Luật Thủ đô năm 2026: Hành lang pháp lý phát triển giáo dục Thủ đô

Mở rộng cơ chế quản lý đối với cơ sở giáo dục

Với 9 chương, 36 điều, Luật Thủ đô năm 2026 tiếp tục thể chế hóa chủ trương xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, đào tạo và đổi mới sáng tạo; đồng thời tạo dựng một không gian pháp lý mới với mức độ phân quyền, phân cấp và trao quyền mạnh mẽ hơn cho thành phố.

Đây không chỉ là sự điều chỉnh về kỹ thuật pháp lý, mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy quản trị, từ quản lý giáo dục theo mô hình thống nhất, đồng nhất sang quản trị theo hướng phân quyền, tự chủ, linh hoạt và lấy chất lượng làm trung tâm.

Luật Thủ đô năm 2026 góp phần tạo hành lang pháp lý để Hà Nội phát triển hệ thống giáo dục đa dạng, hiện đại. Ảnh: PV

Khoản 1 Điều 16 Luật Thủ đô năm 2026 cho phép Hội đồng nhân dân thành phố có thẩm quyền quy định một số cơ chế quản lý, cơ chế tài chính đặc thù đối với các mô hình giáo dục có tính chất đặc biệt, cụ thể: “Hội đồng nhân dân thành phố quy định: a) Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính của cơ sở giáo dục có nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại; b) Chính sách cấp học bổng, cơ chế khuyến khích, hỗ trợ học sinh, sinh viên, giáo viên, giảng viên đi học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng ở các cơ sở giáo dục của nước ngoài trong các lĩnh vực, ngành trọng điểm”.

Như vậy, Luật Thủ đô năm 2026 đã mở rộng cơ chế quản lý đối với cơ sở giáo dục có nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại. Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh yêu cầu đổi mới giáo dục ngày càng đặt ra cấp thiết. Giáo dục hiện đại không chỉ được tổ chức theo những mô hình trường học truyền thống mà đã xuất hiện nhiều mô hình trường học mới, từ trường liên cấp, trường chất lượng cao, trường thực hiện chương trình giáo dục tiên tiến, đến các mô hình liên kết đào tạo với cơ sở giáo dục nước ngoài.

Chính thực tiễn đó đòi hỏi pháp luật phải đủ linh hoạt để không trở thành rào cản giáo dục tại Thủ đô. Việc Luật Thủ đô năm 2026 giao Hội đồng nhân dân thành phố quy định cơ chế quản lý, cơ chế tài chính đối với các mô hình này là bước chuyển quan trọng từ tư duy “quản lý theo khuôn mẫu” sang quản trị theo mục tiêu, chất lượng và hiệu quả.

Đặc biệt, tại khoản 2 Điều 16, Luật Thủ đô năm 2026 đã trao cho Ủy ban nhân dân thành phố thẩm quyền quy định các tiêu chí, điều kiện liên quan đến “cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy và dịch vụ giáo dục” đối với các cơ sở giáo dục thuộc diện đặc thù. Đây chính là cơ sở để Hà Nội từng bước hình thành một hệ thống tiêu chuẩn về giáo dục thực chất, minh bạch.

Chủ động với yêu cầu phát triển Thủ đô

Một điểm đột phá khác của Luật Thủ đô năm 2026 là trao quyền cho thành phố chủ động bổ sung và xây dựng chương trình giáo dục phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của Thủ đô.

Theo đó, tại điểm b và c khoản 2 Điều 16 quy định: “Ủy ban nhân dân Thành phố có thẩm quyền: ... b) Bổ sung chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông nhưng phải bảo đảm yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực của học sinh cần đạt được và nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục phổ thông quốc gia; c) Ban hành chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông đối với cơ sở giáo dục quy định tại điểm a khoản 1 Điều này phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của Thủ đô và yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực của học sinh cần đạt được và nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục phổ thông quốc gia”.

Luật Thủ đô năm 2026 trao quyền cho thành phố chủ động bổ sung và xây dựng chương trình giáo dục phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của Thủ đô. Ảnh: PV

Mặc dù, Luật Thủ đô năm 2026 cho phép Hà Nội chủ động bổ sung nội dung giáo dục để đáp ứng những yêu cầu riêng của Thủ đô, tuy nhiên, các chương trình bổ sung vẫn phải bảo đảm mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực học sinh cần đạt được và các nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình quốc gia. Điều này vừa bảo đảm tính thống nhất của hệ thống giáo dục quốc dân, vừa tạo không gian pháp lý để Hà Nội phát huy lợi thế riêng.

Với vị thế là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ và đối ngoại của cả nước, Hà Nội có những yêu cầu đặc thù về đào tạo nguồn nhân lực. thành phố có điều kiện để phát triển mạnh giáo dục STEM, ngoại ngữ, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, năng lực đổi mới sáng tạo, kỹ năng công dân toàn cầu…

Do đó, việc bổ sung chương trình giáo dục không chỉ là bổ sung thêm môn học hay nội dung học tập. Về bản chất, đây là cơ chế để Hà Nội xây dựng hệ sinh thái giáo dục phù hợp với yêu cầu phát triển của một đô thị lớn, hiện đại và hội nhập quốc tế.

Mặt khác, đối với các cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở giáo dục nhiều cấp học, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại, thành phố có thể ban hành chương trình riêng, phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của Thủ đô. Điều này mở ra khả năng hình thành những mô hình giáo dục tiên tiến, chuyên sâu, có khả năng tiếp cận các chuẩn mực khu vực và quốc tế.