Lễ trao Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn 2026: Mở rộng biên độ sáng tạo, nhìn từ Top 10 Giải Dế Mèn

Mùa giải Dế Mèn thứ 7 năm 2026 được khởi động từ 26/3/2026, đã xem xét, thẩm định 146 tác phẩm thiếu nhi tiêu biểu được sáng tác, hoàn thiện trong khoảng thời gian trong năm 2025 - 2026 (cụ thể, từ 1/1/2025 - 25/4/2026).

Các tác phẩm này đến từ 2 nguồn, một là từ các tác giả trực tiếp gửi dự thi, hai là từ sự đề cử của lực lượng cộng tác viên thân thiết của báo Thể thao và Văn hóa - những nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ, các đơn vị xuất bản, những người yêu mến nghệ thuật thiếu nhi và luôn theo dõi sát sao những sáng tác mới nhất.

Từ những tác phẩm này, qua 2 vòng chấm, bộ phận thường trực của Hội đồng giám khảo đã chọn ra Top 10 tác phẩm xuất sắc nhất lọt vào chung khảo. Top 10 đã cho thấy biên độ sáng tạo ngày càng được mở rộng ở cả khía cạnh tác giả lẫn tác phẩm. Điều này cho thấy khá rõ định hướng "nâng tầm" của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW và Chỉ thị 04-CT/TW, nhấn mạnh yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo và hình thành những sản phẩm văn hóa có khả năng lan tỏa rộng trong đời sống đương đại, đồng thời thúc đẩy văn hóa đọc.

Trước hết, ở khía cạnh tác phẩm, vòng chung khảo năm nay cho thấy sự mở rộng đáng kể về biên độ sáng tạo khi xuất hiện đồng thời nhiều loại hình khác nhau như văn xuôi, thơ, hội họa, truyện tranh, nhạc kịch, điện ảnh, hoạt hình và mô hình sáng tạo đa nền tảng. Nổi bật có thể kể tới, nhạc kịch Phép màu của Kurt (do Học viện nghệ thuật STARLAB sản xuất) hay series hoạt hình Wolfoo (phim nhiều tập và chiếu rạp) và hệ sinh thái sáng tạo (do Sconnect Việt Nam sản xuất và phát triển). Những tác phẩm này cho thấy giải thưởng đang ngày càng quan tâm tới những lĩnh vực có tiềm năng trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa thực thụ.

Lễ trao giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn sẽ diễn ra từ 16h30 chiều nay, 22/5 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội

Trong khi đó, ở khía cạnh tác giả, mùa giải năm nay cũng ghi nhận sự mở rộng rõ nét về đội ngũ sáng tạo, không chỉ có các cá nhân mà còn xuất hiện những ê-kíp sáng tạo, đơn vị sản xuất chuyên nghiệp với quy mô ngày càng bài bản.

Cụ thể, mùa giải thứ 7 của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn xuất hiện đông đảo của các tác giả nhí so với các mùa giải trước. Năm nay có tới 4 tác giả nhí góp mặt trong Top 10 gồm Vũ Ngọc Diệp (11 tuổi), Nguyễn Minh Quân (11 tuổi), Lê Nhã Uyên (10 tuổi) và Nguyễn Đăng Hải Nam (16 tuổi).

Cùng với đó, vòng chung khảo cũng ghi nhận sự xuất hiện của nhiều cây bút đầy khát vọng sáng tạo cho thiếu nhi như Nguyễn Thị Như Hiền hay Lê Anh Vinh, cho thấy đời sống sáng tác dành cho thiếu nhi đang có thêm những lực lượng mới giàu tiềm năng. Bên cạnh những gương mặt mới, mùa giải năm nay tiếp tục có sự hiện diện của những tên tuổi đã ghi dấu ấn trong đời sống văn học và nghệ thuật thiếu nhi như Nguyễn Ngọc Thuần hay Tạ Huy Long.

Đáng chú ý, vòng chung khảo năm nay còn ghi nhận sự hiện diện ngày càng rõ nét của các ê-kíp sáng tạo và đơn vị sản xuất chuyên nghiệp như Học viện nghệ thuật STARLAB hay Sconnect Việt Nam. Đây là tín hiệu cho thấy sáng tạo dành cho thiếu nhi không còn chỉ là nỗ lực đơn lẻ của từng cá nhân, mà đang dần hình thành những mô hình sản xuất có tính hệ thống, có khả năng tổ chức, đầu tư và phát triển dài hạn.

Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa Việt Nam đang được thúc đẩy phát triển mạnh mẽ, sự mở rộng biên độ sáng tạo của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn cho thấy tín hiệu tích cực về khả năng hình thành những sản phẩm văn hóa thiếu nhi vừa giàu giá trị nghệ thuật, vừa có sức sống trong đời sống đương đại và khả năng lan tỏa trên nhiều nền tảng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để từng bước xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo dành cho thiếu nhi Việt Nam, nơi trẻ em không chỉ là đối tượng tiếp nhận, mà còn trở thành chủ thể sáng tạo, đồng hành cùng sự phát triển của văn hóa Việt Nam trong thời đại số.

Bài viết: Công Bắc

Báo: Thể thao và Văn hóa