Luật Thủ đô (sửa đổi): Giao chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù vượt trội

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Ảnh: VPQH

Tăng tính chủ động, sáng tạo trong xây dựng, phát triển Thủ đô

Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý Dự thảo Luật trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, sau khi tiếp thu, chỉnh lý, Dự thảo Luật giữ nguyên kết cấu gồm 9 chương, 36 điều; đã chỉnh lý 26/36 điều.

Đồng thời, Luật giao chính quyền Thành phố 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội (trong đó HĐND là 127 thẩm quyền; UBND là 56 thẩm quyền; Chủ tịch UBND là 16 thẩm quyền). Điều này tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, toàn diện để Thành phố phát huy tối đa tiềm năng, vị thế và tính chủ động, sáng tạo trong xây dựng, phát triển Thủ đô theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Về một số nội dung lớn được tiếp thu, chỉnh lý, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho hay, về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; thí điểm cơ chế, chính sách; kiểm soát quyền lực, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng khẳng định vai trò chủ động của chính quyền Thủ đô trong thiết kế, tổ chức thực hiện và thử nghiệm chính sách.

Đồng thời, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm chặt chẽ, gồm: không áp dụng thủ tục rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản của Chủ tịch UBND; bổ sung yêu cầu về xác định cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình khi ban hành văn bản, trách nhiệm đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành và tổng kết thực tiễn.

Dự thảo Luật bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình và quy định thời gian thí điểm chính sách tối đa 5 năm và cơ chế tạm dừng khi có rủi ro.

Các quy định về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thủ đô được rà soát, hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, khả thi, bảo đảm kiểm soát và phù hợp thực tiễn, tập trung vào làm rõ thẩm quyền của chính quyền Thành phố trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển và yêu cầu phối hợp với các Bộ liên quan để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, nhất là đối với không gian tầm cao; trao quyền cho HĐND Thành phố quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý vấn đề mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị.

Kế thừa Luật Thủ đô năm 2024, dự thảo Luật giữ quy định cụ thể về các trường hợp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước trong bảo đảm an ninh, trật tự; trao quyền cho HĐND Thành phố quyết định áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt đối với các dự án lớn, quan trọng trên cơ sở được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và sau khi tham vấn các Bộ, ngành có liên quan…

Không ban hành chính sách ưu đãi thuế vượt khung chung

Về quản lý tài chính, ngân sách, ưu đãi thuế, Dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng kế thừa quy định hiện hành, không ban hành chính sách ưu đãi thuế vượt khung pháp luật chung, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương. Đồng thời, bổ sung có chọn lọc đối tượng được ưu đãi, hỗ trợ để thúc đẩy các lĩnh vực ưu tiên; bổ sung cơ chế linh hoạt trong điều hành ngân sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và ổn định kinh tế vĩ mô.

Dự thảo Luật cũng quy định về Vùng Thủ đô và liên kết vùng theo hướng khẳng định vai trò trung tâm, dẫn dắt của Thủ đô; thiết kế khái niệm “Vùng Thủ đô” theo hướng mở, linh hoạt; tạo cơ chế để các địa phương chủ động tham gia liên kết, được áp dụng quy định của Luật Thủ đô khi thực hiện dự án chung; cho phép sử dụng ngân sách địa phương để đầu tư liên vùng nhằm giải quyết các vấn đề hạ tầng, môi trường, dịch vụ thiết yếu phục vụ lợi ích chung.

Về loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý, Dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng quy định rõ nguyên tắc loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại. Đồng thời, làm rõ đây không phải điều kiện duy nhất mà đặt trong tổng thể cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình; không bổ sung tiêu chí “chuẩn mực chuyên môn” do chưa có nội hàm pháp lý thống nhất, tránh gây khó khăn trong áp dụng./.