Loài thú khổng lồ được ví như chiến binh bọc giáp của kỷ băng hà

Thoạt nhìn, Glyptodon trông giống một con tatu (armadillo) được phóng đại đến kích thước của một chiếc ô tô nhỏ. Loài động vật có vú đã tuyệt chủng này sở hữu lớp mai xương khổng lồ, thân hình nặng nề và chiếc đuôi được bọc giáp. Chúng là thành viên tiêu biểu của họ Glyptodontidae, một nhóm động vật có quan hệ họ hàng gần với các loài tatu hiện đại.

Glyptodon sinh sống chủ yếu ở Nam Mỹ trong thế Pleistocene, thuộc kỷ Đệ Tứ. Một cá thể trưởng thành có thể dài khoảng 3 m, nặng hơn một tấn. Phần lưng được bảo vệ bởi lớp mai hình vòm cấu tạo từ hàng nghìn phiến xương nhỏ liên kết với nhau, gọi là osteoderm. Khác với mai của nhiều loài tatu hiện đại có các dải linh hoạt, lớp giáp của Glyptodon gần như cứng hoàn toàn, khiến cơ thể trông giống một chiếc xe bọc thép sinh học.

Điều thú vị là lớp mai này có thể chiếm một phần rất lớn trọng lượng cơ thể. Đầu của chúng cũng được bảo vệ bằng những tấm xương đặc biệt, trong khi chân ngắn nhưng khỏe giúp nâng đỡ thân hình đồ sộ. Glyptodon là động vật ăn thực vật, sử dụng bộ răng thích nghi với việc nghiền cỏ và các loại thực vật mọc thấp.

Bộ xương và lớp mai hóa thạch của Glyptodon được trưng bày trong bảo tàng. Ảnh: inaturalist.org

Một đặc điểm đáng chú ý khác nằm ở chiếc đuôi dài được bao phủ bởi những vòng xương bảo vệ. Ở một số họ hàng thuộc nhóm glyptodont, chẳng hạn Doedicurus, phần đuôi còn phát triển thành một chùy xương lớn có thể dùng làm vũ khí tự vệ. Tuy nhiên, không nên nhầm lẫn đặc điểm nổi bật này với mọi loài Glyptodon.

Dù sở hữu lớp giáp gần như bất khả xâm phạm, những sinh vật khổng lồ này cuối cùng vẫn biến mất. Glyptodon tuyệt chủng vào cuối kỷ Băng hà, khoảng 10.000 năm trước. Biến đổi khí hậu và sự xuất hiện của con người tại Nam Mỹ được xem là những yếu tố có thể góp phần vào sự suy giảm của chúng. Một số hóa thạch còn cho thấy dấu vết tổn thương trên hộp sọ, làm dấy lên giả thuyết chúng từng bị con người săn bắt.

Ngày nay, Glyptodon là minh chứng sống động cho sự đa dạng đáng kinh ngạc của động vật có vú thời tiền sử. Những hóa thạch mai xương khổng lồ của chúng cũng giúp các nhà khoa học tìm hiểu cách động vật tiến hóa để thích nghi với môi trường đầy những loài thú săn mồi lớn.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.