Lễ Mộc Dục – nghi thức thiêng liêng mở đầu lễ hội đình Thượng Cát

Theo các tư liệu lịch sử, đình Thượng Cát có từ khoảng thế kỷ XVI, thờ ba vị tướng công Quách Lãng, Đinh Bạch Nương và Đinh Tĩnh Nương – những người được tôn là Thành Hoàng làng. Dấu tích rõ nét còn lại là hệ thống 33 sắc phong qua các triều đại, trong đó có sắc phong niên hiệu Vĩnh Tộ 6 (1624) dưới triều Lê Thần Tông và sắc phong muộn nhất vào năm Khải Định 9 (1924).

Khuôn viên bên trong Đình nghiêm trang, chuẩn bị cho những nghi thức lễ quan trọng

Trong tổng thể lễ hội, lễ Mộc Dục – phục y quan mang ý nghĩa “tẩy uế” và “chỉnh trang”, thể hiện sự tôn kính tuyệt đối đối với Thành Hoàng. Nghi lễ được tiến hành trong hậu cung – nơi được coi là linh thiêng nhất của đình, với ba chữ “TỐI LINH TỪ” treo ngay cửa vào.

Ông Đàm Văn Sách, Phó Ban tổ chức phần lễ đình Thượng Cát cho biết, người tham gia nghi thức lễ Mộc Dục phải là những cụ cao niên, có uy tín, am hiểu phong tục và giữ gìn sự thanh sạch. Trang phục truyền thống được quy định nghiêm ngặt, gồm áo the, khăn xếp, quần trắng; khi thực hiện nghi lễ phải bịt khăn.

Trình tự nghi lễ được thực hiện theo các bước chặt chẽ: Dâng hương xin phép Thành Hoàng, tháo bỏ trang phục cũ của tượng thờ, tiến hành bao sái bằng khăn sạch, sau đó phục y quan với đầy đủ các lớp trang phục như áo giáp, long bào, cân đai – bổ tử, đội mũ, đi hia và kiểm tra lại toàn bộ dung nhan. Toàn bộ quá trình diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính, với sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cụ cựu chủ tế và khán thủ.

Tiết mục trống hội quê hương được biểu diễn trong mỗi dịp lễ

Cùng với nghi lễ Mộc Dục, việc lựa chọn Chủ tế cho mùa lễ hội cũng được người dân địa phương đặc biệt coi trọng. Người được tiến cử phải hội đủ các tiêu chí về gia đình, đạo đức, sức khỏe và uy tín, được dân làng đồng thuận. Đây là vị trí giữ vai trò quan trọng trong việc điều hành các nghi lễ chính của đình.

Sau khi hoàn tất phần lễ, không gian đình làng được chuẩn bị chu đáo, sẵn sàng bước vào phần hội diễn ra từ ngày 10 đến 12-3 (âm lịch). Ban tổ chức cho biết, mọi công tác chuẩn bị đã cơ bản hoàn tất, từ việc trang trí khuôn viên, bố trí các khu vực tổ chức trò chơi dân gian, sân khấu văn nghệ đến hệ thống trống, chiêng, nghi trượng. Công tác đảm bảo an ninh trật tự, phân luồng giao thông, vệ sinh môi trường cũng được chú trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi và an toàn cho người dân và du khách về dự hội.

Đảo giữa hồ đình Thượng Cát được trang trí trang hoàng, tạo nên điểm nhấn nổi bật

Đây là khoảng thời gian người dân và du khách cùng hòa mình vào không khí sôi động với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và nghệ thuật đặc sắc. Nổi bật trong số đó là hoạt động bơi thuyền rồng trên hồ đình – nét sinh hoạt truyền thống gắn với đời sống cư dân vùng sông nước. Bên cạnh đó, hình thức “bơi thuyền tại chỗ” (kéo co trên thuyền) được đưa vào năm nay đã tạo thêm điểm nhấn mới, thu hút đông đảo người tham gia. Ngoài ra còn có các trò chơi dân gian, chương trình văn nghệ và màn pháo hoa rực rỡ.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nội dung phong phú, lễ hội đình Thượng Cát là dịp để người dân và du khách trải nghiệm không khí lễ hội truyền thống, tham gia các hoạt động cộng đồng và tìm hiểu những giá trị văn hóa lâu đời của địa phương. Ban Tổ chức trân trọng kính mời đông đảo nhân dân và du khách thập phương về tham dự, cùng chung vui ngày hội và góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa quê hương.

Chương trình lễ hội đình Thượng Cát