Liên kết '3 nhà' để đào tạo đúng nhu cầu thị trường

 Đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế

Đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp

Thực hiện tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động là yêu cầu cấp thiết. Tại Huế, mô hình liên kết “3 nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp được xem là một trong những trụ cột để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực.

Mối liên kết này đang từng bước được cụ thể hóa trong định hướng phát triển mạng lưới cơ sở GDNN, đổi mới chương trình và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo. UBND thành phố đã chỉ đạo các sở, ban, ngành xây dựng cơ chế hỗ trợ, định hướng quy hoạch mạng lưới cơ sở GDNN phù hợp với các ngành kinh tế mũi nhọn như du lịch, dịch vụ chất lượng cao, công nghệ thông tin và công nghiệp, thủ công mỹ nghệ truyền thống.

Các trường cao đẳng, trung cấp trên địa bàn như Cao đẳng Huế, Cao đẳng Công nghiệp Huế, Cao đẳng Du lịch Huế… chủ động đổi mới chương trình, ký kết biên bản ghi nhớ với nhiều doanh nghiệp trong và ngoài thành phố; đưa học sinh, sinh viên đến thực tập, tiếp cận dây chuyền, máy móc và môi trường sản xuất thực tế. Doanh nghiệp cũng từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập, đặt hàng nhân lực theo nhu cầu, góp phần hạn chế tình trạng phải đào tạo lại sau tuyển dụng.

Tuy nhiên, liên kết giữa cơ sở GDNN và doanh nghiệp vẫn chưa thực sự đi vào chiều sâu. Theo ông Nguyễn Hữu Phước, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, nhiều thỏa thuận hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp mới chỉ dừng ở tham quan, tiếp nhận thực tập ngắn hạn, chưa đi vào chiều sâu, cùng đầu tư trang thiết bị thực hành công nghệ mới. Khung pháp lý về tài chính công - tư trong việc sử dụng chung cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, hay đãi ngộ chuyên gia doanh nghiệp tham gia giảng dạy tại các cơ sở GDNN vẫn còn bất cập.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn thành phố có quy mô vừa, nhỏ và siêu nhỏ, năng lực tài chính cũng như nhu cầu tuyển dụng dài hạn còn hạn chế, nên khó duy trì sự đồng hành lâu dài với các cơ sở GDNN. Một số doanh nghiệp quy mô lớn, doanh nghiệp có vốn FDI có nhu cầu tuyển dụng số lượng lớn nhưng sự phối hợp với các cơ sở GDNN chưa thực sự theo hướng đặt hàng.

Để liên kết “3 nhà” đi vào thực chất

Theo ThS. Phạm Bá Hùng, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Huế, gắn đào tạo với doanh nghiệp không chỉ là đưa học sinh, sinh viên đến thực tập mà phải đưa nhu cầu, tiêu chuẩn, công nghệ và quy trình thực tế của doanh nghiệp vào quá trình xây dựng, tổ chức và đánh giá chương trình đào tạo.

 Chăm sóc sắc đẹp - ngành đào tạo được Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế mở theo nhu cầu thị trường.

Doanh nghiệp cung cấp tín hiệu từ thị trường lao động. Cơ sở GDNN có trách nhiệm chuyển những yêu cầu đó thành chương trình đào tạo, bảo đảm nền tảng kiến thức, kỹ năng, đạo đức nghề nghiệp và khả năng học tập suốt đời cho người học.

TS. Lê Văn Luận, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế cho rằng, yêu cầu này càng rõ khi công nghệ, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng liên tục thay đổi. Nếu chương trình đào tạo chậm cập nhật sẽ tạo khoảng cách giữa năng lực được đào tạo và yêu cầu tuyển dụng.

Chương trình cần được cập nhật linh hoạt theo từng nhóm năng lực, gắn với vị trí việc làm, nhiệm vụ thực tế và yêu cầu của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tham gia từ phân tích nhu cầu nhân lực, xây dựng nội dung đào tạo, bài tập thực tế đến hướng dẫn thực hành, đánh giá và phản hồi sau khi người học tốt nghiệp.

Để liên kết “3 nhà” đi vào thực chất, ông Nguyễn Hữu Phước đề xuất tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu trên nền tảng số. Nhu cầu tuyển dụng, đặt hàng đào tạo của doanh nghiệp và năng lực đào tạo của các cơ sở GDNN cần được cập nhật trên một hệ sinh thái chung, giúp doanh nghiệp tìm được cơ sở đào tạo phù hợp, nhà trường có cơ sở điều chỉnh ngành nghề, quy mô tuyển sinh.

Bên cạnh đó, cần từng bước chuyển sang mô hình đào tạo kép, tăng thời gian học tập và thực hành tại doanh nghiệp. Cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xưởng thực hành, cơ sở vật chất, cử chuyên gia, nghệ nhân tham gia giảng dạy, hướng dẫn và đánh giá người học cũng cần được hoàn thiện.

Ông Phước cũng đề xuất phát huy vai trò các tiểu ban tư vấn kỹ năng nghề thuộc Hội đồng GDNN thành phố, với sự tham gia của cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Đây sẽ là kênh nắm bắt nhu cầu nhân lực, xu hướng kỹ năng của thị trường, hạn chế tình trạng cơ sở GDNN chỉ đào tạo theo năng lực sẵn có hoặc đào tạo vượt nhu cầu thực tế.

Khi doanh nghiệp tham gia xuyên suốt từ xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, đào tạo, thực hành đến đánh giá và phản hồi, mối liên kết “3 nhà” sẽ không còn dừng ở những bản ghi nhớ hay kỳ thực tập. Hiệu quả cuối cùng cần được đo bằng những kết quả cụ thể, như tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp và mức độ đáp ứng của nguồn nhân lực đối với doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để GDNN tiếp tục điều chỉnh, tiến gần hơn tới mục tiêu đào tạo đúng người, đúng nghề và nhu cầu thị trường lao động.