Lời giải cho bài toán sắp xếp nhà, đất dôi dư

Cơ sở nhà đất 36 Trần Phú, phường Xuân Hương - Đà Lạt được cải tạo làm trường học

Tốc độ xử lý ấn tượng

Theo báo cáo của Sở Tài chính, tính đến thời điểm hiện tại, tổng số cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý tổng thể của tỉnh lên tới 4.642 cơ sở. Trong đó, phần lớn quy mô tài sản công – tương đương 4.115 cơ sở – tiếp tục được giữ lại để duy trì hoạt động bình thường của bộ máy hành chính mới.

Điểm sáng lớn nhất trong quá trình rà soát này là việc hoàn thành dứt điểm phương án xử lý đối với 505 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc thẩm quyền phê duyệt của UBND tỉnh và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh. Việc đạt tỷ lệ 100% cơ sở bàn giao và xử lý tính đến hết tháng 5 năm 2026 thể hiện quyết tâm rất lớn của Sở Tài chính và các ban, ngành liên quan.

Nhìn sâu vào bức tranh phân bổ, dòng chảy của quỹ tài sản dôi dư này đang đi đúng hướng khi ưu tiên hàng đầu cho cơ quan, đơn vị và an ninh, quốc phòng. Qua đó, có 120 cơ sở đã được giữ lại và giao các cơ quan, đơn vị làm trụ sở làm việc hoặc giao cho lĩnh vực y tế, giáo dục để phục vụ Nhân dân.

Việc linh hoạt bố trí tạm thời 52 cơ sở cho lực lượng công an, quân sự và tòa án khu vực sử dụng cũng là một bước đi hay bởi như thế vừa giải quyết được bài toán thiếu nơi làm việc của các đơn vị vũ trang cấp xã sau sáp nhập, vừa bảo đảm tài sản luôn có người trông coi, bảo vệ. Ngoài ra, việc phân cấp chuyển giao 55 cơ sở về cho các trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã quản lý theo quy định được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương chủ động tối ưu hóa giá trị công sản tại chỗ.

Thực trạng các cơ sở nhà làm việc dôi dư tại Bình Thuận cũ

Phát biểu tại Kỳ họp thứ 4 HĐND tỉnh mới đây, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười cho biết, tỉnh đã hoàn thành xác định phương án xử lý 505 cơ sở nhà đất dôi dư, đạt 100%. Đây là nguồn lực rất quan trọng của tỉnh.

Áp lực từ tài sản Trung ương chuyển giao

Dù đạt được những kết quả ấn tượng ở khối tài sản do tỉnh trực tiếp quản lý, Lâm Đồng vẫn đang đối mặt với những vấn đề chưa thể khơi thông, đặc biệt là nhóm nhà, đất dôi dư của các bộ, ngành và cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn. Quy trình chuyển giao phức tạp từ cơ quan chủ quản cấp trên xuống địa phương đang bộc lộ nhiều hạn chế vì trong tổng số 133 cơ sở thuộc diện này, hiện vẫn còn tới 35 cơ sở chưa thể tiếp nhận bàn giao do các đơn vị sở hữu cũ chưa hoàn tất thủ tục bàn giao trên thực tế.

Ngay cả đối với 98 cơ sở Trung ương mà Lâm Đồng đã tiếp nhận, tỷ lệ giải quyết dứt điểm mới chỉ đạt khoảng 21,4% (với 21 cơ sở đã có quyết định xử lý). Một khối lượng lớn tài sản công - gồm 77 cơ sở còn lại - vẫn đang ở trạng thái “đóng băng” khi phải chờ đợi xem xét phê duyệt hoặc đang trong quá trình thẩm định hồ sơ.

Sự chậm trễ này vô hình trung tạo ra một nghịch cảnh khi nhiều cơ sở nhà, đất ở những vị trí đắc địa đang ở tình trạng “cửa khóa, then cài”, trong khi các cơ quan địa phương vẫn phải tìm kiếm không gian hoạt động công ích. Mặt khác, vẫn còn 102 cơ sở thuộc nhóm chuyển giao cho các địa phương đang trong tình trạng chờ xử lý.

Đột phá quy hoạch và linh hoạt cơ chế thị trường

Để biến hàng trăm cơ sở nhà, đất dôi dư từ áp lực quản lý thành nguồn lực kinh tế, giải pháp cốt lõi và mang tính tiên quyết hiện nay là phải khẩn trương cập nhật, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch đô thị - nông thôn đối với từng địa bàn cụ thể. Mọi phương án đấu giá quyền sử dụng đất hay cho thuê tài sản thương mại đều sẽ bị vô hiệu hóa nếu thiếu sự đồng bộ về quy hoạch...

Song song với việc hoàn thiện thủ tục đấu giá dứt điểm cho 8 cơ sở nhà, đất lớn ngay trong năm 2026, cơ chế “cho thuê ngắn hạn” dưới 5 năm theo Nghị định số 102/2024/NĐ-CP của Chính phủ cũng cần được xem là giải pháp chuyển tiếp linh hoạt. Việc công khai rộng rãi danh mục các khu đất có khả năng khai thác trên các cổng thông tin điện tử sẽ thu hút dòng vốn từ các doanh nghiệp có nhu cầu thuê mặt bằng làm kho bãi, văn phòng tạm hoặc dịch vụ thương mại. Việc này không chỉ giải quyết bài toán chống lại sự xuống cấp, hoang hóa của công trình hay phải thuê người trực tiếp bảo vệ tài sản, mà còn đem lại một nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước trong thời gian chờ thực hiện quy hoạch dài hạn.

Đối với Trung tâm Quản lý nhà tỉnh, việc xây dựng và sớm ban hành Bảng giá cho thuê nhà theo quy định là nhiệm vụ cấp bách để kịp tổ chức đấu giá cho thuê các cơ sở dôi dư còn lại bảo đảm đúng trình tự, thủ tục theo Nghị định số 108/2024/NĐ - CP của Chính phủ. Đồng thời, việc siết chặt kỷ cương, gắn trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị được giao nhà đất là “tấm khiên” bảo vệ tài sản công.

Luật sư Lê Cao Tánh, phường Lâm Viên - Đà Lạt cho biết: Một khi các rào cản hành chính được tháo gỡ bằng sự minh bạch và tư duy quản lý kinh tế linh hoạt, quỹ nhà đất dôi dư sau sắp xếp sẽ thực sự trở thành nguồn lực vàng, đóng góp xứng đáng vào dòng chảy phát triển của địa phương.

Thực trạng các cơ sở nhà làm việc dôi dư tại Bình Thuận cũ

Còn theo TS. Trương Vũ Tuấn Tú - giảng viên Khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Đà Lạt, nhà, đất công không chỉ là tài sản công thuộc sở hữu nhà nước mà còn là một nguồn lực tài chính quan trọng của địa phương. Khi các cơ sở dôi dư chưa được đưa vào khai thác, ngân sách không chỉ phải gánh thêm chi phí bảo vệ, duy tu và bảo dưỡng mà giá trị tài sản cũng có nguy cơ suy giảm theo thời gian do xuống cấp, trong khi các nguồn thu từ cho thuê, đấu giá hoặc các hình thức khai thác hợp pháp khác chưa được hiện thực hóa.

Điều này làm gia tăng chi phí cơ hội trong quản lý tài sản công. Vì vậy, hiệu quả quản lý tài sản công cần được đánh giá không chỉ ở tiến độ hoàn thành các thủ tục xử lý mà còn ở khả năng đưa tài sản vào khai thác, tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội.