Lời giải cho bài toán tăng trưởng quý IV

Sau 9 tháng năm 2026, kinh tế Lào Cai ghi nhận những tín hiệu tích cực nhưng vẫn chịu áp lực trong chặng cuối năm. Tăng trưởng GRDP quý III ước đạt 10,58%, cao hơn 0,08 điểm phần trăm so với kịch bản và là mức cao nhất từ đầu năm. Tính chung 9 tháng, GRDP tăng 9,09%, thấp hơn mục tiêu 9,53%, dù nhỉnh hơn mức tăng bình quân cả nước 9,01%. Theo kịch bản điều hành, để phấn đấu đưa tăng trưởng cả năm lên 10,1% trở lên, Lào Cai cần đạt mức tăng GRDP 12,66% trong quý IV. Trong 9 tháng, dịch vụ đóng góp 4,01 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung; xây dựng vượt kịch bản, nông, lâm nghiệp và thủy sản cơ bản bám sát mục tiêu. Trong khi đó, công nghiệp tăng thấp hơn kịch bản 3,06 điểm phần trăm, trở thành điểm nghẽn chính.

Vì vậy, phục hồi và tăng tốc sản xuất công nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm. Kịch bản quý IV yêu cầu khu vực này tăng trưởng 19,10%, so với mức 10,01% của 9 tháng; trong đó, khai khoáng tăng 30,3%, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 17,43%.

Áp lực càng lớn khi chỉ số tiêu thụ ngành chế biến, chế tạo giảm 2,19%, còn chỉ số tồn kho tăng 8,45%. Một số mỏ chậm khai thác, nhà máy vướng thủ tục hoặc hết thời hạn hoạt động, khiến nguồn nguyên liệu và đầu ra sản phẩm chưa thông suốt.

Dù vậy, những tín hiệu phục hồi đã xuất hiện. Mỏ sắt Quý Xa hoạt động trở lại từ ngày 10/9/2026, góp phần cung cấp quặng cho Nhà máy Gang thép Lào Cai.

Một số hệ tuyển tại các nhà máy tuyển apatit Bắc Nhạc Sơn, Tằng Loỏng được tái khởi động; dự án tuyển quặng apatit Tam Đỉnh Lào Cai và dự án tuyển quặng apatit nghèo tại phường Cam Đường đã đi vào sản xuất. Nhiều dây chuyền chế biến và dự án năng lượng cũng đang hoàn thiện thủ tục, chạy thử hoặc chuẩn bị vận hành.

Theo kịch bản tăng trưởng của tỉnh, công nghiệp dự kiến đóng góp 4,61 điểm phần trăm vào mức tăng GRDP 12,66% của quý IV, tương đương khoảng 36%. Nếu công nghiệp chỉ tăng 12,26%, tăng trưởng GRDP quý IV ước đạt 11%, đưa mức tăng cả năm xuống khoảng 9,6%, thấp hơn mục tiêu 10,1% trở lên.

Ông Hoàng Chí Hiền - Giám đốc Sở Công Thương tỉnh cho rằng, dư địa tăng trưởng công nghiệp vẫn còn nếu các khó khăn, vướng mắc được tháo gỡ kịp thời. Ngành tập trung duy trì hoạt động ổn định của các mỏ, nhà máy đã tái khởi động, đẩy nhanh tiến độ các dự án mới, đồng thời phối hợp giải quyết vướng mắc về mặt bằng, thủ tục và nguồn nguyên liệu, tạo điều kiện để doanh nghiệp tăng sản lượng trong quý IV.

Để tạo chuyển biến, Lào Cai cần xác định rõ vướng mắc của từng dự án, từ mặt bằng, đất đai, giấy phép khai thác đến yêu cầu môi trường, phòng cháy, chữa cháy và nguồn nguyên liệu. Cơ quan chức năng cùng chủ đầu tư phải thống nhất thời hạn xử lý, tiến độ vận hành, sản lượng dự kiến và trách nhiệm cụ thể.

Thực tế, vướng mắc bồi thường, giải phóng mặt bằng, tranh chấp đất đai tại một số khu vực khai khoáng đã làm gián đoạn hoạt động, ảnh hưởng nguồn cung cho các nhà máy phân bón, hóa chất và luyện kim. Tại các cụm công nghiệp, hạ tầng kết nối chưa đồng bộ và tình trạng chồng lấn đất đai cũng hạn chế khả năng thu hút nhà đầu tư thứ cấp.

Cùng với công nghiệp, đầu tư công là động lực quan trọng thúc đẩy xây dựng. Kịch bản quý IV đặt mục tiêu tăng trưởng khu vực này 19,28%, cao hơn mức 15,93% của quý III. Tỉnh cần đẩy nhanh thi công các dự án trọng điểm, tháo gỡ vướng mắc mặt bằng, bảo đảm nguồn cung vật liệu và rút ngắn thời gian nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành.

Các dự án kết nối giao thông, trong đó có tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực vận tải, logistics và liên kết vùng. Tuy nhiên, đóng góp cho tăng trưởng trước mắt phụ thuộc vào khối lượng thực hiện và tiến độ giải ngân. Tỉnh đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, đồng thời cần ưu tiên nguồn lực cho các dự án có khả năng triển khai tốt, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn thay vì chạy theo tỷ lệ giải ngân.

Trong nông nghiệp, kịch bản quý IV đặt mục tiêu tăng trưởng 5,21%. Để hoàn thành, ngành cần duy trì sản xuất, hạn chế thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh và khai thác hiệu quả vụ đông. Ông Trần Minh Sáng - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết, ngành tập trung rà soát chỉ tiêu, xác định nhiệm vụ và tiến độ theo từng lĩnh vực, địa bàn; đồng thời khai thác dư địa tăng trưởng từ trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm cây trồng vụ đông, dược liệu, chăn nuôi lợn và gia cầm, khai thác quế, thủy sản nước lạnh và cá lồng. Ngành hướng dẫn địa phương bố trí cây trồng phù hợp, bảo đảm thời vụ, ưu tiên sản phẩm có giá trị kinh tế và gắn sản xuất với liên kết tiêu thụ. Xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và hợp tác xã cũng cần được đẩy mạnh để nâng giá trị nông sản, hạn chế tình trạng được mùa nhưng tiêu thụ khó khăn.

Trong 9 tháng năm nay, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Lào Cai ước đạt 70.000 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng giá trị xuất - nhập khẩu qua các cửa khẩu đạt hơn 2,9 tỷ USD, tăng 34,83%. Đây là cơ sở để tỉnh tiếp tục phát huy vai trò của thương mại, dịch vụ và du lịch trong quý IV.

Theo kịch bản, khu vực dịch vụ cần tăng trưởng 11,83%. Nhu cầu mua sắm cuối năm, các chương trình khuyến mại và mùa du lịch cao điểm sẽ tạo thêm cơ hội tăng doanh thu. Với du lịch, bên cạnh thu hút khách, tỉnh cần nâng chất lượng dịch vụ, kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu bình quân và gắn các sự kiện văn hóa với sản phẩm trải nghiệm cụ thể. Liên kết với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và Vân Nam (Trung Quốc) cũng mở ra cơ hội mở rộng thị trường khách.

Đối với thương mại biên giới, lưu lượng thông quan tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành duy trì bình quân trên 500 phương tiện mỗi ngày. Tuy nhiên, hạ tầng kho lạnh, kho mát và dịch vụ logistics chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu; chi phí vận chuyển cao, cơ cấu hàng hóa còn phụ thuộc vào nông sản truyền thống. Vì vậy, phát triển logistics, cải thiện hạ tầng lưu kho, tạo thuận lợi thông quan và thúc đẩy chế biến sâu là những giải pháp cần thiết để nâng cao giá trị hàng hóa xuất - nhập khẩu.

Yêu cầu xuyên suốt trong quý IV là chuyển các mục tiêu thành kết quả có thể đo đếm theo tháng, từ sản lượng công nghiệp, doanh thu bán lẻ, kim ngạch xuất - nhập khẩu đến khối lượng xây dựng và vốn đầu tư công giải ngân. Cơ chế điều hành phải sát thực tế, phối hợp liên ngành, phân định rõ trách nhiệm; những dự án có thể vận hành ngay cần được ưu tiên tháo gỡ, các vướng mắc về đất đai, khoáng sản, mặt bằng và thủ tục chuyên ngành phải được xử lý đúng thẩm quyền, đúng thời hạn.

Chặng nước rút của năm 2026 đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Lào Cai: khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn và đưa các dự án vào hoạt động để tạo thêm giá trị cho nền kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng từ 10,1% trở lên không chỉ phụ thuộc vào những giải pháp điều hành quyết liệt, mà còn ở kết quả sản xuất, tiến độ đầu tư và khả năng khai thác hiệu quả tiềm năng của tỉnh. Đây sẽ là thước đo quan trọng cho nỗ lực tăng tốc, tạo đột phá và hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế năm 2026.