Liên minh tự nguyện xúc tiến chương trình phòng thủ tên lửa đạn đạo chung châu Âu

Lãnh đạo các nước châu Âu chụp ảnh trước cuộc họp ngày 13/7. Ảnh: Tài khoản X Tổng thống Pháp

Theo báo chí Anh, trong tuyên bố chung ngày 13/7, 10 quốc gia cho biết mục tiêu của sáng kiến là xây dựng năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo chung cho châu Âu. Tuyên bố được đưa ra khi các nhà lãnh đạo gặp và thảo luận với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Paris.

Sau cuộc họp, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Lực lượng Đa quốc gia dành cho Ukraine, dự kiến được triển khai nếu Ukraine và Nga đạt thỏa thuận ngừng bắn, sẽ tiến hành tập trận tại các quốc gia láng giềng trong những tháng tới nhằm kiểm chứng các kế hoạch triển khai và chứng minh lực lượng đã sẵn sàng, quyết tâm và có đủ năng lực thực tế.

Cũng trong ngày 13/7, Tổng thống Zelensky đến Paris với mục tiêu thúc đẩy hợp tác cùng các nước châu Âu nhằm tăng cường hệ thống phòng không cho Ukraine trước khi mùa đông đến gần - thời điểm Nga thường gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, hệ thống sưởi và cấp nước.

Ông cũng kêu gọi các nước châu Âu cùng tham gia xây dựng các biện pháp đối phó với các đợt tấn công bằng tên lửa của Nga.

Liên minh phòng thủ tên lửa đạn đạo, gồm Anh, Pháp, Đức, Ukraine, Đan Mạch, Italy, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha và Thụy Điển, cho biết các nước đều nhận thức được mối đe dọa ngày càng gia tăng từ tên lửa đạn đạo, loại vũ khí được đánh giá khó đánh chặn hơn tên lửa hành trình và thiết bị bay không người lái (UAV).

Theo tuyên bố chung, chương trình sẽ xây dựng cấu trúc phòng thủ tên lửa tích hợp nhằm răn đe và vô hiệu hóa các mối đe dọa tên lửa trong tương lai. Các nước cũng nhấn mạnh sẽ tận dụng kinh nghiệm đặc biệt mà Ukraine đã tích lũy được trong quá trình phòng thủ trong xung đột.

Hiện chưa có mốc thời gian cụ thể cho việc triển khai chương trình. Trong thời gian ở Paris, Tổng thống Zelensky cũng dự kiến gặp các cố vấn an ninh quốc gia và đại diện các doanh nghiệp quốc phòng có khả năng tham gia sáng kiến.

Thông báo về chương trình phòng thủ chung được đưa ra trong bối cảnh Anh cũng tham gia gói vay hỗ trợ trị giá 90 tỷ euro của Liên minh châu Âu (EU) dành cho Ukraine. Điều này đồng nghĩa các doanh nghiệp quốc phòng Anh sẽ có thể cung cấp thêm vũ khí được thanh toán bằng nguồn vốn của chương trình. Đây là động thái mới nhất cho thấy nỗ lực tăng cường hợp tác giữa Anh và EU kể từ khi London rời khối này vào năm 2020 sau Brexit.

Thủ tướng Anh Keir Starmer đánh giá việc London tham gia gói vay của EU là một bước đi quan trọng.

Ông nói: "Thỏa thuận này sẽ giúp bảo đảm Ukraine nhận được sự hỗ trợ cần thiết để tự vệ trước hành động xâm lược của Nga, đồng thời hỗ trợ các công ty quốc phòng Anh, duy trì việc làm cho lao động có tay nghề và tăng cường an ninh quốc gia của chúng ta".

Theo tuyên bố chung của London và Brussels, Anh sẽ đóng góp một khoản chi phí hợp lý và tương xứng với các chi phí phát sinh từ việc vay vốn, phù hợp với giá trị các hợp đồng được trao cho các công ty của Anh.

Tháng trước, EU đã bắt đầu giải ngân gói vay có thời hạn hai năm dành cho Ukraine nhằm phục vụ mua sắm vũ khí và bù đắp thâm hụt ngân sách. Khoản giải ngân đầu tiên trị giá 6 tỷ euro sẽ được sử dụng để tăng cường năng lực sản xuất thiết bị bay không người lái cho lực lượng Ukraine.

Nguồn tài chính này được triển khai trong bối cảnh Ukraine đang nỗ lực ổn định tiền tuyến và tăng cường các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào lãnh thổ Nga.

Trong khi đó, Tổng thống Macron cảnh báo các nước châu Âu không nên theo đuổi các chính sách quốc phòng đơn lẻ, trong bối cảnh các chính phủ đang gia tăng chi tiêu quân sự để đối phó với những thách thức an ninh từ Nga cũng như sức ép từ Mỹ về việc tăng ngân sách quốc phòng.

Những phát biểu của ông được đưa ra một tháng sau khi dự án hợp tác giữa Pháp và Đức phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới rơi vào bế tắc sau nhiều tháng bất đồng giữa các doanh nghiệp quốc phòng. Diễn biến này cho thấy những cạnh tranh trong ngành công nghiệp quốc phòng có nguy cơ làm suy yếu các nỗ lực tái vũ trang chung của châu Âu.