Lợi suất trái phiếu tăng vọt phủ bóng lên kinh tế toàn cầu

Các nhà giao dịch tại sàn của Sở Giao dịch chứng khoán New York (Mỹ). Ảnh: Reuters

Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm hôm 18-5 đã tăng vọt tới 4,6%, ghi nhận mức cao nhất trong hơn một năm qua. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm vượt 5,1%, mức có tác động trực tiếp tới lãi suất thế chấp và chi phí vay dài hạn của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu Chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm - chuẩn tham chiếu của khu vực đồng euro - đã chạm mức cao nhất trong 15 năm qua. Ở khu vực châu Á, lợi suất trái phiếu của Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 30 năm cũng xác lập kỷ lục mới khi vượt ngưỡng 4,2%, phản ánh áp lực ngày càng lớn lên thị trường nợ toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là đợt tăng lợi suất trái phiếu mới nhất diễn ra đồng thời tại hầu hết các nền kinh tế lớn. Điều đó cho thấy thị trường không còn xem lạm phát chỉ là cú sốc tạm thời do cuộc chiến Mỹ - Iran hay khủng hoảng năng lượng, mà đang bắt đầu lo ngại về khả năng hình thành một chu kỳ lạm phát kéo dài hơn.

Ông Jack McIntyre, nhà quản lý danh mục tại Brandywine Global Investment Management có trụ sở tại Mỹ nhận định, lợi suất trái phiếu có thể còn tiếp tục tăng cho tới khi thị trường xuất hiện một cú sốc đủ lớn buộc nhà đầu tư phải thay đổi kỳ vọng. Theo ông, thị trường chứng khoán hiện đã bắt đầu theo dõi sát sao hơn tới diễn biến của thị trường trái phiếu, đặc biệt khi lợi suất trái phiếu Mỹ tiến gần ngưỡng 5%.

Nhận định này phản ánh mối lo ngày càng rõ rệt rằng thị trường tài chính toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, khi chứng khoán vẫn neo ở vùng giá cao trong lúc chi phí vốn tăng nhanh. Nếu lợi suất trái phiếu toàn cầu tiếp tục leo thang, áp lực điều chỉnh đối với các tài sản rủi ro, đặc biệt là cổ phiếu, có thể gia tăng mạnh hơn trong thời gian tới.

Trong những ngày gần đây, thị trường đặc biệt quan tâm đến câu hỏi các nhà hoạch định chính sách có thể làm gì trong bối cảnh nợ công tăng mạnh song song với đà leo thang của lợi suất trái phiếu. Giới chuyên gia cho rằng để giải bài toán nợ công, các nước có thể buộc phải cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thuế để duy trì kỷ luật tài khóa, trong khi nền kinh tế vẫn cần hỗ trợ để tránh suy giảm tăng trưởng.

Tại cuộc họp các bộ trưởng tài chính G7 ở Paris (Pháp) đầu tuần này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Pháp Roland Lescure đã thừa nhận, thế giới “không còn ở thời kỳ mà nợ công không phải là vấn đề”. Tuyên bố mới nhất của người đứng đầu ngành tài chính Pháp cho thấy áp lực tài khóa đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các nền kinh tế phát triển.

Không chỉ khu vực công chịu tác động, doanh nghiệp và người tiêu dùng cũng đang đối mặt áp lực ngày càng lớn. Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng thường kéo theo lãi suất vay mua nhà, vay tiêu dùng và tín dụng doanh nghiệp tăng theo. Điều này có nguy cơ làm chậm đầu tư, giảm sức mua và gây sức ép lên thị trường lao động.

Giới đầu tư hiện cũng gia tăng quan ngại về khả năng các ngân hàng trung ương sẽ phải tăng lãi suất hoặc duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn để kiểm soát lạm phát. Trước khi chiến sự Mỹ - Iran bùng phát hồi tháng 2, thị trường từng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay nhằm hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, những kỳ vọng đó hiện đang đảo chiều nhanh chóng.

Ông Eric Winograd, Kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại Quỹ đầu tư AllianceBernstein ở New York nhận định: “Nếu chính quyền Mỹ cảm thấy lo ngại với đà tăng chóng mặt của lợi suất trái phiếu, họ vẫn còn một số công cụ để can thiệp, trong đó có việc củng cố cam kết tài khóa nhằm tạo niềm tin cho thị trường”. Theo ông Winograd, Fed cũng có thể phát tín hiệu cứng rắn hơn để ổn định kỳ vọng lạm phát và giúp hạ nhiệt lợi suất trái phiếu.

Trong khi đó, ông Kenneth Broux, Giám đốc Nghiên cứu doanh nghiệp, ngoại hối và lãi suất tại tập đoàn Societe Generale của Pháp cảnh báo, thị trường trái phiếu đang đối mặt nguy cơ xảy ra một “vụ sụp đổ từ từ”. Theo ông, để ngăn chặn kịch bản này, cần có sự hạ nhiệt đáng kể của giá dầu hoặc nỗi lo suy thoái đủ lớn để kéo dòng tiền quay lại với trái phiếu như một tài sản trú ẩn an toàn.

Những đánh giá này cho thấy thị trường toàn cầu hiện đang mắc kẹt giữa hai rủi ro lớn: Lạm phát kéo dài nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang và suy thoái kinh tế nếu chi phí vốn tăng quá nhanh.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng thời kỳ “tiền rẻ” từng hỗ trợ kinh tế toàn cầu suốt hơn một thập kỷ có thể đang dần khép lại. Các chính phủ, doanh nghiệp và thị trường tài chính sẽ phải thích nghi với một môi trường lãi suất cao kéo dài hơn, trong khi dư địa chính sách để hỗ trợ tăng trưởng ngày càng thu hẹp.

(Theo Reuters)