Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, rõ trách nhiệm

AMH Luật NSNN hợp nhất. (AI tạo)

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực

Dự thảo Luật gồm 10 Chương, 103 Điều, giảm 79 Điều so với 2 luật hiện hành, được xây dựng trên kết cấu, bố cục của Luật NSNN năm 2025; Các nội dung của Luật ĐTC được giản lược, lồng ghép và đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng; Nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án ĐTC được quy định tại chương riêng; Các nội dung mang tính kỹ thuật được giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo Luật NSNN (hợp nhất) kế thừa các quy định hiện hành của 2 luật còn phù hợp, phát huy hiệu quả, có tác động tích cực, đồng thời tinh chỉnh để phù hợp với tình hình mới và việc hợp nhất 2 luật. Dự thảo Luật hợp nhất khuôn khổ quản lý NSNN và ĐTC, cắt giảm nội dung trùng lặp, chưa đồng bộ, gắn với quản trị rủi ro tài khoá và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý NSNN. Theo đó, kế hoạch ĐTC được hợp nhất toàn diện vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán NSNN hàng năm; Hợp nhất đồng bộ các quy định về thẩm quyền của các cấp trong lĩnh vực NSNN; Thống nhất phạm vi NSNN và vốn ĐTC; Sửa đổi, bổ sung các khái niệm, quy định nghị quyết của Quốc hội về tài chính, ngân sách là văn bản quy phạm pháp luật; Bổ sung quy định về chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu quốc gia về NSNN.

Dự thảo Luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; Giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung, như tiêu chí phân loại dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C; Trình tự, thủ tục, hồ sơ quyết định chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư; Trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư... gắn với đơn giản hóa trình tự, thủ tục và nội dung phù hợp với quy mô dự án. Trong đó tích hợp các nội dung tại bước phê duyệt chủ trương đầu tư vào quy trình xem xét, quyết định đầu tư chủ trương của nhóm C; Phân cấp, phân quyền chuyển nguồn ĐTC nguồn ngân sách Trung ương từ Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Bổ sung nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã theo Kết luận số 76 của Trung ương.

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày tóm tắt Báo cáo thẩm tra dự án Luật NSNN (hợp nhất). Ảnh Quochoi.vn

Dự thảo Luật cũng phân bổ nguồn lực gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội. Theo đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nguyên tắc đánh giá hiệu quả đầu tư xuyên suốt từ lập, thẩm định đến vận hành, khai thác; Xác định sơ bộ tổng mức đầu tư trong quá trình đề xuất dự án; Đảm bảo ưu tiên bố trí ngân sách cho chi đầu tư phát triển và phát triển đột phá các ngành, lĩnh vực để thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong từng thời kỳ. Dự thảo Luật có các quy định xử lý những khó khăn, vướng mắc và bổ sung công cụ quản lý, tăng cường kỷ luật, kỷ cương NSNN; Cho phép sử dụng ngay số tăng thu NSNN trong quá trình điều hành, sử dụng dự phòng, sử dụng dự trữ tài chính, tăng thu, dự toán chi còn lại để ứng phó với tình trạng khẩn cấp, ổn định kinh tế vĩ mô; Quy định cụ thể đối tượng chi đầu tư phát triển; Cắt giảm các nhiệm vụ chi bố trí từ 2 nguồn để phù hợp với tính chất khoản chi; Bổ sung trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ về dự toán khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để đồng bộ với quy định hiện hành.

Rà soát quy định, bảo đảm tính thống nhất

Thẩm tra dự án Luật NSNN (hợp nhất) tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thống nhất về sự cần thiết ban hành luật. Trong đó, về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, sự phù hợp với Hiến pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính và ý kiến các cơ quan tham gia thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ quy định, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về chi đầu tư phát triển, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ quy định về phạm vi, đối tượng chi đầu tư phát triển và các khái niệm liên quan để bảo đảm bao quát đầy đủ các trường hợp, rõ ràng, thống nhất và phù hợp với yêu cầu quản lý, tổ chức thực hiện. Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, dự án Luật đã có bước đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trong quản lý NSNN và ĐTC, trong đó có việc tăng cường giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung và phân cấp thẩm quyền cho chính quyền địa phương. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan Nhà nước trong dự thảo Luật để bảo đảm tính thống nhất, tránh trùng lặp với Hiến pháp và các luật có liên quan; Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh trùng lặp, bỏ sót và tạo thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện.

Thẩm tra kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán NSNN hàng năm, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để quy định đồng bộ, không làm thay đổi bản chất, nguyên tắc và yêu cầu quản lý của từng lĩnh vực. Đối với việc phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành NSNN, Ủy ban đề nghị nghiên cứu quy định chặt chẽ hơn về điều kiện áp dụng, chỉ phân bổ sử dụng khi xác định chắc chắn nguồn tăng thu, tiết kiệm chi, đồng thời phải đảm bảo ưu tiên thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ chi theo quy định của luật; Quy định chặt chẽ về nguyên tắc, tiêu chí, điều kiện và trình tự sử dụng, phân bổ số tăng thu này, tránh tạo cơ chế làm giảm chất lượng công tác lập dự toán, đảm bảo cân bằng thu - chi NSNN. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung các quy định để cải thiện và nâng cao chất lượng công tác lập dự toán NSNN hàng năm.

Về phân loại dự án ĐTC, cơ quan soạn thảo cần rà soát toàn diện các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, không giao Chính phủ quy định những vấn đề thuộc chính sách cơ bản, nguyên tắc quản lý hoặc làm phát sinh, thay đổi thẩm quyền đã được quy định trong Luật.