong những nghi lễ đặc sắc nhất trong Lễ hội Gióng đền Sóc tổ chức hàng năm tại xã Sóc Sơn (Hà Nội) là tục rước 8 lễ phẩm của các thôn, làng cung tiến Đức Thánh Gióng. Trong số này có ngựa chiến (hay còn gọi là thần mã).
Lễ hội Gióng đền Sóc gắn với truyền thuyết về Thánh Gióng - một trong “tứ bất tử” của văn hóa dân gian Việt Nam. Đây cũng là sự kiện văn hóa - tín ngưỡng lớn nhất trong năm của người dân xã Sóc Sơn nói riêng, thành phố Hà Nội nói chung.
Ngựa chiến (hay còn gọi là thần mã) được cung tiến tại Lễ hội Gióng đền Sóc. Ảnh: TT
Tại lễ hội Gióng hằng năm, người dân các thôn làng của huyện Sóc Sơn trước đây (nay là hai xã: Sóc Sơn, Đa Phúc), sẽ cung tiến 8 lễ phẩm lên Đức Thánh Gióng. Trong số này có thần mã (hay còn gọi là ngựa chiến).
Tục truyền, trước khi bay về trời, ông Gióng đã xuống ngựa dừng chân ở đồi Phù Mã, nghỉ ngơi thăm thú cảnh vật, hỏi han bà con, dạy bảo dân làng làm ăn, sinh sống.
Trước khi bay về trời, Ngài đã để lại Yên Cương và Ngọc Duẩn (gậy tre). Vậy nên về sau làng mới có tên gọi là Phù Mã như hiện nay.
Tự hào là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi lưu truyền những dấu vết của ngựa thần năm xưa, nhân dân thôn Phù Mã (xã Sóc Sơn) kính dâng lễ phẩm ngựa chiến, kính mong Đức Thánh Gióng phù hộ cho con cháu Phù Mã và toàn thể nhân dân Việt Nam được bay cao, bay xa, sánh vai với các cường quốc năm châu.
Kiệu rước thần mã được cung tiến Đức Thánh Gióng tại đền Thượng (Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Sóc) vào sáng khai hội. Sau đó được di chuyển xuống khu vực đền Hạ để bà con chiêm bái.
Đến ngày mùng 8 tháng Giêng âm lịch, cũng là ngày chính hội cuối cùng, người dân sẽ “hóa” (đốt) thần mã (ngựa chiến). Ngựa chiến được tâm niệm sẽ cùng Đức Thánh Gióng bay về trời.
Xuyên suốt quá trình lịch sử hàng ngàn năm, tục rước ngựa chiến (thần mã) vẫn được duy trì tại Lễ hội Gióng đền Sóc như một nghi lễ nhằm tưởng nhớ công ơn Đức Thánh Gióng đã đánh tan giặc ngoại xâm, mang lại thái bình cho quê hương, đất nước.
