Lớp học khèn Mông ở Háng Chơ

Lớp học khèn Mông của ông Mùa Pao Dê tại Nhà văn hóa bản Háng Chơ, xã Xím Vàng.

Đặt chân đến bản Háng Chơ, xã Xím Vàng, vào một ngày cuối tháng bảy, từ xa đã nghe tiếng khèn lúc trầm, lúc bổng vọng ra từ nhà văn hóa bản. Hơn chục học viên, phần lớn còn ở tuổi học sinh, chăm chú nhìn từng động tác của ông Mùa Pao Dê. Từ cách cầm khèn, đặt ngón tay, lấy hơi đến cách đưa giai điệu vào tiếng khèn đều được ông Dê hướng dẫn tỉ mỉ. Chỗ nào chưa đúng, ông lại chậm rãi làm mẫu, sửa từng động tác.

Là người am hiểu văn hóa truyền thống và nghệ thuật khèn Mông, nhiều năm qua, ông Mùa Pao Dê dành nhiều tâm huyết truyền dạy cho thế hệ trẻ. Cứ vào dịp hè, ông lại mở lớp miễn phí, đón học viên trong và ngoài xã đến học. Mỗi lớp thường có hơn 10 người ở nhiều độ tuổi. Ông Dê chia sẻ: Cây khèn giữ vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa của đồng bào, được sử dụng trong nhiều dịp, từ lễ, tết đến tang ma. Vì thế, khi còn sức khỏe, tôi muốn truyền lại nghệ thuật khèn cho thế hệ trẻ, để tiếng khèn Mông còn mãi hôm nay và mai sau.

Ông Mùa Pao Dê hướng dẫn học viên cách thổi khèn.

Cứ vào dịp hè, em Thào A Kênh, bản Phiêng Ban, xã Bắc Yên, lại vượt gần 20 km đèo dốc quanh co của tuyến tỉnh lộ 112 đến xã Xím Vàng để theo học lớp dạy khèn của ông Dê. Từ những ngày đầu còn lúng túng với cách cầm khèn và lấy hơi, đến nay, em đã có thể thổi một số bài đơn giản. Em Kênh phấn khởi nói: Càng học em càng thấy thích. Em sẽ tiếp tục học để có thể biểu diễn trong các dịp lễ hội, giao lưu văn nghệ của bản và giới thiệu nét văn hóa của dân tộc mình đến nhiều người.

Chứng kiến các bạn trẻ học khèn mới thấy, để học được cách thổi khèn không phải là điều đơn giản. Người học phải nhớ nhiều động tác, làm quen với cách lấy hơi và luyện tập thường xuyên. Với những học viên mới bắt đầu, chỉ để tạo ra âm thanh đúng cao độ đã là một thử thách, còn thổi được trọn vẹn một giai điệu lại càng cần nhiều thời gian và sự kiên trì. Người thầy cũng phải kiên trì và dạy một cách bài bản từng bước, bắt đầu từ những kỹ thuật cơ bản, chú ý sửa từng động tác, để các học viên vừa nắm được cách chơi, vừa tạo niềm yêu thích với nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình.

Sau 3 năm duy trì mở lớp dịp hè, lớp dạy khèn Mông của ông Mùa Pao Dê đã truyền dạy kỹ thuật thổi khèn cho gần 40 học viên, chủ yếu là các em học sinh đến từ các xã khu vực Bắc Yên. Nhiều bạn trẻ hiện đã biết thổi khèn thuần thục sau khi theo học, trở thành những người lan tỏa đam mê khèn Mông đến với bạn bè đồng trang lứa. Đây cũng là động lực, tạo niềm tin để ông Mùa Pao Dê tiếp tục gắn bó, dành tâm huyết cho việc trao truyền văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ, để những lớp dạy khèn tiếp tục được duy trì ở mùa hè sau.

Các bạn nhỏ luyện tập thổi khèn Mông.

Lớp dạy khèn và các hoạt động bảo tồn văn hóa Mông luôn được xã Xím Vàng khuyến khích, tạo điều kiện phát triển. Ông Nguyễn Xuân Bắc, Chủ tịch UBND xã Xím Vàng, cho biết: Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục tạo điều kiện để những người am hiểu khèn như ông Dê tham gia truyền dạy; đồng thời, khuyến khích đưa khèn Mông vào các chương trình giao lưu, biểu diễn, những dịp lễ hội của bản và xã, giúp hình thành tình yêu và trách nhiệm gìn giữ văn hóa truyền thống. Đồng thời, tạo cơ hội giới thiệu, quảng bá nét đẹp văn hóa Mông gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Những lớp học hè của ông Mùa Pao Dê không đơn thuần là nơi trao truyền kỹ thuật, mà còn gieo tình yêu văn hóa và niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ. Cùng với sự đồng hành của chính quyền địa phương và những người tâm huyết như ông Dê, tiếng khèn Mông ở Xím Vàng sẽ tiếp tục ngân vang giữa đại ngàn, để từ đây, văn hóa truyền thống được bảo tồn, gìn giữ, tạo nền tảng cho phát triển du lịch của xã vùng cao.