Luật Thủ đô (sửa đổi): Mở không gian chính sách cho nông nghiệp sinh thái, công nghệ cao

Những quy định về sử dụng đất bãi sông, thí điểm chính sách, phát triển khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao… được kỳ vọng tạo cú hích cho nông nghiệp Thủ đô nói riêng và lan tỏa mô hình cho cả nước.

Mở rộng không gian phát triển nông nghiệp sinh thái, đa giá trị

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận linh hoạt hơn đối với đất nông nghiệp, đặc biệt là khu vực bãi sông, bãi nổi. Theo quy định tại Điều 28, dự thảo nêu rõ: “Quy định hình thức sử dụng, khai thác quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi ở tuyến sông có đê để sản xuất nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm…”.

Chủ tịch UBND xã Bình Minh Nguyễn Đăng Việt cho rằng, với những điều khoản mới này, các địa phương có đất vùng bãi sẽ có điều kiện khai thác lợi thế, phát triển kinh tế.

Nông nghiệp vùng bãi có điều kiện thuận lợi phát triển. Ảnh: Đỗ Phong

Đồng thời, nguyên tắc sử dụng đất cũng được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với quy hoạch: “…bảo đảm nguyên tắc việc xây dựng trên đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi ở tuyến sông có đê phải phù hợp với quy hoạch phòng, chống lũ của tuyến sông có đê, quy hoạch đê điều, quy hoạch xây dựng, quy hoạch khác có liên quan”.

Quy định này cho thấy tư duy chuyển đổi rõ nét: Từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang mô hình nông nghiệp đa chức năng kết hợp sinh thái 1 du lịch - giáo dục. Đây chính là hướng đi phù hợp với thực tiễn nhiều địa phương ven sông của Hà Nội, nơi đất bãi đang được khai thác hiệu quả theo mô hình trải nghiệm, gia tăng giá trị.

Không chỉ dừng ở đó, dự thảo còn cho phép: “Trên bãi sông được phép tồn tại một số khu vực dân cư hiện hữu và được phép xây dựng mới công trình, nhà ở với tỷ lệ thích hợp…”. Điều này tạo hành lang pháp lý quan trọng để ổn định dân cư, đồng thời khai thác hợp lý tài nguyên đất đai ven sông.

Cơ chế vượt trội cho nông nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo

Bên cạnh không gian đất đai, dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi còn mở rộng cơ chế chính sách để thúc đẩy nông nghiệp theo hướng hiện đại. Tại Điều 3, dự thảo xác định rõ một cấu phần quan trọng của hạ tầng phát triển: “Khu công nghệ cao tại thành phố gồm các loại hình: Khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao".

Đây là lần nhấn mạnh trực tiếp vai trò của nông nghiệp công nghệ cao trong cấu trúc phát triển của Thủ đô, đặt ngang hàng với các lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đáng chú ý, cơ chế thí điểm cũng được mở rộng đáng kể. Điều 9 cho phép: “Hội đồng nhân dân thành phố thí điểm cơ chế, chính sách khác luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được pháp luật quy định…”. Trong đó, một trong các lĩnh vực thí điểm là “Phát triển các mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo…”.

Nhiều địa phương kỳ vọng chính sách cho quy hoạch vùng bãi. Ảnh: Minh Đỗ

Điều này tạo dư địa rất lớn để Hà Nội thử nghiệm các mô hình nông nghiệp mới, như nông nghiệp số, nông nghiệp tuần hoàn, hay chuỗi giá trị tích hợp công nghệ.

Song song, định hướng phát triển bền vững cũng được đặt ra rõ ràng. Điều 17 nhấn mạnh: “Quản lý và bảo vệ môi trường Thủ đô… theo nguyên tắc phát triển bền vững, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn…”. Đây chính là nền tảng để nông nghiệp chuyển đổi theo hướng giảm phát thải, thân thiện môi trường.

Nhiều chuyên gia cho rằng, với cơ chế “phân quyền tối đa, toàn diện” như quy định tại Điều 4 cùng quyền ban hành chính sách riêng, Hà Nội có thể trở thành nơi thử nghiệm các mô hình nông nghiệp tiên tiến trước khi nhân rộng.

Đặc biệt, dự thảo cũng quy định: “UBND thành phố đánh giá kết quả, hiệu quả việc thực hiện thí điểm… trình cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành văn bản pháp luật mới áp dụng trên phạm vi toàn quốc”. Cơ chế này cho thấy vai trò “đầu tàu thể chế” của Thủ đô - nơi không chỉ phát triển cho riêng mình, mà còn tạo mô hình, kinh nghiệm cho cả nước, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp.

Bí thư Đảng ủy xã Tam Hưng Bùi Văn Sáng cho rằng, việc phân cấp phân quyền sẽ giúp cho các xã có điều kiện phát triển các dự án nông nghiệp ven sông, từ đó phát huy được thế mạnh, tạo lập không gian xanh cho vành đai Thủ đô.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang thể hiện rõ tư duy phát triển mới: Không tách rời nông nghiệp khỏi đô thị, mà tích hợp nông nghiệp vào hệ sinh thái phát triển hiện đại.

Với các quy định cụ thể về đất đai, thí điểm chính sách, khoa học - công nghệ và phát triển xanh, nông nghiệp Thủ đô có cơ hội chuyển mình mạnh mẽ trở thành hình mẫu cho nông nghiệp đô thị và nông nghiệp giá trị cao của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Đỗ Minh