Loại thuốc trị đái tháo đường mới vừa kiểm soát đường huyết, vừa hỗ trợ giảm cân

Một loại thuốc tiêm mới có tên retatrutide, đang được nghiên cứu trong điều trị đái tháo đường type 2, vừa công bố kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 với nhiều dữ liệu đáng chú ý. Theo thông tin từ nhà sản xuất, sau 40 tuần điều trị, người bệnh có thể giảm mức HbA1c (chỉ số phản ánh đường huyết trung bình trong 2–3 tháng) tới 2% và giảm gần 17% trọng lượng cơ thể.

Đây là mức cải thiện đáng kể nếu so với nhiều thuốc hiện có. Trung bình, người tham gia giảm khoảng 16,8% cân nặng ban đầu, tương đương hơn 16 kg ở một số trường hợp.

Hiệu quả giảm cân vẫn tiếp tục duy trì đến cuối thời gian theo dõi. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các kết quả này mới được công bố từ phía doanh nghiệp và chưa được bình duyệt trên tạp chí y khoa quốc tế.

1. Retatrutide – thuốc "ba G" với cơ chế tác động mới trị tiểu đường

Điểm khác biệt của retatrutide nằm ở cơ chế tác động lên ba thụ thể hormone liên quan đến chuyển hóa, gồm: GLP-1 (glucagon-like peptide-1), GIP (glucose-dependent insulinotropic polypeptide), Glucagon. Vì vậy, thuốc được gọi là thuốc "ba G".

Các thuốc thế hệ trước thường chỉ tác động lên một hoặc hai hormone, ví dụ: Nhóm GLP-1 đơn thuần giúp giảm cảm giác đói và tăng tiết insulin. Nhóm kết hợp GLP-1/GIP có hiệu quả cao hơn trong kiểm soát đường huyết và cân nặng.

Với retatrutide, việc bổ sung tác động lên thụ thể glucagon giúp tăng tiêu hao năng lượng và thúc đẩy quá trình oxy hóa chất béo. Nhờ đó, thuốc không chỉ giúp người bệnh ăn ít hơn mà còn tăng khả năng "đốt cháy" năng lượng.

Cơ chế này tác động đồng thời lên hai yếu tố chính trong kiểm soát cân nặng: Giảm lượng năng lượng nạp vào và tăng tiêu hao năng lượng.

Thuốc retatrutide được nghiên cứu điều trị đái tháo đường type 2.

2. Mối liên quan giữa đái tháo đường type 2 và béo phì

Đái tháo đường type 2 và béo phì thường đi kèm với nhau. Tình trạng thừa cân làm tăng đề kháng insulin, dẫn đến rối loạn chuyển hóa glucose. Ngược lại, kiểm soát cân nặng hiệu quả có thể giúp:

Cải thiện độ nhạy insulin.
Giảm nhu cầu dùng thuốc.
Giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.

Do đó, một loại thuốc có thể đồng thời kiểm soát đường huyết và giảm cân được xem là hướng đi quan trọng trong điều trị.

Thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 mang tên TRANSCEND-T2D-1 đã tuyển chọn hơn 500 người trưởng thành mắc đái tháo đường type 2. Các tiêu chí chính gồm:

Không kiểm soát được đường huyết chỉ bằng chế độ ăn và vận động.
Không sử dụng thuốc điều trị trong ít nhất 90 ngày trước đó.
Thời gian mắc bệnh trung bình khoảng 2,5 năm.

Người tham gia được chia ngẫu nhiên thành các nhóm: Nhóm dùng retatrutide liều 4 mg, 9 mg hoặc 12 mg và nhóm dùng giả dược. Thuốc được tiêm dưới da mỗi tuần một lần. Những người dùng liều cao được tăng liều dần để giảm nguy cơ tác dụng phụ.

3. Hiệu quả kiểm soát đường huyết và cân nặng

Sau 40 tuần điều trị, kết quả cho thấy:

Giảm HbA1c trung bình đến 2%.
Giảm cân trung bình 16,8%.
Giảm khoảng 36,6 pound (tương đương hơn 16 kg).

Đây là mức giảm đáng kể trong thời gian chưa đến một năm.

Một số chuyên gia đánh giá đây là kết quả "chưa từng có tiền lệ" trong điều trị đồng thời đái tháo đường và béo phì. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng mức cải thiện đường huyết chưa thực sự vượt trội so với các thuốc thế hệ mới khác.

Thuốc retatrutide vừa kiểm soát đường huyết vừa hỗ trợ giảm cân.

4. Tác dụng phụ tương tự các thuốc cùng nhóm

Giống như nhiều thuốc tiêm điều trị đái tháo đường hiện nay, retatrutide có một số tác dụng không mong muốn, chủ yếu liên quan đến đường tiêu hóa.

Các tác dụng phụ thường gặp gồm: Buồn nôn 16–27%; tiêu chảy 19–23%; nôn 16–18%. Ngoài ra, một tỷ lệ nhỏ (2–4%) ghi nhận các vấn đề liên quan đến hệ thần kinh.

Khoảng 2–5% người tham gia phải ngừng thuốc trước khi kết thúc nghiên cứu, chủ yếu ở nhóm dùng liều cao. Nhìn chung, các tác dụng phụ này tương tự nhóm thuốc GLP-1 hiện có và thường giảm dần theo thời gian.

5. So sánh với các thuốc hiện hành

Hiện nay, một số thuốc tiêm điều trị đái tháo đường và giảm cân đã được sử dụng rộng rãi, với hiệu quả đã được chứng minh.

Trong các nghiên cứu trước:

Một số thuốc giúp giảm HbA1c khoảng 0,9–1,3%;
Mức giảm cân trung bình khoảng 7–9% trọng lượng cơ thể.

So với các con số này, retatrutide có xu hướng đạt hiệu quả cao hơn về giảm cân. Tuy nhiên, do chưa có nghiên cứu đối đầu trực tiếp giữa các thuốc, việc so sánh cần thận trọng. Các chuyên gia cho rằng cần thêm các thử nghiệm so sánh trực tiếp để đánh giá chính xác vị trí của retatrutide trong điều trị.

Hiện tại, retatrutide chưa được phê duyệt để sử dụng trong thực hành lâm sàng. Các dữ liệu mới chỉ ở giai đoạn nghiên cứu và cần được xác nhận qua: Công bố trên tạp chí khoa học, đánh giá của cơ quan quản lý dược. Bên cạnh đó, nhà sản xuất đang tiếp tục triển khai nhiều thử nghiệm khác nhằm đánh giá hiệu quả của thuốc trên các bệnh lý liên quan đến béo phì, bao gồm: Bệnh tim mạch, bệnh thận, gan nhiễm mỡ, ngưng thở khi ngủ, thoái hóa khớp…

Nếu được chứng minh an toàn và hiệu quả lâu dài, retatrutide có thể trở thành một lựa chọn quan trọng trong điều trị đái tháo đường type 2, đặc biệt ở những người có kèm thừa cân hoặc béo phì. Việc tác động đồng thời lên nhiều cơ chế chuyển hóa có thể giúp: Kiểm soát đường huyết tốt hơn, giảm cân hiệu quả, hạn chế biến chứng lâu dài.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng thuốc không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp nền tảng như: Chế độ ăn hợp lý; tăng cường vận động; kiểm soát cân nặng bền vững.

6. Khuyến nghị cho người bệnh

Người mắc đái tháo đường cần lưu ý:

Không tự ý sử dụng thuốc chưa được phê duyệt.
Tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Duy trì lối sống lành mạnh...

Việc cập nhật các tiến bộ y học là cần thiết, nhưng cần tiếp cận thông tin một cách thận trọng, dựa trên bằng chứng khoa học đầy đủ.

Retatrutide là một hướng tiếp cận mới trong điều trị đái tháo đường type 2 với cơ chế tác động "ba G". Dù kết quả ban đầu cho thấy nhiều triển vọng, thuốc vẫn cần thêm thời gian nghiên cứu trước khi có thể áp dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng.

DS. Hà Vân